KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 34.
Na rysunku zamieszczono schemat układu sterowania stycznika załączającego grzejnik. Określ, na podstawie wyników pomiarów rezystancji zamieszczonych w tabeli, jakie uszkodzenie występuje w układzie.
Ilustracja przedstawia schemat układu sterowania stycznika załączającego grzejnik, co jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Przerwa w cewce stycznika." jest właściwa, gdy pomiar rezystancji toru cewki wskazuje brak ciągłości (rezystancja bardzo duża/nieoznaczalna). Zwarcie dawałoby nietypowo małą rezystancję, a problemy samopodtrzymania lub połączeń przycisków zwykle nie objawiają się jako przerwa samej cewki.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie sterowania stycznikiem elementem wykonawczym jest cewka stycznika. Po podaniu napięcia na cewkę powstaje pole magnetyczne, które przyciąga zworę i przełącza styki. Jeśli cewka jest uszkodzona przez przerwę (np. przepalony drut nawojowy lub uszkodzony zacisk), stycznik nie zadziała.

W diagnostyce opartej o pomiar rezystancji kluczowa jest interpretacja wyniku:

  • Przerwa w obwodzie daje brak ciągłości, czyli bardzo dużą rezystancję (często "OL" na mierniku).
  • Zwarcie objawia się podejrzanie małą rezystancją w miejscu, gdzie spodziewana jest rezystancja większa (np. uzwojenie cewki).

Dlatego odpowiedź "Przerwa w cewce stycznika." pasuje do sytuacji, w której z tabeli pomiarów wynika brak ciągłości właśnie w torze cewki. Taki wynik jest charakterystyczny: nawet jeśli pozostałe elementy (przyciski, przewody, styki pomocnicze) są sprawne, przerwana cewka uniemożliwia zadziałanie stycznika.

Pozostałe odpowiedzi są nieadekwatne do wniosku "brak ciągłości cewki":

  • "Zwarcie przycisku rozwiernego." dotyczy uszkodzenia styków przycisku (NC). Zwarcie dawałoby raczej nieoczekiwaną ciągłość przez przycisk, a nie brak ciągłości w uzwojeniu cewki.
  • "Brak samopodtrzymania przycisku." opisuje błąd w logice podtrzymania (np. na stykach pomocniczych stycznika), który zwykle ujawnia się tym, że stycznik działa tylko podczas trzymania przycisku. Nie jest to tożsame z przerwą w cewce.
  • "Brak połączenia przycisku zwiernego z wyłącznikiem." wskazuje na przerwę w okablowaniu między elementami, ale wtedy pomiary rezystancji typowo lokalizują przerwę w przewodzie/połączeniu, a nie w samej cewce.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach z tabelą pomiarów najpierw rozstrzygnij, czy dominuje objaw przerwy (brak ciągłości) czy zwarcia (nienaturalnie mała rezystancja), a dopiero potem przypisz go do konkretnego elementu z obwodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przerwa w cewce oznacza brak ciągłości uzwojenia lub połączeń cewki. W pomiarze rezystancji miernik zwykle pokazuje bardzo dużą wartość albo komunikat o przeciążeniu (np. "OL"). Taka cewka nie wytworzy pola magnetycznego, więc stycznik nie zadziała.
Przerwa to brak ciągłości: rezystancja bardzo duża lub nieoznaczalna. Zwarcie to rezystancja nienaturalnie mała, często bliska 0 Ω, tam gdzie spodziewasz się większej wartości (np. na uzwojeniu). Zawsze porównuj wynik z typowym zachowaniem badanego elementu.
Cewka jest elementem, który uruchamia mechanizm stycznika. Gdy cewka nie dostaje prądu (bo jest przerwana), zwora nie zostaje przyciągnięta i styki mocy nie zamkną się. W efekcie obwód zasilania grzejnika pozostaje rozłączony mimo naciskania przycisków.
Brak samopodtrzymania zwykle objawia się tym, że stycznik działa tylko podczas trzymania przycisku załączającego. Po puszczeniu przycisku stycznik odpada. To wskazuje raczej na problem ze stykiem pomocniczym lub połączeniem podtrzymania, a nie na przerwę w cewce.
Nie zawsze. Zwarcie (sklejenie) styków przycisku rozwiernego (NC) oznacza, że obwód bezpieczeństwa może być stale zamknięty, ale do zadziałania stycznika potrzebne są jeszcze inne warunki: sprawna cewka, zasilanie oraz poprawnie działający przycisk załączający i okablowanie.
Najpierw odłącz zasilanie i upewnij się, że obwód jest beznapięciowy. Następnie odizoluj cewkę od reszty układu (aby nie mierzyć "przez" inne elementy) i zmierz rezystancję między jej zaciskami. Wynik bardzo duży sugeruje przerwę; podejrzanie mały może sugerować zwarcie.
Obwód cewki jest zwykle w części sterowania i kończy się symbolem cewki stycznika (oznaczenie literowe zależne od schematu). Do cewki prowadzą przewody z elementów sterujących, takich jak przyciski i styki pomocnicze. To właśnie na jej zaciskach najłatwiej wykryć przerwę pomiarem.
Typowe przyczyny to przegrzanie uzwojenia (np. długotrwała praca w nieprawidłowych warunkach), przepięcia, uszkodzenie mechaniczne, poluzowane lub skorodowane zaciski oraz zużycie izolacji. W praktyce serwisowej często spotyka się też usterki połączeń przy zaciskach cewki.
To dobry pierwszy krok, ale nie zawsze wystarczający. Rezystancja pomoże wykryć przerwy i część zwarć, jednak do pełnej diagnozy zwykle potrzebujesz też kontroli połączeń, sprawdzenia działania przycisków pod obciążeniem oraz ewentualnych pomiarów napięcia w czasie pracy (z zachowaniem zasad bezpieczeństwa).
Częsty błąd to czytanie tabeli "na skróty" i wybór odpowiedzi kojarzącej się z objawem, zamiast powiązania konkretnego wyniku z konkretnym elementem schematu. Inny błąd to mylenie przerwy ze zwarciem oraz pomijanie faktu, że elementy równoległe/szeregowe mogą zmieniać odczyt, jeśli nie odizolujesz badanego fragmentu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź "Przerwa w cewce stycznika." jest właściwa, gdy pomiar rezystancji toru cewki wskazuje brak ciągłości (rezystancja bardzo duża/nieoznaczalna)."

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/elektroniki dla szkół branżowych: dział o stycznikach i przekaźnikach
  • Instrukcje obsługi i schematy producentów styczników (opis cewki, styków pomocniczych, typowych usterek)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: pomiar rezystancji elementów obwodu sterowania i interpretacja wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego