KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 3.
Na rysunku został przedstawiony schemat wzmacniacza w układzie wspólnego
Ilustracja przedstawia schemat wzmacniacza w układzie wspólnego emitera z ujemnym napięciowym sprzężeniem zwrotnym, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ wspólnego emitera rozpoznaje się po tym, że emiter jest punktem wspólnym dla wejścia i wyjścia, a sygnał wyjściowy pobiera się z kolektora. Ujemne napięciowe sprzężenie zwrotne występuje, gdy część napięcia wyjściowego wraca na wejście w fazie przeciwnej, zmniejszając wzmocnienie i stabilizując pracę.

Pełne wyjaśnienie:

We wzmacniaczu tranzystorowym w układzie wspólnego emitera emiter stanowi punkt wspólny (odniesienia) dla obwodu wejściowego i wyjściowego. W praktyce oznacza to, że sygnał wejściowy podaje się między bazę a emiter, a sygnał wyjściowy odbiera się z kolektora względem emitera. Taka konfiguracja zwykle daje wzmocnienie napięciowe i (dla małych sygnałów) odwraca fazę między wejściem a wyjściem.

Ujemne napięciowe sprzężenie zwrotne występuje wtedy, gdy część napięcia z wyjścia jest doprowadzana z powrotem do wejścia w taki sposób, aby przeciwdziałać zmianie sygnału (lub zmianie punktu pracy). Skutkiem jest m.in. mniejsze wzmocnienie, ale lepsza stabilność parametrów, mniejsze zniekształcenia oraz mniejsza wrażliwość na rozrzuty elementów i temperaturę.

Odpowiedź "emitera z ujemnym napięciowym sprzężeniem zwrotnym." jest właściwa, gdy ze schematu wynika jednocześnie:

  • wyjście jest pobierane z kolektora (a emiter pełni rolę wspólnego punktu odniesienia),
  • tor sprzężenia zwrotnego przenosi informację o napięciu wyjściowym na wejście tak, że zmiany na wyjściu są częściowo kompensowane na wejściu.

Opcje ze "wspólnym kolektorem" opisują inną topologię (tzw. wtórnik emiterowy), w której wyjście pobiera się z emitera, a kolektor jest punktem wspólnym. Odpowiedzi z "dodatnim" sprzężeniem zwrotnym są niepoprawne, jeśli z rysunku wynika stabilizujące działanie sprzężenia; dodatnie sprzężenie wzmacnia odchyłki i może prowadzić do wzbudzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To konfiguracja tranzystora BJT, w której emiter jest punktem wspólnym dla wejścia i wyjścia. Sygnał wejściowy jest między bazą a emiterem, a sygnał wyjściowy odbiera się z kolektora. Układ zwykle daje wzmocnienie napięciowe i odwrócenie fazy.
Sprawdź, skąd jest pobierane wyjście: jeśli z kolektora (względem emitera), a emiter jest połączony z masą lub przez elementy ustalające punkt pracy, to jest to typowy układ wspólnego emitera. Wejście jest wtedy doprowadzone do bazy.
To takie połączenie, w którym część napięcia wyjściowego wraca na wejście w sposób przeciwdziałający zmianom sygnału. W praktyce zmniejsza wzmocnienie, ale poprawia stabilność, liniowość i zmniejsza wpływ zmian parametrów tranzystora oraz temperatury.
Bo sygnał zwrotny "odejmuje się" od sygnału wejściowego (działa w przeciwfazie). W rezultacie efektywny sygnał sterujący tranzystorem jest mniejszy, więc całkowite wzmocnienie spada. Zyskujesz jednak przewidywalność i mniejsze zniekształcenia.
Nie. Dodatnie sprzężenie jest stosowane np. w generatorach i przerzutnikach, gdzie celem jest podtrzymanie drgań lub szybkie przełączanie. We wzmacniaczach liniowych dla sygnałów analogowych bywa niepożądane, bo może prowadzić do wzbudzeń.
Najczęściej: mniejsze wzmocnienie napięciowe, większa stabilność punktu pracy, mniejsze zniekształcenia nieliniowe, szersze pasmo przenoszenia oraz mniejsza wrażliwość na rozrzuty elementów. To dlatego często spotyka się je w praktycznych układach.
Patrz na punkt wyjścia: w wspólnym emiterze wyjście jest z kolektora, a emiter jest punktem wspólnym. W wspólnym kolektorze (wtórniku emiterowym) wyjście jest z emitera, a kolektor jest wspólny (zwykle "na zasilaniu"). To klucz do zadań z rysunkiem.
Często mylony jest "punkt wspólny" z "miejscem poboru wyjścia". Uczeń widzi emiter podłączony do masy i zakłada, że wyjście jest na emiterze, co prowadzi do wyboru wspólnego kolektora. Zawsze weryfikuj, skąd pobierany jest sygnał wyjściowy.
Ustal, czy sygnał zwrotny zwiększa, czy zmniejsza sygnał sterujący tranzystorem. Jeśli wzrost napięcia wyjściowego powoduje zmianę na wejściu, która ogranicza ten wzrost (kompensacja), to jest to ujemne sprzężenie. Gdy zmiana się "nakręca", jest dodatnie.
Ćwicz rozpoznawanie WE/WK na schematach oraz analizę toru sprzężenia (skąd dokąd wraca sygnał). Ucz się też typowych skutków ujemnego sprzężenia: stabilizacja i liniowość kosztem wzmocnienia. Pomaga rysowanie blokowe: wejście → wzmacniacz → wyjście → sprzężenie.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Układ wspólnego emitera rozpoznaje się po tym, że emiter jest punktem wspólnym dla wejścia i wyjścia, a sygnał wyjściowy pobiera się z kolektora."

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektroniki analogowej (wzmacniacze tranzystorowe BJT)
  • Notatki/tablce: konfiguracje WE/WB/WK i zależności fazowe
  • Zadania z analizy schematów: wskazanie wejścia, wyjścia, elementu wspólnego i toru sprzężenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego