KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 17.
Na schemacie przedstawiono symbol graficzny przycisku ze stykiem
Ilustracja przedstawia schemat symbolu graficznego przycisku elektrycznego z dwoma stykami: zwiernym i rozwiernym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Określenie "styk zwierny i rozwierny" oznacza przycisk wyposażony jednocześnie w zestyk NO oraz NC, czyli dwa tory stykowe o przeciwnym działaniu. Taki przycisk może równolegle realizować np. podanie sygnału start i rozwarcie obwodu blokady. Odpowiedzi o łącznikach schodowym/krzyżowym dotyczą innej grupy osprzętu.

Pełne wyjaśnienie:

W aparaturze sterowniczej rozróżnia się typy zestyków (styków) według tego, jaki mają stan spoczynkowy:

  • styk zwierny (NO) – w spoczynku jest rozłączony, a po naciśnięciu/uruchomieniu zwiera obwód,
  • styk rozwierny (NC) – w spoczynku jest zwarty, a po naciśnięciu/uruchomieniu rozłącza obwód.

Jeżeli przycisk ma opis "ze stykiem zwiernym i rozwiernym", oznacza to, że w jednym elemencie znajdują się dwa zest yki: jeden NO i jeden NC. Na schemacie zwykle widać przycisk (element wykonawczy) oraz dwa symbole styków o przeciwnych stanach spoczynkowych. Taki dobór jest praktyczny wtedy, gdy jedna czynność operatora ma jednocześnie:

  • włączyć jakiś sygnał/zezwolenie (NO),
  • przerwać inny obwód, np. blokadę lub podtrzymanie (NC).

Odpowiedź "przełączającym" opisuje pojedynczy styk przełączny (zestyki typu przełącznego), który przełącza tor wspólny między dwoma wyjściami. To inna funkcja niż zestaw NO+NC w przycisku.

Odpowiedzi "krzyżowym" oraz "schodowym" odnoszą się do łączników instalacyjnych stosowanych najczęściej w obwodach oświetleniowych do sterowania z wielu miejsc. Nie są to nazwy typów styków przycisku na schemacie sterowania, więc nie pasują do opisu "przycisk ze stykiem…".

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy odpowiedzi mówią o typie styku (NO/NC/przełączny), czy o rodzaju łącznika instalacyjnego (schodowy/krzyżowy). To często pozwala uniknąć pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk zwierny (NO) to zestyk, który w stanie spoczynku jest rozwarty, a po zadziałaniu elementu (np. naciśnięciu przycisku) zamyka obwód. Na schematach sterowania często służy do podania sygnału START lub zezwolenia.
Styk rozwierny (NC) jest w spoczynku zwarty, a po zadziałaniu rozłącza obwód. Typowo stosuje się go w obwodach bezpieczeństwa i blokadach, np. aby przerwać zasilanie cewki po naciśnięciu STOP.
Taki przycisk ma na schemacie dwa zest yki przypisane do jednego elementu wykonawczego: jeden symbol NO i jeden symbol NC. Kluczowe jest, że to dwa oddzielne styki o przeciwnych stanach spoczynkowych, a nie jeden styk przełączny.
Styk przełączający ma tor wspólny i przełącza go między dwoma wyjściami (zmiana połączenia). Zestaw NO+NC w przycisku to dwa niezależne styki działające równolegle: jeden się zwiera, drugi się rozwiera po naciśnięciu.
Łącznik schodowy to element instalacji elektrycznej do sterowania oświetleniem z dwóch miejsc. Pytanie o styk przycisku dotyczy aparatury sterowniczej (NO/NC/przełączny). To różne obszary osprzętu i inne symbole na schematach.
Łącznik krzyżowy jest kojarzony głównie z instalacjami oświetleniowymi (sterowanie z trzech i więcej miejsc) i nie opisuje typu styku przycisku. W automatyce częściej spotyka się styki NO/NC oraz styki przełączne w aparatach sterowniczych.
Najczęściej myli się stan spoczynkowy styku (czy jest zwarty, czy rozwarty) oraz utożsamia się odpowiedzi "schodowy/krzyżowy" z każdym symbolem przełączania. Pomaga zasada: NO zwiera po zadziałaniu, NC rozwiera po zadziałaniu.
W praktyce weryfikuje się to w dokumentacji producenta (oznaczenia zestyków) oraz pomiarem omomierzem: w spoczynku sprawdzasz ciągłość między zaciskami, a potem po naciśnięciu. Dla NO ciągłość pojawia się po naciśnięciu, dla NC zanika.
W sterowaniu urządzeń i stacji gazowych spotyka się je m.in. w układach uruchamiania, awaryjnego zatrzymania, sygnalizacji stanów oraz w blokadach bezpieczeństwa. Rozpoznawanie symboli pomaga czytać schematy szaf sterowniczych i diagnozować usterki.
Ucz się parami: NO vs NC, oraz odróżniaj "typ styku" od "rodzaju łącznika instalacyjnego". Pomaga też praca na przykładowych schematach i katalogach aparatury. Na egzaminie zawsze analizuj stan spoczynkowy symbolu, nie nazwę z pamięci.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Określenie "styk zwierny i rozwierny" oznacza przycisk wyposażony jednocześnie w zestyk NO oraz NC, czyli dwa tory stykowe o przeciwnym działaniu."

Źródła:

  • IEC 60617 (online database) – Graphical symbols for diagrams, https://www.iec.ch/homepage (wyszukiwanie w bazie IEC 60617) – dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) – "Styk (elektrotechnika)" (NO/NC), https://pl.wikipedia.org/wiki/Styk_(elektrotechnika) – dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) – "Łącznik schodowy" (zastosowanie i zasada działania), https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81%C4%85cznik_schodowy – dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Katalogi producentów aparatury sterowniczej (sekcje: przyciski, styki pomocnicze, zestyk NO/NC)
  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki i czytania schematów sterowania
  • Baza symboli IEC 60617 (symbole graficzne na schematach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego