KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 5.
Na schemacie przedstawiono zasilanie silnika elektrycznego
Ilustracja przedstawia schemat zasilania silnika elektrycznego w kontekście egzaminu zawodowego dla mechatronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schemacie zasilanie sieciowe 230/400 V jest najpierw obniżane w transformatorze, a następnie prostowane w układzie z diodą. Do silnika (oznaczonego symbolem DC: M z poziomą kreską) doprowadzone jest napięcie wyjściowe po prostowaniu, opisane jako 200 V prądu stałego.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie wymaga odczytania, czym zasilany jest silnik, czyli jakie napięcie i jaki rodzaj prądu występują na zaciskach odbiornika końcowego, a nie na wejściu całego układu.

Na schemacie po lewej stronie widać zasilanie trójfazowe L1, L2, L3 z opisem 230/400 V. Następnie energia przechodzi przez transformator trójfazowy, którego zadaniem jest dopasowanie (najczęściej obniżenie) napięcia do wartości wymaganej przez napęd. Za transformatorem znajduje się blok z symbolem diody, co wskazuje na prostownik. Prostownik realizuje konwersję prądu przemiennego na prąd stały.

Na wyjściu prostownika (przewody prowadzące bezpośrednio do silnika) zaznaczono wartość 200 V. Dodatkowo sam silnik jest oznaczony jako silnik prądu stałego: litera M z poziomą kreską (dla silnika AC typowo spotyka się oznaczenie z symbolem ~). Zatem silnik jest zasilany prądem stałym 200 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "trójfazowego 400 V." opisuje parametry sieci na wejściu układu. To nie jest bezpośrednie zasilanie silnika, bo pomiędzy siecią a silnikiem znajdują się transformator i prostownik.
  • "jednofazowego 230 V." nie zgadza się z obecnością trzech faz L1–L3 oraz z torem przekształcenia, a także z opisanym napięciem 200 V po stronie wyjściowej.
  • "prądu zmiennego 200 V." jest sprzeczne z faktem zastosowania prostownika (dioda) oraz symbolem silnika DC; po prostowaniu i zasilaniu silnika prądu stałego oczekuje się prądu stałego, nie zmiennego.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najpierw znajdź odbiornik (silnik) i prześledź tor zasilania do niego. Odpowiedź zwykle odpowiada opisowi na wyjściu przekształtnika, a nie parametrom sieci z lewej strony rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kreska pod "M" jest typowym wyróżnikiem, że chodzi o silnik prądu stałego. W zadaniach egzaminacyjnych pomaga to odróżnić napęd DC od AC (gdzie częściej spotyka się oznaczenia związane z prądem przemiennym). To klucz do wyboru rodzaju prądu zasilania.
Najprościej po symbolu diody lub bloku zawierającym diody. Prostownik stoi zwykle między transformatorem a odbiornikiem i jego rola to zamiana AC na DC. Jeśli widzisz diodę oraz dwa przewody wyjściowe do silnika, to znak, że dalej jest zasilanie stałe.
To normalne w układach napędowych: sieć zakładowa (230/400 V AC) jest dopasowywana do potrzeb odbiornika. Transformator zmienia poziom napięcia, a prostownik zmienia rodzaj prądu. Dlatego napięcie na zaciskach silnika może być inne niż napięcie sieci.
Dla pytania o zasilanie silnika decydują parametry na jego zaciskach, czyli przy samym symbolu silnika (wyjście układu zasilającego). Opisy po lewej stronie dotyczą zasilania wejściowego całego systemu i mogą wprowadzać w błąd, jeśli nie śledzi się toru energii.
Najczęściej: mylenie wejścia z wyjściem (wybranie 400 V, bo jest "na początku"), pominięcie roli prostownika oraz nierozpoznanie symbolu silnika DC. Pomaga nawyk: znajdź odbiornik i idź "wstecz" po kolejnych blokach (prostownik, transformator, sieć).
Nie bezpośrednio. Silnik DC wymaga prądu stałego, więc zasilanie z sieci trójfazowej jest możliwe po przekształceniu: najpierw transformacja napięcia, a potem prostowanie (i często dodatkowa regulacja). Na schemacie właśnie to przekształcenie jest pokazane.
Zestaw cech: transformator (dopasowanie napięcia), prostownik diodowy (zamiana AC na DC) oraz symbol silnika DC (M z kreską). Jeśli te trzy elementy występują w torze zasilania, to bardzo prawdopodobne, że odbiornik jest zasilany prądem stałym.
Prostownik z diod realizuje jednokierunkowe przewodzenie, czyli w praktyce daje napięcie/prąd stały (często tętniony). Gdy w torze jest prostownik i odbiornik oznaczony jako DC, to wybór "prądu zmiennego" jest sprzeczny z funkcją elementu oraz symboliką napędu.
1) Zidentyfikuj odbiornik (silnik).
2) Sprawdź jego symbol (AC czy DC).
3) Prześledź tor zasilania do silnika i znajdź przekształtniki (transformator, prostownik).
4) Odczytaj opis napięcia przy wyjściu do silnika (tu: 200 V).
W serwisie i uruchomieniach trzeba szybko ustalić, gdzie jest AC, gdzie DC i jakie napięcie powinno występować na zaciskach silnika. To wpływa na dobór miernika, bezpieczeństwo pracy oraz diagnozę usterek (np. uszkodzona dioda w prostowniku lub błędne podłączenie transformatora).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Na schemacie zasilanie sieciowe 230/400 V jest najpierw obniżane w transformatorze, a następnie prostowane w układzie z diodą."

Źródła:

  • PN-EN 60617: Symbole graficzne na schematach (odniesienie do oznaczeń elementów elektrycznych, w tym maszyn i prostowników) — norma przywołana w kontekście
  • PN-IEC 60027: Symbole literowe stosowane w elektrotechnice (oznaczenia wielkości i symbolika) — norma przywołana w kontekście

Materiały:

  • Tablice i kompendia symboli elektrycznych (IEC/PN-EN) do schematów
  • Podstawy energoelektroniki: prostowniki diodowe i układy zasilania
  • Podstawy maszyn elektrycznych: rozróżnianie silników AC i DC oraz ich oznaczeń na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego