KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 6.
Na schemacie przedstawionym na rysunku, w polu wskazanym strzałką, znajduje się
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z instalacją świetlówki, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Strzałka wskazuje element w przerywanej ramce podłączony równolegle do elektrod świetlówki. Symbol bimetalu oraz małego kondensatora równoległego jest typowy dla zapłonnika (startera), który podgrzewa elektrody i wraz z dławikiem wywołuje impuls zapłonowy. Dlatego poprawne jest "zapłonnik świetlówki".

Pełne wyjaśnienie:

W klasycznym układzie zasilania świetlówki ze statecznikiem indukcyjnym (dławikiem) występują trzy podstawowe elementy funkcjonalne: dławik włączony szeregowo, rura świetlówki (lampa) oraz zapłonnik (starter) podłączony równolegle do elektrod lampy.

Na rysunku strzałka wskazuje podzespół w przerywanej ramce. Wewnątrz tej ramki widoczny jest symbol dwóch elektrod, z których jedna ma kształt "zagięty" (odpowiadający zestykowi bimetalicznemu), oraz dołączony do nich mały kondensator równoległy. Taki zapis schematowy jest charakterystyczny dla zapłonnika świetlówki.

  • Dlaczego "zapłonnik świetlówki" jest poprawny? Zapłonnik chwilowo zwiera obwód, co powoduje przepływ prądu przez żarniki i ich wstępne podgrzanie. Następnie bimetal rozwiera zestyk. Nagłe przerwanie prądu w obwodzie z dławikiem powoduje powstanie impulsu napięciowego, który inicjuje wyładowanie w rurze świetlówki. Kondensator w zapłonniku pełni funkcję tłumienia zakłóceń.
  • Dlaczego "wyłącznik nadprądowy" jest niepoprawny? Wyłącznik nadprądowy jest aparatem zabezpieczającym instalację i ma inne oznaczenie oraz typowe miejsce w torze zasilania. Nie jest elementem podłączanym równolegle do elektrod świetlówki w oprawie.
  • Dlaczego "układ przeciwzakłóceniowy" jest niepoprawny? Kondensator może kojarzyć się z tłumieniem zakłóceń, ale wskazany element obejmuje również zestyk bimetaliczny i pracuje cyklicznie podczas zapłonu. To nie jest "sam" układ przeciwzakłóceniowy, tylko zapłonnik z kondensatorem wewnętrznym.
  • Dlaczego "rura świetlówki" jest niepoprawna? Rura (lampa) jest długim elementem z żarnikami na końcach i na schemacie ma osobny symbol. Strzałka wskazuje mały podzespół w ramce, dołączony równolegle, a nie samą lampę.

Wskazówka egzaminacyjna: aby odróżnić zapłonnik od kondensatora, sprawdź, czy na symbolu występuje zestyk/bimetal oraz czy element jest podłączony równolegle do elektrod świetlówki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapłonnik (starter) to element układu świetlówki ze statecznikiem indukcyjnym. Chwilowo zwiera obwód, podgrzewa elektrody lampy, a potem je rozłącza. Wraz z dławikiem powoduje powstanie impulsu napięciowego, który inicjuje zapłon wyładowania w rurze świetlówki.
Najczęściej jest to symbol elementu wpiętego równolegle do świetlówki, z zaznaczonym zestykem (często bimetal) oraz małym kondensatorem równoległym. Jeśli widzisz "zestyk" i kondensator w jednym podzespole, to zwykle wskazuje właśnie na zapłonnik.
Połączenie równoległe umożliwia przepływ prądu przez żarniki w fazie podgrzewania oraz późniejsze szybkie przerwanie prądu, gdy zestyk się otworzy. To przerwanie prądu w obwodzie z dławikiem wywołuje impuls napięciowy potrzebny do zapłonu lampy. W szeregu działałoby to inaczej.
Dławik (statecznik) ogranicza prąd w czasie normalnej pracy świetlówki, bo lampa wyładowcza po zapłonie ma tendencję do wzrostu prądu. Dodatkowo, w momencie rozwarcia zestyków zapłonnika, dławik dzięki indukcyjności wytwarza krótki impuls podwyższonego napięcia ułatwiający zapłon.
Nie. Kondensator jest częścią zapłonnika i pomaga tłumić zakłócenia (np. radiowe) powstające przy przełączaniu zestyków. Jednak sam zapłonnik to także element wykonujący pracę zapłonową (zestyk/bimetal). "Układ przeciwzakłóceniowy" nie opisuje pełnej funkcji startera.
Typowe objawy to: wielokrotne "mruganie" bez zapłonu, bardzo długi rozruch, brak rozruchu mimo sprawnej rury, albo niestabilny start. W praktyce często wymienia się zapłonnik jako jeden z pierwszych elementów diagnostyki, bo jest tani i łatwy do wymiany.
Zapłonnik stosuje się w klasycznych układach ze statecznikiem indukcyjnym. W oprawach z elektronicznym statecznikiem (układ elektroniczny sterujący lampą) rozruch i ograniczanie prądu realizuje elektronika, więc osobny starter zwykle nie występuje. Na schemacie zamiast tego będzie moduł statecznika elektronicznego.
Rura świetlówki to główny element lampy i na schemacie jest rysowana jako długi symbol z elektrodami na końcach. Zapłonnik jest małym podzespołem podłączonym między elektrodami (równolegle), często w ramce przerywanej, z symbolem zestyku/bimetalu i kondensatora. Strzałki w zadaniach zwykle wskazują właśnie ten mały podzespół.
Wyłącznik nadprądowy jest zabezpieczeniem instalacji i występuje w rozdzielnicy lub w torze zasilania, a nie jako element bezpośrednio równoległy do elektrod świetlówki. Ma też inne oznaczenie graficzne (aparat zabezpieczeniowy). Jeśli na schemacie widzisz dławik, lampę i starter, to nie jest miejsce na "nadprądówkę".
Ćwicz rozpoznawanie połączeń szeregowych i równoległych oraz podstawowych symboli: dławik, kondensator, zestyk, lampa. Dobrą metodą jest opisywanie funkcji elementu "po połączeniach": co jest w szeregu z zasilaniem, a co jest dołączone równolegle do odbiornika. To zmniejsza ryzyko zgadywania po samym kształcie symbolu.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że strzałka wskazuje element w przerywanej ramce podłączony równolegle do elektrod świetlówki.

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Glow starter" (fluorescent lamp starter) – opis zasady działania i roli startera, https://en.wikipedia.org/wiki/Glow_starter - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (EN), "Fluorescent lamp" – sekcje dotyczące obwodów z statecznikiem i starterem, https://en.wikipedia.org/wiki/Fluorescent_lamp - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki: symbole i podstawowe obwody prądu przemiennego
  • Materiały producentów opraw/świetlówek dotyczące zapłonników (starterów) i stateczników
  • Ćwiczenia z czytania schematów: rozpoznawanie połączeń szeregowych i równoległych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego