KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 18.
Na szkicu dokumentacyjnym przedstawiono dane do tyczenia klotoidy. Wartość odciętej, którą należy odłożyć na stycznej, by wytyczyć punkt 5, wynosi
Ilustracja przedstawia szkic dokumentacyjny związany z geodezją, a dokładniej z tyczeniem klotoidy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odcięta to odległość odkładana wzdłuż stycznej (oś pozioma/X), a rzędna to domiar prostopadle do stycznej (oś Y). Dla punktu 5 na szkicu wartość pod osią poziomą przy rzucie punktu wynosi 99,507 m; liczba 7,381 m dotyczy rzędnej, a pozostałe liczby są innymi parametrami.

Pełne wyjaśnienie:

W tyczeniu klotoidy metodą domiarów prostokątnych każdy punkt krzywej wyznacza się przez dwie wielkości:

  • odciętą (X) – odległość mierzona wzdłuż stycznej, czyli po osi poziomej na szkicu,
  • rzędną (Y) – odległość mierzona prostopadle do stycznej, czyli jako "pionowy" domiar od osi do punktu krzywej.

Pytanie dotyczy wyłącznie odciętej, czyli tego, ile należy odłożyć na stycznej, aby dojść do rzutu punktu 5 na oś poziomą. Na szkicu dokumentacyjnym wartości odciętych są zapisane wzdłuż osi poziomej (stycznej) pod kolejnymi rzutami punktów. Dla punktu oznaczonego numerem 5 rzut na styczną opisano wartością 99,507 m – to jest szukana odcięta.

Odpowiedź "21,798 m" jest niepoprawna, ponieważ nie jest podpisana jako odcięta punktu 5 na osi stycznej; na szkicu występuje jako inny parametr związany z geometrią krzywej (np. na liniach ukośnych). Odpowiedź "97,370 m" również odnosi się do innego opisu na rysunku (parametry pomocnicze), a nie do wartości odciętej odczytywanej z osi poziomej. Odpowiedź "7,831 m" (lub zbliżona wartość) odpowiadałaby domiarowi prostopadłemu/ rzędnej, czyli wielkości odkładanej po prostopadłej do stycznej, a nie wzdłuż stycznej, dlatego nie spełnia treści pytania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytają o odciętą, szukaj liczby na osi stycznej (poziomo). Gdy pytają o rzędną, szukaj liczby opisującej odcinek prostopadły do stycznej przy danym punkcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klotoida to krzywa przejściowa stosowana między odcinkiem prostym a łukiem kołowym, aby zmiana krzywizny następowała stopniowo. W praktyce ułatwia projekt i realizację trasy oraz poprawia komfort i bezpieczeństwo ruchu, bo nie wprowadza nagłej zmiany promienia.
Odcięta (X) leży wzdłuż stycznej – zwykle jest opisana na osi poziomej pod rzutem punktu. Rzędna (Y) to domiar prostopadle do stycznej – podpis przy pionowym/ prostopadłym odcinku od osi do punktu krzywej.
Metoda domiarów prostokątnych opiera się na wygodnym i dokładnym pomiarze wzdłuż prostej (stycznej), a dopiero potem na odkładaniu domiaru prostopadłego. Dzięki temu tyczenie w terenie jest prostsze, a kontrola odległości i kierunku pomiaru bardziej jednoznaczna.
Najpierw odmierz wzdłuż stycznej od punktu 0 odciętą X dla wybranego punktu. Następnie w tym miejscu wystaw prostopadłą do stycznej i odłóż na niej rzędną Y. Punkt końcowy domiaru prostopadłego jest szukanym punktem krzywej.
Tak. Na szkicach tyczenia często występują dodatkowe parametry pomocnicze (np. wartości na liniach ukośnych), które nie służą bezpośrednio do odkładania na stycznej lub prostopadłej. Na egzaminie trzeba sprawdzić, do jakiego elementu rysunku przypisana jest dana liczba.
Najczęstsze to: mylenie odciętej z rzędną, odczyt wartości z niewłaściwego miejsca (np. z linii ukośnej zamiast z osi stycznej), pominięcie numeru punktu, a także nieuwzględnienie, że odcięte rosną wzdłuż stycznej w kolejności punktów.
Bo treść pytania zwykle wskazuje, czy odkładasz wartość wzdłuż stycznej (odcięta), czy prostopadle do niej (rzędna). Pomylenie kierunku pomiaru daje inny punkt w terenie, więc błąd jest merytoryczny, a nie tylko "odczytowy".
Szkic dokumentacyjny wykorzystuje się w trakcie prac realizacyjnych w terenie: przy wyznaczaniu osi trasy, punktów załamań, punktów krzywych i punktów pośrednich krzywych przejściowych. Jest to "instrukcja" dla ekipy pomiarowej do tyczenia i kontroli.
Upewnij się, że liczba jest wpisana na osi stycznej (poziomej) dokładnie pod rzutem prostopadłym z punktu o danym numerze. Dodatkowo możesz porównać ciągłość: odcięte powinny rosnąć wraz z numerami punktów, bez skoków "wstecz".
W typowej formie egzaminacyjnej jest to zadanie na odczyt właściwej wielkości ze szkicu (właściwa oś i właściwy punkt), a nie na rachunki. Obliczenia pojawiają się dopiero wtedy, gdy podane są wzory i dane do wyliczenia współrzędnych punktów klotoidy.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Odcięta to odległość odkładana wzdłuż stycznej (oś pozioma/X), a rzędna to domiar prostopadle do stycznej (oś Y)."

Źródła:

  • Opis ilustracji i kontekst zadania dostarczony w treści polecenia (weryfikacja wartości odciętej i rzędnej dla punktu 5).

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z geodezji inżynieryjnej (temat: tyczenie tras, krzywe przejściowe)
  • Materiały dydaktyczne o metodzie domiarów prostokątnych i tyczeniu krzywych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych dla BUD.18 z działu tyczenia i opracowania wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego