KWALIFIKACJA HGT2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Najwięcej witaminy A dostarczają po spożyciu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wątroba jest jednym z najbogatszych źródeł witaminy A (retinolu) w diecie, a masło jako produkt mleczny zawiera jej istotne ilości. Jabłka dostarczają znikome ilości witaminy A, a słonina to głównie tłuszcz, zwykle bez znaczącej zawartości tej witaminy.

Pełne wyjaśnienie:

Witamina A w żywieniu występuje przede wszystkim jako retinol w produktach pochodzenia zwierzęcego oraz jako prowitamina A (karotenoidy) w części warzyw i owoców. W praktyce gastronomicznej za najpewniejsze, bardzo bogate źródło witaminy A uznaje się wątrobę, ponieważ magazynuje ona tę witaminę w organizmie zwierzęcia.

Odpowiedź "wątroba i masło" jest trafna, bo łączy produkt o bardzo wysokiej zawartości witaminy A (wątroba) z produktem mlecznym, który również wnosi retinol (masło). Dla kucharza ma to znaczenie przy planowaniu jadłospisów oraz doborze surowców, gdy celem jest wzbogacenie potraw w witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

Pozostałe pary są mniej właściwe z powodów żywieniowych:

  • "jabłka i słonina": jabłka nie są istotnym źródłem witaminy A, a słonina dostarcza głównie energii z tłuszczu; sama obecność tłuszczu nie oznacza wysokiej zawartości witaminy A.
  • "jabłka i masło": masło wnosi pewne ilości witaminy A, ale jabłka nie podnoszą znacząco podaży tej witaminy, więc para nie reprezentuje "najwięcej" w typowych porównaniach żywieniowych.
  • "wątroba i słonina": wątroba jest bardzo dobrym źródłem witaminy A, jednak słonina na ogół nie jest klasyfikowana jako produkt bogaty w tę witaminę (w odróżnieniu od części produktów mlecznych czy wątroby), więc zestaw jest słabszy niż połączenie z masłem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy witaminy A, najczęściej poprawne są odpowiedzi zawierające podroby (wątroba) lub produkty mleczne. Owoce takie jak jabłka nie są typowo kojarzone z wysoką zawartością witaminy A (w przeciwieństwie np. do warzyw bogatych w karotenoidy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Witamina A to grupa związków, głównie retinol (z produktów zwierzęcych) oraz karotenoidy będące prowitaminą A (z części warzyw i owoców). Retinol jest formą gotową do wykorzystania, a karotenoidy wymagają przekształcenia w organizmie.
Najbogatszym, klasycznym źródłem witaminy A jest wątroba. Istotne ilości dostarczają też produkty mleczne zawierające tłuszcz, np. masło i część serów. W praktyce gastronomicznej to surowce, które realnie podnoszą podaż retinolu w potrawie.
Wątroba pełni funkcję magazynu wielu składników, w tym witaminy A, dlatego w tkance wątrobowej jej stężenie jest wysokie. Z tego powodu potrawy z wątróbki mogą znacząco zwiększać podaż witaminy A, co warto uwzględniać w planowaniu jadłospisu.
Nie, jabłka nie są typowo uznawane za istotne źródło witaminy A. Są wartościowe z innych powodów (np. błonnik), ale jeśli pytanie dotyczy witaminy A, lepiej myśleć o wątrobie, produktach mlecznych i warzywach bogatych w karotenoidy.
Masło jest produktem mlecznym zawierającym tłuszcz, a witamina A należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. W praktyce oznacza to, że w tłustszych produktach mlecznych (w porównaniu do bardzo chudych) częściej występują zauważalne ilości witaminy A.
Słonina to przede wszystkim tłuszcz i energia. Sama "tłustość" produktu nie przesądza o wysokiej zawartości witaminy A, bo witamina musi być w danym surowcu obecna. W zadaniach testowych słonina zwykle nie jest klasycznym źródłem witaminy A.
Najprościej: retinol kojarz z produktami zwierzęcymi (wątroba, tłustszy nabiał), a karotenoidy z barwnymi warzywami i owocami (pomarańczowe/zielone). W pytaniach o "najwięcej" witaminy A najczęściej wygrywa wątroba.
Najczęstsze pomyłki to: wybieranie "zdrowych owoców" bez sprawdzenia, jakiej witaminy dotyczy pytanie, oraz utożsamianie każdego tłuszczu z witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach. Warto pamiętać o konkretnych, typowych źródłach: wątroba i nabiał.
Gdy planuje się jadłospis dla grup o zwiększonych potrzebach lub gdy menu ma być bardziej odżywcze (np. w żywieniu zbiorowym). Wtedy dobór surowców bogatych w witaminę A (np. wątróbka, masło jako składnik) może podnieść wartość odżywczą dania.
Ucz się "mapy źródeł": dla każdej witaminy zapamiętaj 3–5 typowych produktów. Korzystaj z tabel składu żywności i notuj skojarzenia: witamina A → wątroba/nabiał; witamina C → świeże warzywa i owoce; witamina D → tłuste ryby. To przyspiesza wybór odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Wątroba jest jednym z najbogatszych źródeł witaminy A (retinolu) w diecie, a masło jako produkt mleczny zawiera jej istotne ilości."

Źródła:

  • NIH Office of Dietary Supplements, "Vitamin A and Carotenoids – Fact Sheet for Health Professionals", https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/ - accessed 2026-03-04

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (wydania instytutów żywienia)
  • Normy żywienia dla populacji Polski (rozdziały o witaminach)
  • Materiały dydaktyczne z dietetyki i towaroznawstwa żywności dla gastronomii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego