KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 22.
Największą gęstość posiada
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gęstość to masa przypadająca na jednostkę objętości. Spośród podanych metali największą gęstość ma złoto (znacznie większą niż srebro, miedź i żelazo), dlatego przy porównaniu "który metal jest najgęstszy" właściwym wyborem jest złoto.

Pełne wyjaśnienie:

Gęstość jest jedną z podstawowych cech fizycznych wykorzystywanych w geologii i mineralogii do rozpoznawania materiałów. W praktyce terenowej oraz laboratoryjnej pomaga m.in. w odróżnianiu kruszców rodzimych i ocenie koncentratów uzyskanych metodami grawitacyjnymi.

W tym zestawie odpowiedzi porównujemy cztery metale: złoto, miedź, srebro i żelazo. Złoto należy do metali o bardzo dużej gęstości (około 19,3 g/cm³ w temperaturze pokojowej), co sprawia, że nawet niewielki kawałek złota "wydaje się" wyjątkowo ciężki jak na swój rozmiar. To klasyczna cecha diagnostyczna kruszcu rodzimego.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "miedź" – ma gęstość wyraźnie mniejszą (około 8,9 g/cm³). Jest metalem dość ciężkim w odczuciu, ale nie dorównuje złotu.
  • "srebro" – mimo że jest metalem szlachetnym, jego gęstość (około 10,5 g/cm³) nadal jest zdecydowanie mniejsza niż gęstość złota. Częsty błąd wynika z utożsamiania "metalu szlachetnego" z "największą gęstością".
  • "żelazo" – w potocznym odbiorze bywa uznawane za bardzo ciężkie, jednak jego gęstość (około 7,9 g/cm³) jest najmniejsza z podanych czterech opcji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się złoto, często jest ono skrajną wartością w porównaniach gęstości, ponieważ należy do najgęstszych powszechnie znanych metali. Warto jednak pamiętać, że pytanie dotyczy wyłącznie zestawu podanych opcji, a nie "największej gęstości w ogóle".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gęstość to stosunek masy do objętości (ile waży "1 cm³" lub "1 m³" substancji). W geologii pomaga rozpoznawać minerały i kruszce oraz przewidywać zachowanie ziaren w procesach sedymentacji i wzbogacania grawitacyjnego.
Wynika to z budowy atomowej i sposobu upakowania atomów w krysztale. Atomy złota są znacznie cięższe, a przy podobnym uporządkowaniu sieci krystalicznej daje to większą masę w tej samej objętości niż w przypadku żelaza.
Ziarna o dużej gęstości (np. złoto) łatwiej koncentrują się w określonych miejscach: w zagłębieniach koryta, za przeszkodami, w żwirach dennych. To podstawa płukania złota i interpretacji, gdzie mogą powstawać koncentracje okruchowe.
Jedną z prostych przesłanek jest "ciężar w dłoni" przy podobnym rozmiarze próbki: złoto jest dużo gęstsze. Dodatkowo piryt jest bardziej kruchy, a złoto kowalne. W praktyce najlepiej łączyć kilka cech i w razie potrzeby wykonać badania laboratoryjne.
Tak, srebro ma większą gęstość niż miedź, ale obie wartości są dużo niższe od gęstości złota. Na egzaminie warto umieć porównywać rząd wielkości: żelazo ~8, miedź ~9, srebro ~10,5, złoto ~19 g/cm³.
Różnice gęstości wykorzystuje się m.in. przy wzbogacaniu grawitacyjnym (koncentracja ciężkich minerałów), analizie osadów rzecznych i plażowych, a także przy interpretacji procesów transportu ziaren i ich sortowania w środowisku sedymentacyjnym.
Najczęstsze błędy to mylenie masy z gęstością, kierowanie się potocznym wrażeniem "ciężkości" bez porównania opcji oraz automatyczne wybieranie żelaza, bo jest znane i kojarzone z ciężarem. Pomaga zapamiętanie orientacyjnych wartości.
Tak. Wraz ze wzrostem temperatury większość metali nieznacznie się rozszerza, więc gęstość spada. W tablicach podaje się zwykle gęstość w warunkach zbliżonych do temperatury pokojowej, dlatego w zadaniach warto przyjmować porównania z tych samych warunków.
Stosuje się wzór: gęstość = masa / objętość. Masa bywa mierzona wagą, a objętość np. metodą wyporu (zanurzenie w cieczy w menzurce). To prosta procedura, często omawiana przy podstawach identyfikacji materiałów.
Ucz się zestawami cech: gęstość, twardość, rysa, połysk, łupliwość, barwa oraz typowe kruszce. Pomaga tworzenie fiszek z orientacyjnymi wartościami i ćwiczenie rozróżniania próbek na podstawie kilku cech jednocześnie, nie tylko jednej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 70% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gęstość to masa przypadająca na jednostkę objętości.

Źródła:

  • WebElements: Gold (Au) — Physical properties (Density) https://www.webelements.com/gold/physics.html (dostęp: 2026-02-27)
  • WebElements: Silver (Ag) — Physical properties (Density) https://www.webelements.com/silver/physics.html (dostęp: 2026-02-27)
  • WebElements: Copper (Cu) — Physical properties (Density) https://www.webelements.com/copper/physics.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Tablice właściwości fizycznych pierwiastków i minerałów (gęstość, twardość, połysk)
  • Podręczniki z mineralogii i geologii złóż (kruszce rodzime, cechy diagnostyczne)
  • Materiały dydaktyczne o metodach wzbogacania grawitacyjnego (rozdział wg gęstości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego