Wartości niematerialne i prawne (WNiP) to składniki majątku, które mają charakter nie rzeczowy (np. licencje, autorskie prawa majątkowe, oprogramowanie, prawa do znaków). Z tego powodu nie da się ich zinwentaryzować przez policzenie, zważenie czy zmierzenie.
Poprawna metoda to porównanie danych księgowych z dokumentami źródłowymi, czyli tzw. weryfikacja. W praktyce oznacza to sprawdzenie, czy w księgach widnieją WNiP, które są udokumentowane (np. fakturą zakupu, umową licencyjną, protokołem przyjęcia), oraz czy jednostka nadal posiada do nich uprawnienia. To także moment na wykrycie błędów: braku dokumentu, podwójnego ujęcia albo ujęcia prawa, które wygasło.
Odpowiedź "Przeprowadzić spis z natury" jest błędna, bo spis z natury dotyczy składników, które można fizycznie ustalić (np. zapasy, środki pieniężne w kasie). WNiP nie są przedmiotami, więc spis z natury nie ma tu zastosowania.
Odpowiedź "Przeprowadzić spis inwentarzowy" jest nieprecyzyjna i w realnej praktyce odnosi się do spisywania/ustalania składników materialnych. Dla WNiP kluczowa jest dokumentacja prawna i księgowa, nie samo "spisanie".
Odpowiedź "Uzgodnić salda" bywa kojarzona z inwentaryzacją należności i zobowiązań (potwierdzanie/uzgadnianie z kontrahentami). W przypadku WNiP typowe jest sprawdzanie dokumentów i zapisów, a nie uzgadnianie sald z zewnętrzną stroną.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: jeśli czegoś nie da się policzyć fizycznie, zwykle wchodzi w grę weryfikacja dokumentów; jeśli występuje druga strona rozrachunku (kontrahent), częściej pojawia się potwierdzanie/uzgadnianie sald.
