KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Jak należy zmodyfikować parametry PT timerów, aby w zamieszczonym programie sterowniczym, stan wyjścia Q0.0 sterownika, zmieniał się zgodnie z diagramem czasowym, przedstawionym na schemacie?
Ilustracja przedstawia fragment programu sterowniczego w języku drabinkowym (LAD) oraz diagram czasowy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Parametr PT w timerach definiuje czas odliczania, który bezpośrednio determinuje długość odcinków przebiegu na wyjściu.
Dobiera się go tak, aby czasy generowane przez T37 i T38 odpowiadały odcinkom stanu wysokiego i niskiego Q0.0 pokazanym na diagramie czasowym, dlatego właściwa jest para PT=20 i PT=10.

Pełne wyjaśnienie:

W programach PLC opartych o timery parametr PT (czas nastawczy) określa, jak długo timer ma odliczać przed zmianą swojego stanu wyjściowego (w zależności od typu timera: opóźnienie załączenia, opóźnienie wyłączenia lub impuls). To właśnie PT przekłada się na długości poszczególnych odcinków przebiegu w diagramie czasowym.

W tym zadaniu trzeba dopasować ustawienia dwóch timerów (T37 i T38) tak, aby sygnał na wyjściu Q0.0 zmieniał się dokładnie w chwilach pokazanych na schemacie czasowym. Oznacza to, że jeden z timerów odpowiada za wygenerowanie dłuższego odcinka przebiegu, a drugi za krótszy (albo odpowiednio: za fazę "przerwy" i fazę "aktywacji", zależnie od logiki programu).

Odpowiedź "T37 PT=20, T38 PT=10" jest poprawna, ponieważ przypisuje czasy preset dokładnie do tych dwóch odcinków czasowych, które wynikają z diagramu: dłuższy interwał realizuje timer z PT=20, a krótszy interwał timer z PT=10. Dzięki temu Q0.0 zmienia stan w odstępach zgodnych z wymaganym przebiegiem.

Pozostałe propozycje są błędne, bo:

  • "T37 PT=10, T38 PT=20" zamienia role timerów, co powoduje odwrócenie długości odcinków w przebiegu (krótki/długi), a więc niezgodność z diagramem.
  • "T37 PT=30, T38 PT=20" wydłuża interwały względem wymaganego przebiegu, przez co przełączenia Q0.0 następują zbyt późno.
  • "T37 PT=20, T38 PT=30" pozostawia jeden czas zgodny, ale drugi znacząco wydłuża, co rozjeżdża synchronizację kolejnych zboczy na diagramie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw odczytaj z diagramu konkretne czasy trwania stanów, a dopiero potem przypisz je do timerów zgodnie z tym, w której gałęzi programu dany timer steruje przełączeniem Q0.0 (nie zakładaj automatycznie, że "pierwszy timer" oznacza "pierwszy odcinek czasu").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PT to czas nastawczy (preset time) timera, czyli wartość, do której timer odlicza zgodnie ze swoim typem (np. opóźnienie, podtrzymanie, impuls). Zmiana PT zmienia długość odcinków czasowych generowanych przez timer, a więc wpływa bezpośrednio na momenty przełączeń wyjść w programie.
Najpierw odczytaj z diagramu, jak długo wyjście pozostaje w stanie 1 i w stanie 0 (kolejne odcinki czasu). Następnie ustal, który timer w programie odpowiada za każdy z tych odcinków (np. fazę aktywną i fazę przerwy) i ustaw jego PT na czas z diagramu.
Bo oba elementy wyglądają podobnie (numeracja, ten sam parametr PT), a różnią się rolą w sekwencji programu. Jeśli nie prześledzisz zależności (kiedy timer startuje i co przełącza), łatwo "zamienić" czasy między timerami i uzyskać przebieg odwrócony względem diagramu.
Najczęściej: mylenie czasu stanu wysokiego z niskim, nieuwzględnianie skali czasu (np. jednostek), ignorowanie opóźnień włączenia/wyłączenia oraz zakładanie, że każdy timer działa jak impuls. Warto zawsze zaznaczyć na diagramie kolejne zbocza i przypisać im konkretne wartości czasu.
Nie zawsze. Jednostka zależy od sterownika i środowiska (np. typ danych czasu, baza czasowa, konfiguracja bloku). Na egzaminie zwykle wynika to z treści zadania lub z opisu programu/ilustracji. Jeśli jednostka nie jest podana, trzeba ją wywnioskować z kontekstu lub dokumentacji.
Dwa timery stosuje się, gdy trzeba zbudować cykl z dwiema różnymi fazami czasowymi, np. "praca" i "przerwa", albo gdy logika wymaga osobnych opóźnień dla włączenia i wyłączenia. Ułatwia to też strojenie: każdy etap ma osobny PT i można go niezależnie korygować.
Prześledź warunki, które ustawiają lub kasują Q0.0, i zobacz, czy w tych warunkach występuje wyjście timera (np. bit zakończenia odliczania). Następnie sprawdź, co uruchamia timer (sygnał start) i kiedy jego wyjście zmienia stan. To pokaże, który timer steruje daną fazą.
Tak. Timer opóźniający załączenie zmienia stan dopiero po upływie PT od pojawienia się sygnału start. Timer opóźniający wyłączenie podtrzymuje stan po zaniku sygnału. Timer impulsowy generuje impuls o czasie PT. Dlatego identyfikacja typu timera jest kluczowa przy dopasowaniu do diagramu.
Ćwicz na krótkich programach: ustawiaj PT, uruchamiaj symulację i obserwuj przebiegi. Ucz się rozpoznawać, czy timer realizuje opóźnienie, podtrzymanie czy impuls. Rób zadania z diagramami czasowymi i zawsze zapisuj na kartce czasy kolejnych odcinków oraz momenty zboczy.
Najpierw sprawdź, czy nie zamieniłeś czasów PT między timerami. Potem zweryfikuj, czy timer działa na właściwej fazie (start przy stanie 1 czy 0) oraz czy nie pomyliłeś typu timera (np. opóźnienie wyłączenia zamiast załączenia). Na końcu sprawdź jednostki czasu.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych producenta PLC i dokumentacji projektu (typ timerów, jednostki czasu, logika programu)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC: timery TON/TOF/TP i parametry czasowe
  • Instrukcje producenta PLC dotyczące bloków czasowych (timerów) użytych w danym środowisku
  • Ćwiczenia z czytania diagramów czasowych i mapowania ich na logikę programu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego