KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 22.
Narzędzie przedstawione na ilustracji służy do wykonywania
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest używane do wykonywania gwintów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie pokazane na ilustracji jest przeznaczone do gwintowania, czyli nacinania zarysu gwintu w otworze lub na wale. Dlatego poprawna jest odpowiedź "gwintu". Pozostałe opcje dotyczą innych kształtów/operacji: ślimak i sprężyna to elementy, a podtoczenia wykonuje się nożem tokarskim.

Pełne wyjaśnienie:

Gwintowanie to operacja technologiczna polegająca na wykonaniu zarysu gwintu (wewnętrznego lub zewnętrznego) za pomocą narzędzia przeznaczonego do nacinania rowków gwintu. Jeśli na ilustracji widać narzędzie typowe dla gwintowania (np. o kształcie i geometrii do nacinania zarysu), to jego przeznaczeniem jest wykonywanie gwintu. W praktyce poprawny dobór narzędzia (oraz sposobu prowadzenia) wpływa na pasowanie połączenia śrubowego i jakość powierzchni.

Odpowiedź "ślimaka" jest niepoprawna, bo ślimak to element mechanizmu (np. przekładni ślimakowej), a jego wykonanie wymaga specyficznej geometrii i zwykle innych narzędzi oraz ustawień technologicznych niż standardowe gwintowanie. Odpowiedź "sprężyny" też nie pasuje: sprężyny wytwarza się przez zwijanie drutu lub inne procesy kształtowania, a nie przez nacinanie gwintu takim narzędziem. Z kolei "podtoczeń" dotyczy operacji tokarskiej (wybrania/rowka przy stopniu), wykonywanej nożem tokarskim na tokarce, a nie narzędziem do nacinania zarysu gwintu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy odpowiedzi są nazwami operacji (gwint, podtoczenie) czy elementów (ślimak, sprężyna). Następnie dopasuj do funkcji narzędzia widocznego na ilustracji: narzędzie do gwintowania zawsze "tworzy" profil gwintu, a nie kształt sprężyny czy ślimaka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwintowanie to operacja wykonania zarysu gwintu na powierzchni wewnętrznej (w otworze) lub zewnętrznej (na walcu). Polega na nacinaniu profilu o określonym skoku i kącie zarysu, aby uzyskać połączenie śrubowe o wymaganym pasowaniu i nośności.
Najczęściej stosuje się gwintowniki (gwinty wewnętrzne) oraz narzynki (gwinty zewnętrzne). W produkcji spotyka się też noże do gwintów na tokarkach, frezy do gwintów i głowice gwintujące. Dobór zależy od materiału, średnicy, tolerancji i serii produkcyjnej.
Podtoczenie jest wybraniem/rowkiem technologicznym (np. przy stopniu wałka), wykonywanym zwykle nożem tokarskim. Gwint natomiast ma profil zwojowy o zdefiniowanym skoku i zarysie, który współpracuje z nakrętką/śrubą. To inne cele i inna geometria powierzchni.
Narzędzia do gwintowania mają geometrię dopasowaną do profilu gwintu: widoczne krawędzie skrawające i rowki wiórowe (np. w gwintowniku) albo pierścień z naciętym profilem (np. narzynka). Kluczowe jest to, że narzędzie "odtwarza" zarys gwintu.
Gwint wewnętrzny wykonuje się w otworze (np. pod śrubę lub wkręt), a zewnętrzny na wale/pręcie (np. na trzpieniu). W technologii trzeba uwzględnić średnicę przygotowawczą (wiertło pod gwint) i wymagania połączenia, aby uzyskać prawidłową współpracę części.
Zwykle nie. Ślimak (element przekładni) ma specyficzny zarys i wymagania dotyczące współpracy z kołem ślimakowym, więc często stosuje się inne narzędzia i metody obróbki niż typowe gwintowanie. Podobieństwo kształtu zwojowego bywa mylące na egzaminie.
Typowe błędy to: brak prostopadłości przy rozpoczęciu gwintu, zbyt duża siła bez "łamania wióra", niewłaściwe smarowanie/chłodzenie oraz zły dobór średnicy otworu pod gwint. Skutkiem są zatarcia, urwany gwintownik lub gwint o słabej jakości.
Smarowanie (lub chłodziwo) zmniejsza tarcie i temperaturę, ułatwia odprowadzanie wiórów oraz poprawia jakość powierzchni gwintu. Ogranicza też ryzyko zakleszczenia narzędzia i jego złamania, co ma duże znaczenie zwłaszcza w gwintowaniu otworów nieprzelotowych.
W praktyce stosuje się sprawdziany do gwintów (np. przechodni/nieprzechodni) oraz dopasowanie z elementem współpracującym (śruba/nakrętka) zgodnie z wymaganiami. Kontroluje się też uszkodzenia zarysu, zadziorność i płynność wkręcania bez nadmiernego luzu.
Najlepiej uczyć się rozpoznawania narzędzi po cechach kształtu i funkcji: do czego służą, jaką powierzchnię tworzą i na jakiej obrabiarce/przyrządzie się je stosuje. Warto ćwiczyć na zdjęciach z pracowni oraz łączyć narzędzie z typową operacją technologiczną.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że narzędzie pokazane na ilustracji jest przeznaczone do gwintowania, czyli nacinania zarysu gwintu w otworze lub na wale.

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki i katalogi narzędzi do gwintowania dla technika mechanika).
  • Instrukcje stanowiskowe z pracowni obróbki skrawaniem: dobór gwintownika/narzynki, parametry i BHP
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (dział: narzędzia do gwintowania) – do nauki rozpoznawania kształtów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego