KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 28.
Jak nazywa się metoda pomiaru przedstawiona na rysunku, stosowana przy inwentaryzacji elewacji w przypadku, gdy nie ma możliwości bezpośredniego pomiaru odległości poziomych między punktami?
Ilustracja przedstawia schemat pomiaru geodezyjnego, który jest związany z metodą niwelacji trygonometrycznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niwelacja trygonometryczna służy do wyznaczania różnic wysokości na podstawie obserwacji kątów (zwykle pionowych) oraz odległości skośnej. Stosuje się ją m.in. przy inwentaryzacji elewacji, gdy brak możliwości bezpośredniego pomiaru odległości poziomych między punktami i trzeba oprzeć się na pomiarze kątowo‑dalmierzowym.

Pełne wyjaśnienie:

Niwelacja trygonometryczna to metoda wyznaczania różnic wysokości między punktami z wykorzystaniem obserwacji kątowych (najczęściej kąta pionowego/zenitalnego) oraz odległości mierzonej instrumentem (np. odległości skośnej). Jej sens polega na tym, że gdy nie da się "podejść" do punktów i wykonać klasycznego pomiaru w poziomie, można oprzeć się na geometrii trójkąta i rozłożyć obserwowaną odległość na składowe.

W kontekście inwentaryzacji elewacji problemem bywa brak możliwości bezpośredniego pomiaru odległości poziomych między punktami (przeszkody, ruch uliczny, brak dostępu do fragmentu terenu, punkty na wysokości). Wtedy praktycznym rozwiązaniem jest metoda, w której obserwacje kątowe i odległość skośna pozwalają pośrednio uzyskać informację wysokościową, a często także dane pomocnicze do opracowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu zadania?

  • "Rzutowania" to ogólne określenie operacji geometrycznej (rzuty), a nie nazwa typowej metody pomiaru wysokości opartej na kątach pionowych i odległości skośnej. Może pojawiać się w opracowaniu danych, ale nie odpowiada wprost na warunek o braku pomiaru odległości poziomych.
  • "Kierunkowa" kojarzy się z pomiarem kierunków/azymutów i konstrukcją nawiązania, lecz sama w sobie nie identyfikuje metody wyznaczania różnic wysokości przy braku możliwości mierzenia odległości poziomych.
  • "Biegunowa" dotyczy typowo wyznaczania położenia punktu w układzie sytuacyjnym na podstawie kierunku i odległości (metoda polarno‑tachimetryczna). Jest to inny akcent: sytuacja i współrzędne, a nie nazwana wprost metoda niwelacji (wysokości) oparta na kącie pionowym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o braku możliwości pomiaru odległości poziomej i jednocześnie widać/zakłada się obserwacje kątów pionowych lub odległości skośnej, najczęściej chodzi o rozwiązanie z grupy metod trygonometrycznych, czyli niwelację trygonometryczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niwelacja trygonometryczna to metoda wyznaczania różnicy wysokości między punktami z obserwacji kątów (zwykle pionowych) oraz odległości mierzonej instrumentem. Stosuje się ją tam, gdzie nie da się wykonać klasycznej niwelacji geometrycznej lub bezpośredniego pomiaru w poziomie.
Na elewacji punkty często znajdują się wysoko i są niedostępne, a teren przy budynku bywa zastawiony lub niebezpieczny. Metody trygonometryczne pozwalają oprzeć się na obserwacji kątów i odległości skośnej, zamiast wymagać taśmowania odległości poziomej między punktami.
Kluczowe są obserwacje kąta pionowego (lub zenitalnego) oraz odległości mierzonej instrumentem (najczęściej odległości skośnej). Z tych wielkości wyznacza się składową wysokościową i w konsekwencji różnicę wysokości między punktami, z uwzględnieniem wysokości instrumentu i celu.
Metoda biegunowa służy głównie do wyznaczania położenia punktu w planie (sytuacji) na podstawie kierunku i odległości. Niwelacja trygonometryczna jest ukierunkowana na wyznaczanie różnicy wysokości z kąta pionowego i odległości. W praktyce oba podejścia mogą korzystać z tachimetru, ale cel i wynik są inne.
Gdy między punktami występują przeszkody (ruchliwa jezdnia, ogrodzenie, skarpa, roślinność), brak dostępu do terenu lub punkty leżą na elewacji na wysokości. Wtedy zamiast mierzyć odległość w poziomie, wykorzystuje się pomiar kątów i odległości skośnej oraz obliczenia geometryczne.
Najczęściej myli się metodę biegunową z niwelacją trygonometryczną, bo obie mogą wyglądać jak "pomiar tachimetrem". Uczeń skupia się na samym promieniu/odległości, a pomija to, że rysunek sugeruje wykorzystanie kąta pionowego i brak możliwości pomiaru odległości poziomej, co kieruje do metody trygonometrycznej.
Najczęściej używa się teodolitu lub tachimetru (w tym tachimetru elektronicznego), ponieważ pozwalają mierzyć kąty oraz odległości. W nowoczesnych pomiarach istotna jest możliwość pomiaru odległości skośnej i rejestracji obserwacji, co ułatwia opracowanie różnic wysokości.
Nie zawsze. Niwelacja geometryczna bywa preferowana, gdy można założyć stanowiska i prowadzić niwelację z łat, ponieważ jest bardzo typowa dla precyzyjnych różnic wysokości. Niwelacja trygonometryczna jest szczególnie użyteczna, gdy warunki terenowe ograniczają dostęp albo gdy punkty są wysoko i nie ma możliwości ustawienia łaty.
Zwróć uwagę na słowa kluczowe: "różnica wysokości", "kąt pionowy/zenitalny", "niwelacja", "brak możliwości pomiaru odległości poziomej". Takie sformułowania zwykle wskazują na zagadnienie wysokościowe. Pytania stricte sytuacyjne częściej mówią o współrzędnych, domiarach lub wyznaczeniu punktu w planie.
Ćwicz rozpoznawanie metod po schematach: co jest mierzone (kąty poziome, pionowe, odległość) i jaki jest cel (sytuacja czy wysokość). Warto też powtórzyć typowe zastosowania: elewacje, punkty niedostępne, pomiary kontrolne. Na egzaminie czytaj warunek ograniczający pomiar – często wskazuje metodę.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że niwelacja trygonometryczna służy do wyznaczania różnic wysokości na podstawie obserwacji kątów (zwykle pionowych) oraz odległości skośnej.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni geodezyjnej: niwelacja geometryczna i trygonometryczna (ćwiczenia z tachimetrem)
  • Instrukcje producentów tachimetrów dotyczące pomiaru kąta pionowego i odległości skośnej
  • Zbiory zadań i testów dla technika geodety z działu: metody pomiarów wysokościowych i tachimetria

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego