KWALIFIKACJA MED10 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 9.
Jak nazywa się narząd występujący u człowieka, który wytwarza enzymy trawienne i hormony, między innymi, insulinę i glukagon?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Trzustka jest narządem, który jednocześnie wydziela enzymy trawienne do przewodu pokarmowego (funkcja zewnątrzwydzielnicza) oraz hormony do krwi (funkcja wewnątrzwydzielnicza), m.in. insulinę i glukagon. Śledziona nie produkuje tych hormonów, wątroba wytwarza żółć, a dwunastnica jest odcinkiem jelita, nie gruczołem tego typu.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłową odpowiedzią jest trzustka, ponieważ to narząd łączący dwie kluczowe funkcje:

  • zewnątrzwydzielniczą – produkuje sok trzustkowy zawierający enzymy trawienne (m.in. rozkładające białka, tłuszcze i węglowodany), który jest odprowadzany do dwunastnicy,
  • wewnątrzwydzielniczą – wytwarza hormony regulujące gospodarkę energetyczną organizmu, w tym insulinę i glukagon, które wpływają na poziom glukozy we krwi.

Dlatego zestaw cech "enzymy trawienne + hormony (insulina i glukagon)" jednoznacznie wskazuje na trzustkę.

Odpowiedź "Śledziona" jest nieprawidłowa, bo śledziona należy przede wszystkim do układu odpornościowego i krwiotwórczego: filtruje krew, uczestniczy w odpowiedzi immunologicznej i gospodarce krwinkami. Nie jest narządem produkującym enzymy trawienne ani kluczowe hormony regulujące glikemię.

Odpowiedź "Wątroba" również jest błędna. Wątroba ma ogromne znaczenie w metabolizmie (m.in. magazynowanie glikogenu, przemiany substancji odżywczych) i wytwarza żółć potrzebną w trawieniu tłuszczów, ale nie jest źródłem insuliny i glukagonu. To częsty błąd wynikający z utożsamiania "narządu trawiennego" z "narządem wytwarzającym wszystkie substancje potrzebne do trawienia".

Odpowiedź "Dwunastnica" jest nieprawidłowa, ponieważ dwunastnica jest odcinkiem jelita cienkiego (częścią przewodu pokarmowego), a nie gruczołem o typowej funkcji enzymatyczno-hormonalnej jak trzustka. Choć w przewodzie pokarmowym występują substancje o działaniu hormonalnym, to w kontekście insuliny i glukagonu oraz enzymów trawiennych prawidłowym wskazaniem pozostaje trzustka.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać skojarzenie: insulina + glukagon = trzustka, a enzymy trawienne wytwarzane przez gruczoł i odprowadzane do dwunastnicy to także cecha trzustki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trzustka to gruczoł położony w górnej części jamy brzusznej, w sąsiedztwie żołądka i dwunastnicy. Ma znaczenie dla trawienia oraz dla gospodarki cukrowej, bo jej wydzielina może trafiać do przewodu pokarmowego lub bezpośrednio do krwi.
W funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustka wytwarza sok trzustkowy zawierający enzymy biorące udział w trawieniu. Enzymy te są odprowadzane przewodami do dwunastnicy, gdzie mieszają się z treścią pokarmową i ułatwiają rozkład składników odżywczych.
Trzustka produkuje m.in. insulinę i glukagon. Insulina sprzyja obniżaniu stężenia glukozy we krwi (ułatwia jej wykorzystanie i magazynowanie), a glukagon działa przeciwnie, wspiera podwyższanie glukozy. To podstawowy mechanizm utrzymania równowagi metabolicznej.
Insulina i glukagon są klasycznie kojarzone z wyspami trzustkowymi, czyli częścią trzustki odpowiedzialną za wydzielanie hormonów do krwi. Inne narządy jamy brzusznej mogą uczestniczyć w metabolizmie, ale nie są głównym źródłem tych dwóch hormonów.
Nie. Wątroba jest kluczowa dla przemian metabolicznych i magazynowania energii (np. w postaci glikogenu) oraz wytwarza żółć, ale insulina i glukagon nie są przez nią produkowane. Pomyłka wynika często z tego, że wątroba "kojarzy się" z trawieniem i cukrem.
Śledziona pełni głównie funkcje związane z krwią i odpornością: filtruje krew, uczestniczy w odpowiedzi immunologicznej i gospodarce krwinkami. Nie jest narządem wydzielającym enzymy trawienne ani kluczowe hormony regulujące glikemię, dlatego nie pasuje do opisu z pytania.
Tak, bo dwunastnica jest miejscem, do którego trafia sok trzustkowy, więc oba pojęcia często występują razem. Dwunastnica jest jednak fragmentem jelita, a trzustka gruczołem. W pytaniach o insulinę i glukagon poprawna będzie trzustka, nie odcinek jelita.
Pomaga klasyfikacja: wątroba i trzustka to narządy/gruczoły, które wytwarzają wydzieliny; dwunastnica to część jelita (przewodu), przez którą przechodzi pokarm. W testach warto zwracać uwagę na słowa sugerujące wydzielanie hormonów do krwi — to typowe dla gruczołów.
Najczęstsze pomyłki to wybór wątroby "bo trawi" albo dwunastnicy "bo tam trafiają enzymy". Inny błąd to zapamiętanie tylko jednej roli trzustki (np. hormony), bez świadomości, że produkuje też enzymy. Warto uczyć się trzustki jako narządu o podwójnej funkcji.
Pomaga w wywiadzie i edukacji pacjenta, np. gdy pacjent ma cukrzycę, wahania poziomu cukru lub problemy trawienne. Rozumienie roli insuliny i glukagonu ułatwia bezpieczną komunikację i czujność na objawy złego samopoczucia podczas zabiegu, choć masaż nie zastępuje leczenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Śledziona nie produkuje tych hormonów, wątroba wytwarza żółć, a dwunastnica jest odcinkiem jelita, nie gruczołem tego typu."

Źródła:

  • Guyton i Hall, "Textbook of Medical Physiology", rozdziały: trawienie i funkcje wydzielnicze trzustki oraz regulacja glikemii (insulina i glukagon), Elsevier (najnowsze wydanie dostępne w dydaktyce akademickiej)
  • Tortora G.J., Derrickson B., "Principles of Anatomy and Physiology", sekcje dotyczące trzustki (pancreas) i hormonów wysp trzustkowych (insulina, glukagon), Wiley (wydania akademickie)
  • Bochenek A., Reicher M., "Anatomia człowieka", tom dotyczący narządów jamy brzusznej – opis trzustki jako gruczołu zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczego (klasyczny podręcznik medyczny)

Materiały:

  • Podręcznik anatomii człowieka (układ pokarmowy i dokrewny)
  • Podręcznik fizjologii człowieka (trawienie, regulacja glikemii)
  • Atlas anatomiczny (narządy jamy brzusznej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego