Niwelacja trygonometryczna to metoda wyznaczania różnicy wysokości pomiędzy punktami na podstawie obserwacji wykonywanych instrumentem kątowo-odległościowym (np. tachimetrem). Kluczowe jest to, że składowa "wysokościowa" wynika z geometrii trójkąta w pionowej płaszczyźnie celowej.
Dlatego w obserwacjach, które bezpośrednio "niosą" informację o wysokości, występuje:
- kąt pionowy (lub równoważnie: kąt zenitalny) – opisuje nachylenie celowej względem poziomu/pionu,
- odległość – w zadaniu ujęta jako odległość pozioma, która w prostych zależnościach łączy się z kątem pionowym i pozwala wyznaczyć przyrost/spadek wysokości.
Odpowiedź "odległości poziomej i kąta pionowego." jest poprawna, bo para (odległość pozioma + kąt pionowy) pozwala obliczyć różnicę wysokości z funkcji trygonometrycznych (np. z tangensa lub sinusa/cosinusa, zależnie od przyjętej definicji kąta i redukcji odległości).
Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:
- "odległości poziomej i kąta poziomego." – kąt poziomy opisuje jedynie kierunek w planie (sytuację), nie daje składowej pionowej, więc nie pozwala wyznaczyć wysokości.
- "odległości pionowej i kąta poziomego." – odległość pionowa byłaby już wprost związana z wysokością, ale nie jest standardową obserwacją terenową w tej metodzie; dodatkowo kąt poziomy nadal nie wnosi informacji o nachyleniu celowej.
- "odległości pionowej i kąta pionowego." – zestaw jest nielogiczny praktycznie: gdyby znać odległość pionową, różnica wysokości byłaby znana bez potrzeby kąta; w obserwacjach niwelacji trygonometrycznej wykorzystuje się kąt pionowy wraz z odległością (poziomą lub nachyloną), a nie "pionową".
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy wysokości, szukaj w odpowiedziach elementu "pionowego" (kąt pionowy/zenitalny). Kąt poziomy jest typowy dla zadań sytuacyjnych (plan), a nie dla obliczania różnic wysokości.
