W zapisie recepturowym "aa ad 20,0" należy czytać: "po równych częściach do masy 20,0 g". Oznacza to, że dwa wymienione roztwory mają stanowić łącznie 20,0 g preparatu, a każdy z nich ma mieć taką samą masę.
1) Ustalenie masy każdego składnika
Skoro są dwa roztwory "aa", to każdy ma masę: 20,0 g / 2 = 10,0 g.
2) Interpretacja stężenia procentowego
W recepturze aptecznej stężenie procentowe roztworu wodnego traktuje się jako m/m, czyli jest to liczba gramów substancji w 100 g roztworu. Zatem:
- roztwór 1% zawiera 1 g substancji w 100 g roztworu,
- roztwór 0,9% zawiera 0,9 g substancji w 100 g roztworu.
3) Obliczenie masy substancji i wody w każdej porcji 10,0 g
- Dla porcji 10,0 g roztworu 1%: masa substancji = 10,0 g × 1% = 0,10 g. Masa wody = 10,0 g − 0,10 g = 9,90 g.
- Dla porcji 10,0 g roztworu 0,9%: masa substancji = 10,0 g × 0,9% = 0,09 g. Masa wody = 10,0 g − 0,09 g = 9,91 g.
4) Suma mas wody
Całkowita masa wody w leku to suma wody z obu porcji roztworów: 9,90 g + 9,91 g = 19,81 g.
Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne?
- 18,00 g zwykle wynika z błędnego założenia, że "aa ad 20,0" oznacza 20,0 g wody lub że odejmuje się zbyt dużo (np. mylenie procentów i traktowanie ich jak "g/10 g" w niewłaściwy sposób).
- 19,00 g często jest skutkiem nadmiernego zaokrąglania lub pominięcia faktu, że drugi roztwór ma stężenie 0,9% (a nie 1%), więc masa wody nie jest identyczna w obu porcjach.
- 18,91 g bywa efektem błędnego rozdzielenia masy (np. nie po 10,0 g) albo pomylenia 0,9% z 0,09% czy 9% (przesunięcie przecinka).
Wskazówka egzaminacyjna: przy "aa ad …" najpierw zawsze ustal masę każdej części, a dopiero potem licz procent. Jeśli w zadaniu nie ma objętości (ml), nie ma powodu wprowadzać gęstości.
