W recepcie podano składniki: 0,1% roztwór mleczanu etakrydyny oraz podłoże (Hascobazae), a obok zapis aa ad 100,0. To jest kluczowa informacja rachunkowa.
Skrót aa (ana partes aequales) oznacza, że wymienione składniki mają być użyte w równych częściach. Z kolei ad 100,0 określa masę końcową całego leku (tu: 100,0 g maści). Ponieważ są dwa składniki, każdy z nich stanowi połowę masy końcowej:
- 100,0 g ÷ 2 = 50,0 g roztworu 0,1%
- 100,0 g ÷ 2 = 50,0 g podłoża
Następnie trzeba obliczyć, ile czystej substancji czynnej (mleczanu etakrydyny) znajduje się w 50,0 g roztworu o stężeniu 0,1% m/m. Stężenie 0,1% m/m oznacza 0,1 g substancji w 100 g roztworu, czyli w zapisie dziesiętnym:
Obliczenie masy substancji czynnej:
Dlatego odpowiedź "0,05 g" jest poprawna.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne? "0,10 g" powstaje, gdy ktoś pominie "aa" i policzy 0,1% od pełnych 100,0 g roztworu, mimo że 100,0 g dotyczy masy końcowej maści, a roztworu jest tylko 50,0 g. Odpowiedzi w miligramach ("5,0 mg" i "10,0 mg") wynikają zwykle z pomylenia jednostek lub nieprawidłowego przesunięcia przecinka przy zamianie procentów na ułamek.
W praktyce recepturowej zawsze wykonuj dwa kroki: (1) odczytaj skróty i ustal masy składników (aa/ad), (2) dopiero potem licz zawartość substancji czynnej ze stężenia.
