Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019



PYTANIE NR 13.
Oblicz, korzystając z przepisu farmakopealnego, stężenie amonowego chlorku w preparacie Liquor pectoralis.
Ilustracja przedstawia dwa zestawienia składników związanych z przygotowaniem preparatu farmaceutycznego Liquor pectoralis.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie procentowe chlorku amonowego wylicza się z przepisu farmakopealnego jako iloraz ilości NH4Cl i ilości końcowej Liquor pectoralis, przeliczony na 100 części preparatu.
Po wykonaniu proporcji i przeliczeniu na % otrzymuje się 0,075%, a pozostałe wartości nie wynikają z receptury urzędowej.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć stężenie chlorku amonowego w preparacie Liquor pectoralis, należy skorzystać z danych podanych w przepisie farmakopealnym: ile chlorku amonowego przewidziano w recepcie urzędowej oraz jaka jest ilość końcowa całego preparatu (masa albo objętość – zgodnie z tym, jak przepis definiuje wykonanie).

Stężenie procentowe liczy się schematem:

stężenie [%] = (ilość składnika / ilość końcowa preparatu) × 100%

Kluczowe są dwa kroki:

  • Ujednolicenie jednostek (np. gram do grama lub gram do mililitra, jeśli przepis wprost używa ujęcia masowo-objętościowego).
  • Przeliczenie do 100 części preparatu, jeżeli przepis podaje inną ilość końcową (np. 200 g, 500 ml itp.).

Po zastosowaniu danych z przepisu dla Liquor pectoralis otrzymuje się wynik 0,075%. Odpowiedzi "0,150%", "3,0%" i "5,0%" są nieprawidłowe, bo oznaczałyby odpowiednio: podwojenie ilości chlorku amonowego lub stężenia wielokrotnie większe, które nie odpowiadają recepturze urzędowej i wskazywałyby na błąd w proporcji albo pomylenie zapisu procentowego z inną jednostką.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu warto wykonać kontrolę sensowności wyniku (czy stężenie nie jest "zbyt wysokie" jak na składnik pomocniczy w takim preparacie) oraz sprawdzić, czy na pewno użyto właściwego mianownika (ilości końcowej preparatu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest Liquor pectoralis w praktyce aptecznej?
Liquor pectoralis to preparat płynny opisywany w recepturach urzędowych/farmakopealnych. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest, że jego skład i ilość końcowa są zdefiniowane w przepisie, a obliczenia wykonuje się na podstawie tych danych.
Jak obliczyć stężenie procentowe składnika z przepisu farmakopealnego?
Weź ilość danego składnika z przepisu oraz ilość końcową preparatu. Następnie policz: (ilość składnika / ilość preparatu) × 100%. Jeśli przepis jest na inną ilość niż 100, najpierw przelicz proporcją do 100 części.
Dlaczego w obliczeniach trzeba przeliczać do 100 jednostek preparatu?
Stężenie procentowe z definicji odnosi się do 100 części mieszaniny (100 g, 100 ml lub 100 jednostek zgodnie z konwencją). Gdy przepis podaje np. 200 ml, musisz zastosować proporcję, inaczej wynik będzie zaniżony lub zawyżony.
Czy w takich zadaniach chodzi o % m/m czy % m/V?
To zależy od tego, jak przepis definiuje ilości: masowo (g) lub objętościowo (ml). Na egzaminie trzeba odczytać kontekst z przepisu. Najczęstszy błąd to przyjęcie % m/m "z automatu", gdy przepis podaje objętość końcową.
Jakie błędy najczęściej psują wynik stężenia w recepturze?
Najczęstsze pomyłki to: użycie złego mianownika (np. masa jednego składnika zamiast ilości końcowej), brak przeliczenia do 100, pomylenie % z promilami, oraz nieuwzględnienie, że przepis jest na inną ilość niż ta, którą liczymy.
Jak sprawdzić, czy wynik 0,075% ma sens bez liczenia od nowa?
Możesz ocenić rząd wielkości: 0,075% to 0,075 g na 100 g (lub odpowiednik na 100 ml). To małe stężenie. Jeśli po obliczeniach wychodzi kilka procent, warto podejrzewać błąd skalowania albo błędną konwersję ułamka na procent.
Kiedy w zadaniach z farmakopei trzeba stosować proporcję (skalowanie)?
Proporcję stosujesz zawsze, gdy receptura urzędowa jest podana na inną ilość końcową niż 100. Przykład: przepis na 500 ml, a chcesz stężenie w %. Najpierw przelicz, ile składnika przypada na 100 ml (albo 100 g).
Dlaczego odpowiedzi 3% lub 5% są podejrzane w takich pytaniach?
W pytaniach, gdzie wynik ma pochodzić z przepisu urzędowego, duże wartości często wynikają z pomylenia jednostek lub błędu w mianowniku. Jeżeli przepis przewiduje niewielką ilość substancji w całym preparacie, kilka procent oznaczałoby wielokrotnie większą dawkę niż w recepcie.
Jak przeliczyć zapis procentowy na ilość substancji w 100 ml?
Jeśli masz % i chcesz ilość w 100 ml/100 g, to wprost: X% = X g na 100 g (dla % m/m) lub X g na 100 ml (dla % m/V – jeśli tak przyjęto). Trzeba jednak upewnić się, jaki rodzaj procentów wynika z przepisu.
Jak przygotować się do egzaminu z obliczeń recepturowych technika farmaceutycznego?
Ćwicz schematy: stężenia %, proporcje i przeliczanie receptur na inną ilość końcową. Ucz się czytać dane z przepisów (co jest ilością końcową, co składnikiem). Po każdym zadaniu rób kontrolę jednostek i rzędu wielkości wyniku.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obliczeń recepturowych dla technika farmaceutycznego (dział: stężenia i proporcje)
  • Komentarze/objaśnienia do przepisów farmakopealnych używanych w pracowni receptury
  • Zestawy zadań z przeliczania stężeń (% m/m, % m/V) w preparatach płynnych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego