Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - CZERWIEC 2010



PYTANIE NR 42.
Oblicz nadwyżkę bezpośrednią (w zł/ha) w uprawie pszenicy ozimej na podstawie następujących założeń:
- koszty materiału siewnego - 312 zł/ha,
- koszty nawozów mineralnych - 1064 zł/ha,
- środki ochrony roślin - 382 zł/ha,
- koszty maszyn/usług - 991 zł/ha,
- wartość ziarna pszenicy - 2835 zł/ha,
- dopłata bezpośrednia - 608 zł/ha.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadwyżka bezpośrednia to przychody z 1 ha pomniejszone o koszty bezpośrednie. Przychody: 2835 + 608 = 3443 zł/ha. Koszty bezpośrednie: 312 + 1064 + 382 + 991 = 2749 zł/ha. Różnica: 3443 − 2749 = 694 zł/ha.

Pełne wyjaśnienie:

Nadwyżka bezpośrednia (często nazywana też marżą brutto w ujęciu uproszczonym) pokazuje, ile "zostaje" z przychodów z 1 ha po pokryciu kosztów bezpośrednich tej uprawy. W tym typie zadania nie uwzględnia się kosztów pośrednich gospodarstwa (np. administracji), amortyzacji całego majątku czy wyceny pracy własnej, bo nie są podane w danych.

1) Ustalenie przychodów z 1 ha
W treści podano dwa składniki przychodów: wartość ziarna pszenicy oraz dopłatę bezpośrednią. Zatem:
2835 zł/ha + 608 zł/ha = 3443 zł/ha.

2) Zsumowanie kosztów bezpośrednich
Do kosztów bezpośrednich zaliczamy wszystkie wymienione nakłady przypisane do tej uprawy na 1 ha:

  • materiał siewny: 312 zł/ha
  • nawozy mineralne: 1064 zł/ha
  • środki ochrony roślin: 382 zł/ha
  • maszyny/usługi: 991 zł/ha
Suma kosztów wynosi:
312 + 1064 + 382 + 991 = 2749 zł/ha.

3) Obliczenie nadwyżki bezpośredniej
Teraz odejmujemy koszty od przychodów:
3443 − 2749 = 694 zł/ha. Taki wynik oznacza dodatnią nadwyżkę bezpośrednią na hektar dla podanych założeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
Odpowiedź "608 zł/ha" to najpewniej pomylenie wyniku z samą dopłatą (heurystyka kotwiczenia na jednej liczbie) albo błędne założenie, że nadwyżka równa się dopłacie. Odpowiedź "1006 zł/ha" może wynikać z błędu rachunkowego w sumie kosztów lub przychodów (np. pominięcia jednego składnika). Odpowiedź "1771 zł/ha" wskazuje na jeszcze większy błąd arytmetyczny lub niewłaściwe działania (np. odejmowanie tylko części kosztów).

Wskazówka egzaminacyjna: przy tego typu zadaniach zrób dwa oddzielne sumowania (przychody i koszty) i dopiero na końcu policz różnicę. To minimalizuje pomyłki znaku i pominięcie składnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest nadwyżka bezpośrednia w uprawie roślin?
Nadwyżka bezpośrednia to różnica między przychodami z 1 ha (wartość plonu oraz ewentualne dopłaty ujęte w zadaniu) a kosztami bezpośrednimi tej uprawy (np. nasiona, nawozy, środki ochrony, usługi). Pokazuje opłacalność na poziomie technologii produkcji, bez kosztów ogólnogospodarczych.
Jak obliczyć nadwyżkę bezpośrednią krok po kroku?
Najpierw zsumuj przychody z hektara (np. wartość ziarna + dopłata, jeśli jest ujęta). Potem zsumuj wszystkie koszty bezpośrednie podane w treści. Na końcu wykonaj odejmowanie: przychody minus koszty. Warto zapisać dwa oddzielne rachunki, żeby nie pominąć składnika.
Dlaczego do przychodów dodaje się dopłatę bezpośrednią?
W zadaniach egzaminacyjnych dopłata bywa traktowana jako element zwiększający wpływy z 1 ha, jeśli treść wyraźnie ją podaje do uwzględnienia. Wtedy stanowi dodatkowy strumień pieniędzy związany z prowadzeniem uprawy. Kluczowe jest trzymanie się założeń z treści, nawet jeśli w praktyce rozliczenia mogą być bardziej złożone.
Jakie koszty zwykle zalicza się do kosztów bezpośrednich uprawy?
Typowe koszty bezpośrednie to te, które można jednoznacznie przypisać do danej uprawy na 1 ha: materiał siewny, nawozy mineralne, środki ochrony roślin, paliwo i usługi polowe, zabiegi agrotechniczne, czasem także koszt zbioru. W zadaniu zawsze przyjmuj dokładnie te pozycje, które są wymienione.
Czy nadwyżka bezpośrednia to to samo co dochód z uprawy?
Nie. Nadwyżka bezpośrednia obejmuje tylko przychody i koszty bezpośrednie konkretnej działalności (np. 1 ha pszenicy). Dochód w szerszym ujęciu uwzględnia także koszty pośrednie, ogólnogospodarcze, amortyzację, koszty pracy własnej i inne elementy, które w prostych zadaniach egzaminacyjnych zwykle nie są podane.
Jakie błędy najczęściej pojawiają się w obliczeniach zł/ha?
Najczęstsze błędy to: pominięcie jednego składnika kosztów przy sumowaniu, dodanie kosztów do przychodów zamiast odjęcia, pomylenie dopłaty z wynikiem końcowym oraz błędy arytmetyczne przy wielu liczbach. Pomaga zapis w dwóch kolumnach: "przychody" i "koszty", a potem jedna różnica.
Jak sprawdzić, czy wynik nadwyżki bezpośredniej jest realistyczny?
Możesz wykonać szybki test: jeśli koszty są bliskie przychodom, wynik powinien być niewielki; jeśli koszty są większe od przychodów, nadwyżka będzie ujemna. Dodatkowo sprawdź rząd wielkości: przy przychodach kilku tysięcy zł/ha i kosztach rzędu 2–3 tys. zł/ha wynik zwykle będzie setki zł/ha, a nie pojedyncze złote.
Kiedy w zadaniach dolicza się dopłaty do uprawy, a kiedy nie?
Na egzaminie decyduje treść zadania. Jeśli dopłata jest podana jako dane do obliczeń, zwykle oznacza to, że należy ją uwzględnić w przychodach. Jeśli dopłat nie ma w danych, nie wolno ich "dopisywać" z pamięci. Dzięki temu zadanie pozostaje jednoznaczne i oparte na informacjach z polecenia.
Jak przygotować się do zadań z nadwyżki bezpośredniej na ROL.10?
Ćwicz schemat: (1) wypisz przychody na 1 ha, (2) wypisz koszty bezpośrednie, (3) policz dwie sumy, (4) oblicz różnicę. Rób zadania z różnymi uprawami i zwracaj uwagę, co jest kosztem bezpośrednim, a co kosztem ogólnym. Najwięcej punktów tracą zdający na prostych błędach rachunkowych.
Jakie znaczenie ma nadwyżka bezpośrednia w planowaniu gospodarstwa?
Nadwyżka bezpośrednia pomaga porównywać opłacalność kierunków produkcji w gospodarstwie (np. pszenica vs rzepak vs jęczmień) przy podobnych zasobach ziemi. Jest użyteczna przy układaniu struktury zasiewów, analizie zmian technologii i ocenie, czy wzrost nakładów (np. nawożenia) ma szansę przełożyć się na lepszy wynik ekonomiczny.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Nadwyżka bezpośrednia to przychody z 1 ha pomniejszone o koszty bezpośrednie."

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z ekonomiki i organizacji gospodarstw rolniczych (dział: rachunek opłacalności, nadwyżka bezpośrednia)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.10 dotyczące planowania i oceny produkcji roślinnej
  • Arkusze kalkulacyjne do budżetowania upraw (ćwiczenia: koszty bezpośrednie, wartość produkcji, dopłaty)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego