KWALIFIKACJA HGT7 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 5.
Oblicz różnicę wysokości względnej pomiędzy najwyżej a najniżej położonym szczytem masywu.
Ilustracja przedstawia mapę topograficzną masywu Ślęży, znajdującego się w okolicach Sobótki, w Polsce.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnica wysokości względnej to różnica wysokości bezwzględnych (m n.p.m.) między punktem najwyższym i najniższym. Na mapie najwyższy szczyt masywu ma 718 m (Ślęża), a najniższy 230 m (Sadno). Obliczamy: 718 − 230 = 488 m. Pozostałe wyniki wynikają zwykle z pominięcia najniższego szczytu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba obliczyć różnicę wysokości względnej między najwyżej i najniżej położonym szczytem masywu. W praktyce oznacza to proste odejmowanie: wysokość większa minus wysokość mniejsza, przy czym obie wartości są wysokościami bezwzględnymi w metrach nad poziomem morza (m n.p.m.).

Krok 1: odczytaj wysokości wszystkich szczytów z mapy. Na mapach turystycznych szczyty zwykle oznacza się czarnym trójkątem oraz podpisem z nazwą i wysokością. Kluczowe jest przejrzenie całego obszaru mapy, także obrzeży, bo najniżej położony szczyt może być mniej "centralny" lub mniej rzucający się w oczy.

Krok 2: wybierz skrajne wartości. Najwyższy szczyt ma 718 m (Ślęża). Najniższy szczyt ma 230 m (Sadno). To te dwie wartości należy porównać.

Krok 3: wykonaj obliczenie.
718 m − 230 m = 488 m

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 367 m to typowy wynik, gdy jako najniższy szczyt błędnie przyjmie się 351 m (np. Kwarcowa) zamiast 230 m (Sadno). Mechanizm błędu: pominięcie obiektu na obrzeżu mapy.
  • 293 m wskazuje na użycie niewłaściwej pary szczytów (np. nie najwyższego albo nie najniższego) albo na odczyt niepełnej listy wzniesień. Mechanizm błędu: selekcja tylko "części" danych.
  • 518 m sugeruje pomyłkę w odczycie wysokości minimalnej (np. przyjęcie 200 m zamiast 230 m) lub błędne działanie rachunkowe. Mechanizm błędu: błąd rachunkowy lub błędny odczyt liczby na mapie.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaczniesz liczyć, wypisz (choćby w myślach) wszystkie zauważone wysokości szczytów i dopiero wtedy wybierz maksimum i minimum. To ogranicza ryzyko przeoczenia najniższego wzniesienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Różnica wysokości względnej to różnica wysokości bezwzględnych (m n.p.m.) między dwoma punktami: wyższym i niższym. Liczy się ją jako: wysokość wyższa minus wysokość niższa. To nie jest suma podejść na trasie, tylko porównanie dwóch wysokości.
Na mapie turystycznej szczyty są zwykle oznaczone symbolem trójkąta i podpisem. Obok nazwy znajduje się liczba w metrach, np. 718, która oznacza wysokość nad poziomem morza (m n.p.m.). Trzeba uważnie sprawdzić cały obszar mapy.
Wystarczy odejmowanie: wybierasz najwyższą i najniższą wysokość z mapy, a potem liczysz: najwyższa − najniższa. Dobrą praktyką jest zapisanie obu liczb i sprawdzenie, czy na pewno wybrałeś skrajne wartości.
Najniższy szczyt bywa położony na obrzeżu mapy albo w mniej "centralnym" miejscu, więc wzrok skupia się na najwyższym wzniesieniu i kilku znanych nazwach. To błąd uwagi selektywnej. Pomaga systematyczne "przeskanowanie" mapy i znalezienie wszystkich trójkątów.
Skrót m n.p.m. oznacza "metry nad poziomem morza", czyli wysokość bezwzględną. Gdy zadanie każe policzyć różnicę wysokości, odejmujesz dwie wartości w m n.p.m. Odpowiedź też podajesz w metrach.
Najlepiej zastosować prostą procedurę: (1) znajdź wszystkie symbole szczytów, (2) wypisz wysokości, (3) wybierz maksimum i minimum, (4) dopiero wtedy wykonaj odejmowanie. Dzięki temu nie pomijasz "ukrytych" lub mniej znanych wzniesień.
Nie. Różnica wysokości względnej porównuje tylko dwa punkty (np. dwa szczyty). Przewyższenie trasy może uwzględniać sumę wszystkich podejść i zejść po drodze. W zadaniach z dwoma punktami z mapy zwykle chodzi o proste: wyższy − niższy.
Najczęstsze błędy to: pominięcie najniższego punktu na obrzeżu mapy, wybór "pierwszego zauważonego" szczytu zamiast skrajnego, mylenie wysokości bezwzględnej z przewyższeniem oraz pomyłka rachunkowa w odejmowaniu. Pomaga spokojne porównanie wszystkich wysokości.
Różnice wysokości pomagają ocenić trudność programu, dobrać tempo przejścia i przerwy, przygotować komunikat dla klientów o wysiłku i wymaganiach, a także dopasować trasę do grupy (rodziny, seniorzy, turyści zaawansowani). To praktyczna część planowania imprezy turystycznej.
Zastosuj schemat: znajdź maksimum i minimum wysokości na mapie, sprawdź je drugi raz, a potem wykonaj jedno odejmowanie. Jeśli masz czas, porównaj wynik z odpowiedziami: prawidłowa wartość powinna być logiczna i wynikać ze skrajnych wysokości.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Różnica wysokości względnej to różnica wysokości bezwzględnych (m n.p.m.) między punktem najwyższym i najniższym."

Źródła:

  • Ilustracja do pytania w bazie zadania: mapa turystyczna Masywu Ślęży (odczyt wysokości szczytów z oznaczeń na mapie), dostęp w systemie egzaminacyjnym
  • Wikipedia (PL): "Ślęża" – informacja o wysokości 718 m n.p.m., https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Al%C4%99%C5%BCa (dostęp: 2026-03-05)
  • Encyklopedia PWN: hasło "wysokość bezwzględna" (definicja pojęcia n.p.m.), https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/wysoko%C5%9B%C4%87%20bezwzgl%C4%99dna.html (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Atlas/mapy turystyczne z legendą i przykładami symboli wysokościowych
  • Podstawy kartografii turystycznej (oznaczenia szlaków i obiektów)
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu map i obliczeń różnic wysokości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego