KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 17.
Oblicz średnicę d1 wlewu głównego okrągłego o długości L=500 mm i powierzchni przekroju Fwg=4,65 cm²
Ilustracja przedstawia tabelę z rysunkiem technicznym zatytułowaną 'Wlew główny okrągły WGo' oraz informacją 'wyciąg z normy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny wynik to 31 mm, ponieważ dla powierzchni przekroju 4,65 cm² dobiera się z tabeli normowej najbliższą większą wartość standardową 5,0 cm². Daje to średnicę d=25 mm. Przy długości wlewu L=500 mm stosuje się zależność d1=d+6, więc otrzymujemy 25+6=31 mm. Warto odróżniać średnicę dolną d od górnej d1.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć średnicę d1 wlewu głównego okrągłego, trzeba skorzystać z danych normowych dla WGo. Najpierw analizuje się powierzchnię przekroju Fwg=4,65 cm². Ponieważ tabela zawiera wartości znormalizowane, wybiera się najbliższą większą wartość standardową, czyli 5,0 cm². Dla tej powierzchni odpowiada średnica d=25 mm.

Kolejnym krokiem jest dobór dodatku wynikającego z długości wlewu. Dla L=500 mm stosuje się zakres L do 600, a więc zależność d1=d+6. Po podstawieniu otrzymujemy d1=25+6=31 mm. To właśnie dlatego odpowiedź 31 mm jest poprawna.

Pozostałe odpowiedzi wynikają z typowych pomyłek. 25 mm oznacza wartość d, czyli mniejszą średnicę wlewu, a nie szukaną średnicę d1. 29 mm może wynikać z błędnego przyjęcia mniejszego dodatku stożkowatości albo z nieprawidłowego odczytu tabeli. 26 mm nie odpowiada ani wartości d dla właściwego pola przekroju, ani wartości d1 po uwzględnieniu długości L=500 mm.

Na egzaminie warto zawsze rozdzielić trzy kroki: dobór pola z tabeli, odczyt średnicy d oraz przeliczenie d1 według właściwego zakresu długości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wlew główny okrągły to element układu wlewowego, którym ciekły metal wpływa do formy. Ma postać stożka ściętego o długości L oraz dwóch średnicach: mniejszej d i większej d1. W modelarstwie odlewniczym jego wymiary dobiera się z tabel normowych, aby zapewnić prawidłowe wypełnienie formy.
Najpierw odnajdujesz w tabeli kolumnę z powierzchnią przekroju Fwg. Jeżeli podana wartość nie występuje dokładnie, wybierasz najbliższą większą wartość znormalizowaną. Dopiero do tego wiersza odczytujesz średnicę d. W takim zadaniu nie wolno zaokrąglać w dół ani dobierać wartości orientacyjnie.
Zaokrąglenie w górę zapewnia przyjęcie wymiaru bezpiecznego i zgodnego z wartościami znormalizowanymi. Gdy Fwg wypada między dwiema wielkościami z tabeli, niższa wartość mogłaby dać zbyt mały przekrój. W praktyce modelarz odlewniczy korzysta z najbliższej większej pozycji normowej, a nie ze średniej arytmetycznej.
Zależność d1=d+6 stosuje się wtedy, gdy długość wlewu L mieści się w zakresie do 600 mm. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba najpierw ustalić właściwy przedział L, a dopiero potem dodać odpowiednią wartość do średnicy d. Dla innych długości stosuje się inne dodatki stożkowatości, więc sam rachunek bez odczytu zakresu nie wystarcza.
Średnica d jest mniejszą, dolną średnicą wlewu, a d1 większą, górną średnicą tego samego elementu. Obie wielkości opisują stożek ścięty, dlatego nie można ich zamieniać. W praktyce doboru wymiarów najpierw ustala się d z tabeli, a następnie oblicza d1 według długości L i odpowiedniego dodatku.
Najpierw przyjmujesz z tabeli wartość 5,0 cm², bo 4,65 cm² należy zaokrąglić w górę do najbliższej wartości standardowej. Z tego wiersza otrzymujesz d=25 mm. Następnie dla L=500 mm wybierasz zakres do 600 i stosujesz wzór d1=d+6. Ostatecznie d1 wynosi 31 mm. To klasyczny schemat rozwiązywania zadań z układów wlewowych.
Najczęstsze błędy to mylenie symboli d i d1, zaokrąglanie Fwg do najbliższej wartości zamiast w górę oraz pomijanie długości L przy wyborze wzoru. Część zdających odczytuje tylko jeden wiersz tabeli i kończy zadanie za wcześnie. Warto pracować w stałej kolejności: Fwg, d, zakres L, dopiero na końcu obliczenie d1.
Długość L nie zmienia samej wartości d odczytanej z tabeli dla pola przekroju. Wpływa natomiast na wartość d1, ponieważ decyduje o dodatku stożkowatości do średnicy d. Dlatego w zadaniu trzeba oddzielić etap odczytu z tabeli od etapu obliczenia większej średnicy. To częsty punkt kontrolny na egzaminie zawodowym.
Najlepiej ćwiczyć pracę z tabelami wymiarów, oznaczeniami na rysunku technicznym oraz krótkimi zadaniami rachunkowymi. Dobrą metodą jest zapisywanie stałej procedury: odczytaj Fwg, dobierz d, sprawdź L, oblicz d1. Pomaga też nauka typowych par wartości i rozpoznawanie, kiedy trzeba zaokrąglić do większej wielkości normowej.
Takie oznaczenie stosuje się przy opisie znormalizowanego wlewu głównego w dokumentacji modelowej, na rysunkach technicznych i podczas wykonywania oprzyrządowania odlewniczego. Zapis porządkuje trzy podstawowe wymiary elementu: d, d1 oraz L. Dzięki temu wykonawca i kontrola jakości odczytują dokładnie ten sam wariant wlewu.
info

Około 35% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Poprawny wynik to 31 mm, ponieważ dla powierzchni przekroju 4,65 cm² dobiera się z tabeli normowej najbliższą większą wartość standardową 5,0 cm²."

Źródła:

  • PN-H-54231:2000, tabela Wlew główny okrągły WGo, wartości F_wg, d oraz zależności d1 dla zakresów L
  • FN-80/H-54231, wcześniejsza norma branżowa wskazana w kontekście, część dotycząca wlewu głównego okrągłego

Materiały:

  • tabela normy PN-H-54231:2000 dla wlewu głównego okrągłego
  • rysunki techniczne układów wlewowych z oznaczeniami d, d1 i L
  • zestawy zadań obliczeniowych z modelarstwa odlewniczego

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego