W tym zadaniu trzeba policzyć stężenie kwasu salicylowego w całym leku recepturowym, korzystając z informacji, że spirytus salicylowy jest 2,0% roztworem kwasu salicylowego.
Kluczowy jest zapis recepturowy "aa ad 50,0" przy dwóch spirytusach. "aa" oznacza, że składniki mają być dodane w równych częściach, a "ad 50,0" – że mają uzupełnić do masy całkowitej 50,0 g (nie do 50 g każdy).
1) Najpierw uwzględnij składnik stały: rezorcynę 2,0 g. Masa całkowita preparatu ma wynosić 50,0 g, więc na oba spirytusy łącznie pozostaje: 50,0 g − 2,0 g = 48,0 g.
2) Ponieważ spirytusy są "aa", dzielimy 48,0 g na dwie równe części: 48,0 g / 2 = 24,0 g spirytusu salicylowego oraz 24,0 g spirytusu kamforowego.
3) Kwas salicylowy wnosi tylko spirytus salicylowy. Jeśli jest to roztwór 2%, to w 24,0 g roztworu znajduje się: 24,0 g × 0,02 = 0,48 g kwasu salicylowego.
4) Stężenie w całym leku (50,0 g) wynosi: (0,48 g / 50,0 g) × 100% = 0,96%.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- 0,50% zwykle wynika z pominięcia właściwego podziału "aa" albo z przyjęcia błędnej masy spirytusu salicylowego (np. 12,5 g zamiast 24,0 g).
- 0,48% to częsty błąd polegający na uznaniu 0,48 g za wynik procentowy bez odniesienia do całkowitej masy 50,0 g (brak kroku "/50,0 × 100%").
- 1,02% może wynikać z błędnego liczenia, że spirytus salicylowy stanowi 25,5 g (np. przez nieuwzględnienie rezorcyny lub niepoprawne zaokrąglenia), co zawyża ilość kwasu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zrób bilans masy (najpierw odejmij substancje stałe), potem zastosuj "aa", a dopiero na końcu przelicz procent w całym preparacie.
