KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 27.
Oblicz zawartość kwasu salicylowego (m. cz. - 138,12 g/mol) w próbce, jeżeli na jej zmiareczkowanie zużyto 10 mL roztworu wodorotlenku sodu (0,1 mol/L), używając jako wskaźnika roztworu czerwieni fenolowej. (Zgodnie FP 1 mL roztworu wodorotlenku sodu (0,1 mol/L) odpowiada 13,81 mg kwasu salicylowego.)
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z podanego przelicznika farmakopealnego:
1 mL NaOH 0,1 mol/L odpowiada 13,81 mg kwasu salicylowego. Zużyto 10 mL, więc masa kwasu w próbce wynosi 10 × 13,81 mg = 138,1 mg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego przesunięcia przecinka lub pomylenia skali.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano gotowy przelicznik miareczkowy (farmakopealny): 1 mL roztworu NaOH 0,1 mol/L odpowiada 13,81 mg kwasu salicylowego. Taki przelicznik łączy już w sobie zależność stechiometryczną reakcji zobojętniania oraz masę cząsteczkową, dlatego do obliczenia wyniku nie trzeba wykonywać przeliczeń molowych.

Krok obliczeniowy polega na prostym przeliczeniu proporcjonalnym względem objętości titranta:

  • zużyta objętość NaOH: 10 mL
  • odpowiednik masy kwasu na 1 mL: 13,81 mg/mL

Zatem:

m(kwasu salicylowego) = 10 mL × 13,81 mg/mL = 138,1 mg.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 1381 mg to typowy błąd przesunięcia przecinka (wynik zawyżony 10×), np. gdy ktoś omyłkowo mnoży 13,81 przez 100 lub błędnie interpretuje przelicznik.
  • 13,8 mg odpowiadałoby zużyciu około 1 mL titranta, czyli pomyleniu 10 mL z 1 mL lub nieuwzględnieniu całej objętości.
  • 1,38 mg jest wynikiem zaniżenia o kolejne 10× (dwukrotne błędne przesunięcie przecinka albo mylenie jednostek).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści podany jest przelicznik w mg na 1 mL, zwykle wystarczy przemnożyć go przez zużytą objętość w mL i sprawdzić, czy rząd wielkości ma sens (kilka–kilkaset mg, a nie pojedyncze mg lub gramy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy masz podany przelicznik (np. 13,81 mg kwasu na 1 mL NaOH), wykonujesz proste mnożenie: objętość zużyta (mL) × przelicznik (mg/mL). Jeśli zużyto 10 mL, to masa wynosi 10 × 13,81 mg = 138,1 mg.
Bo w treści podano już przelicznik farmakopealny w mg na 1 mL titranta. Taki przelicznik uwzględnia stechiometrię reakcji i masę cząsteczkową, więc rachunek sprowadza się do przemnożenia przez zużytą objętość.
To informacja, że każdy 1 mL roztworu NaOH o stężeniu 0,1 mol/L zużyty w miareczkowaniu odpowiada 13,81 mg kwasu salicylowego w próbce. Dzięki temu wynik można obliczyć bez rozpisywania reakcji.
Najczęstsze to: pomylenie 10 mL z 1 mL, błędne przesunięcie przecinka (zawyżenie lub zaniżenie 10×), oraz mylenie mg/mL z mg/L. W takich zadaniach warto sprawdzić rząd wielkości i policzyć wynik "na oko" przed wyborem odpowiedzi.
Nie, sam wskaźnik nie zmienia rachunku. Wskaźnik służy do wyznaczenia punktu końcowego miareczkowania (zmiany barwy). Obliczenia opierają się na zużytej objętości titranta i na przeliczniku/stechiometrii, a nie na nazwie wskaźnika.
To zwykle skutek błędnego przesunięcia przecinka (zawyżenie 10×). Skoro 1 mL odpowiada 13,81 mg, to 10 mL musi dać około 10 razy więcej, czyli ~138 mg, a nie ~1380 mg. Kontrola rzędu wielkości pomaga szybko odrzucić takie odpowiedzi.
Możesz policzyć w przybliżeniu: 13,81 mg ≈ 14 mg na 1 mL. Dla 10 mL będzie ≈ 140 mg. Jeśli dokładne mnożenie 10 × 13,81 daje 138,1 mg, to wynik jest spójny z oszacowaniem i mieści się w oczekiwanym zakresie.
Gdy nie ma podanego przelicznika w mg/mL albo gdy zmienia się stechiometria (np. kwas wieloprotonowy, reakcje utleniania-redukcji). Wtedy liczysz: n = c·V, uwzględniasz współczynniki reakcji, a potem przeliczasz mole na gramy/miligramy.
Kluczowe są tylko: zużyta objętość NaOH (10 mL) oraz przelicznik 13,81 mg na 1 mL. Stężenie NaOH, masa cząsteczkowa i wskaźnik mają znaczenie metodyczne, ale do samego rachunku w tej wersji zadania nie są niezbędne.
Ćwicz 3 typy zadań: (1) obliczenia z podanym przelicznikiem mg/mL, (2) obliczenia ze stechiometrii (c·V → mole → masa), (3) dobór wskaźnika i interpretację punktu końcowego. Zawsze zapisuj jednostki, bo większość błędów wynika z przeliczeń i przecinków.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Korzystamy z podanego przelicznika farmakopealnego:1 mL NaOH 0,1 mol/L odpowiada 13,81 mg kwasu salicylowego."

Źródła:

  • Farmakopea Polska (FP) – metody miareczkowe/alkalimetria oraz przeliczniki miareczkowe dla oznaczeń ilościowych (w treści pytania wskazano FP, bez podania wydania).
  • European Pharmacopoeia (Ph. Eur.) – ogólne metody analizy: miareczkowania kwas-zasada oraz sposób stosowania równoważników/przeliczników w oznaczeniach (odniesienie ogólne).

Materiały:

  • Rozdziały o miareczkowaniu kwas-zasada w podręcznikach chemii analitycznej (stechiometria, przeliczniki)
  • Materiał szkolny z analizy leków: oznaczanie ilościowe metodami miareczkowymi
  • Aktualne wydanie FP/Ph. Eur. (części dotyczące metod miareczkowych i monografii surowców)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego