KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Oblicz znamionowy współczynnik mocy silnika trójfazowego o danych: Pn = 2,2 kW (mocy mechanicznej), UN = 400 V, IN = 4,6 A, ηN = 0,84.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć cosφ, najpierw oblicz moc czynną pobieraną z sieci: P1 = Pn/η = 2,2/0,84 ≈ 2,62 kW. Następnie moc pozorną dla trójfaz: S = √3·U·I = 1,732·400·4,6 ≈ 3,19 kVA. Wtedy cosφ = P1/S ≈ 2,62/3,19 ≈ 0,82.

Pełne wyjaśnienie:

Współczynnik mocy silnika w stanie znamionowym liczymy ze wzoru cosφ = P/S, gdzie:

  • P – moc czynna pobierana z sieci (elektryczna),
  • S – moc pozorna odbiornika trójfazowego.

W danych podano Pn = 2,2 kW jako moc mechaniczną (na wale). To nie jest jeszcze moc pobierana z sieci. Trzeba uwzględnić sprawność:

η = P2/P1, więc P1 = P2/η = Pn/η.

1) Moc czynna pobierana:

P1 = 2,2 kW / 0,84 ≈ 2,619 kW

2) Moc pozorna w układzie trójfazowym (dla napięcia międzyfazowego U i prądu liniowego I):

S = √3 · U · I

S = 1,732 · 400 V · 4,6 A ≈ 3187 VA ≈ 3,187 kVA

3) Współczynnik mocy:

cosφ = P1/S ≈ 2,619/3,187 ≈ 0,822, czyli po zaokrągleniu 0,82.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 0,69 – typowy wynik, gdy popełni się błąd w jednym z kroków (np. inne zaokrąglenia albo pomylenie danych), ale nie wynika z poprawnego użycia Pn i η.
  • 0,57 – często pojawia się, gdy ktoś pominie sprawność w niewłaściwy sposób lub pomyli zależności między mocami (np. potraktuje Pn jako moc pobieraną i dodatkowo wykona błędne przeliczenia).
  • 0,99 – sugeruje odbiornik prawie czysto rezystancyjny; dla silników indukcyjnych w praktyce cosφ zwykle jest wyraźnie mniejsze od 1, a przede wszystkim ta wartość nie zgadza się z obliczeniami z podanych danych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy podana moc jest elektryczna czy mechaniczna. Jeśli jest mechaniczna, to do obliczeń cosφ musisz przejść przez sprawność, aby uzyskać moc czynną pobieraną z sieci.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wyznacz moc czynną pobieraną z sieci: P1 = Pn/η, gdy Pn to moc mechaniczna. Potem oblicz moc pozorną: S = √3·U·I. Na końcu licz: cosφ = P1/S. Zwracaj uwagę na jednostki kW i kVA.
Sprawność opisuje, jaka część mocy elektrycznej zamienia się w użyteczną moc mechaniczną. Gdy znasz moc na wale (Pn), to moc elektryczna pobierana jest większa: P1 = Pn/η. Pominięcie sprawności zaniża P i daje błędny cosφ.
Moc pozorna S (w VA lub kVA) to "całkowite" obciążenie źródła prądu, wynikające z napięcia i prądu. Dla trójfaz liczy się ją ze wzoru S = √3·U·I. Jest potrzebna do wyznaczenia cosφ oraz do oceny obciążenia sieci.
W typowych zadaniach dla silnika trójfazowego przyjmuje się, że U to napięcie międzyfazowe (np. 400 V w sieci 3×400/230 V), a I to prąd liniowy. Dzięki temu wzór S = √3·U·I jest spójny z danymi tabliczkowymi silników.
Nie. η mówi, jaka część mocy elektrycznej zamienia się w moc mechaniczną (straty cieplne, mechaniczne itd.). cosφ opisuje przesunięcie fazowe i udział mocy czynnej w mocy pozornej. Można mieć silnik o dobrej sprawności, ale z cosφ istotnie mniejszym od 1.
W układzie trójfazowym suma mocy z trzech faz daje czynnik wynikający z geometrii wektorów napięć/prądów. Dla napięcia międzyfazowego i prądu liniowego prowadzi to do zależności S = √3·U·I. Pominięcie √3 to częsty błąd przeniesienia wzoru jednofazowego.
Zależą od mocy i obciążenia. Małe silniki i praca z niewielkim obciążeniem zwykle mają niższy cosφ, a większe silniki przy obciążeniu znamionowym mają wyższy. W zadaniu egzaminacyjnym nie zgaduj wartości "na oko" — policz cosφ z P i S.
Gdy odpowiedzi podane są z dokładnością do dwóch miejsc, zaokrąglaj dopiero na końcu. W obliczeniach pośrednich trzymaj 3–4 cyfry znaczące, bo zbyt wczesne zaokrąglenie może przesunąć wynik w stronę innej odpowiedzi testowej.
cosφ musi być w przedziale 0–1. Dla silnika indukcyjnego wynik bliski 1 jest mało prawdopodobny, chyba że wynika to wyraźnie z danych. Dodatkowo sprawdź, czy P (kW) nie wyszła większa niż S (kVA) — to byłoby nielogiczne.
Najczęstsze to: pominięcie sprawności (branie Pn jako mocy pobieranej), użycie wzoru jednofazowego zamiast trójfazowego (brak √3), pomylenie jednostek (W z kW, VA z kVA) oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Pomaga zapisanie kroków: P1 → S → cosφ.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby wyznaczyć cosφ, najpierw oblicz moc czynną pobieraną z sieci: P1 = Pn/η = 2,2/0,84 ≈ 2,62 kW."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wsp%C3%B3%C5%82czynnik_mocy - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_pozorna - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_tr%C3%B3jfazowy - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: moc w obwodach jednofazowych i trójfazowych
  • Ćwiczenia rachunkowe: P, Q, S oraz cosφ dla odbiorników trójfazowych
  • Notatki/lekcje o sprawności maszyn elektrycznych i bilansie mocy silnika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego