W zadaniu podano obrót 58 000,00 zł oraz dopuszczalny poziom niedoboru naturalnego 0,5%. Z samego rachunku wynika, że dopuszczalny niedobór naturalny to 0,5% × 58 000,00 zł = 290,00 zł. Całkowity niedobór z inwentaryzacji wyniósł 386,00 zł, więc "ponad normę" jest 96,00 zł (386,00 − 290,00).
Ten rachunek jest jednak tylko tłem. O tym, ile pracownicy muszą pokryć, decyduje zasada odpowiedzialności materialnej: pracownik odpowiada wyłącznie za szkodę zawinioną (i co do zasady udowodnioną przez pracodawcę). W treści zadania wskazano wprost, że 200,00 zł z niedoboru wynika z zawinionych działań pracowników. To oznacza, że właśnie ta część niedoboru może zostać przypisana do pokrycia.
Dlatego odpowiedź "200,00 zł" jest poprawna: obejmuje wyłącznie ustaloną część zawinioną. Pozostałe 186,00 zł (386,00 − 200,00) pozostaje niedoborem nieprzypisanym jako zawiniony; bez wykazania winy nie powinno obciążać pracowników, nawet jeśli całkowity niedobór przekracza normę naturalną.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "96,00 zł" to typowa pułapka: jest to jedynie kwota przekroczenia normy naturalnej, ale przekroczenie normy nie jest automatycznie równoznaczne z winą pracownika.
- "186,00 zł" wynika z odjęcia części zawinionej od całości, ale to wciąż nie jest kwota, której winę wykazano; zadanie nie daje podstaw do obciążenia tą różnicą.
- "386,00 zł" oznaczałoby obciążenie pełnym niedoborem, co pomija rozróżnienie na część zawinioną i niezawinioną oraz wymóg wykazania winy.
Na egzaminie warto zapamiętać: normy niedoboru naturalnego służą do klasyfikacji strat jako "akceptowalnych" w działalności, natomiast odpowiedzialność materialna pracownika wynika z ustalenia winy i związku przyczynowego, a nie z samego faktu niedoboru.
