KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 6.
Oceń prawdziwość stwierdzenia: "Jeżeli prąd płynący przez rezystor zwiększa się dwukrotnie, to napięcie na tym rezystorze również zwiększa się dwukrotnie".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla rezystora spełniającego prawo Ohma obowiązuje zależność U = I·R. Jeśli rezystancja R jest stała, to napięcie U jest wprost proporcjonalne do prądu I. Zatem dwukrotny wzrost prądu powoduje dwukrotny wzrost napięcia na tym samym rezystorze.

Pełne wyjaśnienie:

W rozpatrywanym stwierdzeniu chodzi o zależność między prądem płynącym przez rezystor a napięciem odkładającym się na jego zaciskach. Dla rezystora omowego (liniowego) w danym zakresie pracy obowiązuje prawo Ohma:

U = I · R

gdzie U to napięcie na rezystorze, I to prąd przez rezystor, a R to rezystancja. Jeżeli R pozostaje stałe, to U jest wprost proporcjonalne do I. Oznacza to, że gdy prąd zwiększy się dwukrotnie (I → 2I), to napięcie obliczone z równania też zwiększy się dwukrotnie (U = I·R → U’ = 2I·R = 2U). Dlatego odpowiedź "Prawda" jest zgodna z modelem rezystora omowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mylące:

  • "Fałsz" przeczy bezpośrednio proporcjonalności wynikającej z U = I·R przy stałym R.
  • "Zależy od wartości rezystancji" sugeruje, że sama liczba w omach zmienia fakt podwojenia. W rzeczywistości wartość R wpływa na to, jakie będzie napięcie (np. większe R → większy spadek U przy tym samym I), ale nie zmienia samej zasady: przy stałym R podwojenie I zawsze podwaja U.
  • "Zależy od typu obwodu" jest zbyt ogólne. Typ obwodu wpływa na to, jaki prąd popłynie, ale pytanie dotyczy relacji na samym rezystorze. Jeśli prąd przez ten rezystor wzrasta dwukrotnie, to przy stałej rezystancji spadek napięcia na nim też rośnie dwukrotnie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz słowa "rezystor", "prąd" i "napięcie", w pierwszej kolejności sprawdź, czy możesz zastosować U = I·R i myśleć o proporcjach, zamiast szukać "zależy" w kontekście całego układu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawo Ohma opisuje zależność między napięciem, prądem i rezystancją dla elementu omowego. Zapisuje się je jako U = I·R, gdzie U to napięcie na elemencie, I to prąd przez element, a R to rezystancja.
Jeśli rezystancja jest stała, to z równania U = I·R wynika proporcjonalność. Gdy I wzrośnie 2×, to U = (2I)·R = 2·(I·R), więc napięcie na rezystorze też rośnie 2×.
Jest prawdziwe dla rezystora zachowującego się omowo (liniowo) w danym zakresie pracy. W praktyce mogą wystąpić odchyłki, np. przez nagrzewanie i zmianę rezystancji, ale w modelu egzaminacyjnym przyjmuje się stałe R.
Rezystor omowy ma liniową zależność napięcia od prądu: wykres U(I) jest prostą, a stosunek U/I jest stały i równy R. Dzięki temu można bezpośrednio stosować prawo Ohma w postaci U = I·R.
Wykonuje się kilka pomiarów par U i I. Jeśli stosunek U/I jest stały (a wykres U(I) jest prostą), element zachowuje się liniowo jak rezystor omowy. Jeśli stosunek się zmienia, element ma charakterystykę nieliniową.
Nie w sensie proporcji 2×. Wartość rezystancji wpływa na to, jakie będzie napięcie bezwzględne (np. 1 V vs 10 V), ale jeśli R jest stałe, to podwojenie prądu zawsze powoduje podwojenie napięcia na tym samym rezystorze.
W praktyce parametry często zależą od wielu elementów układu, więc intuicja podpowiada "to zależy". Tu jednak mowa o relacji na jednym rezystorze: jeśli prąd przez niego jest 2× większy, spadek napięcia przy stałym R też jest 2× większy.
Często jako pytanie prawda/fałsz lub wybór jednej odpowiedzi sprawdzający rozumienie prawa Ohma. Może też być wstępem do zadań o dzielniku napięcia, doborze rezystora do LED lub ocenie spadków napięć w układzie.
Najczęściej myli się proporcjonalności (np. myślenie o mocy zamiast o U = I·R), zakłada się "to zależy" bez sprawdzenia modelu oraz zapomina się o warunku stałej rezystancji (np. pomija wpływ temperatury w rozumowaniu).
Wystarczy pamiętać, że dla rezystora omowego U jest wprost proporcjonalne do I. Skoro proporcja jest prosta (U ~ I), to każda zmiana prądu o 2× powoduje taką samą zmianę napięcia o 2×, o ile R nie zmienia się.
info

Statystycznie 81% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Dla rezystora spełniającego prawo Ohma obowiązuje zależność U = I·r. Jeśli rezystancja R jest stała, to napięcie U jest wprost proporcjonalne do prądu I."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Prawo Ohma" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Rezystor" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Rezystancja elektryczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystancja_elektryczna (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/elektroniki: dział o prawie Ohma i elementach R
  • Zadania rachunkowe i testowe z zależności U, I, R (proporcje i wykresy)
  • Ćwiczenia laboratoryjne z pomiaru charakterystyki U-I rezystora i porównania z elementami nieliniowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego