Ocena trasy "ze względu na czas przewozu" powinna być wykonana tak, aby mierzyć wpływ samej trasy, a nie innych czynników. W praktyce oznacza to zastosowanie porównania kontrolowanego (zasada utrzymania stałych pozostałych warunków).
Jeżeli porównujesz czas przewozu transportem samochodowym danego przedsiębiorstwa logistycznego, to aby rzetelnie sprawdzić, czy inna trasa jest szybsza, musisz pozostawić bez zmian:
- środek transportu (wciąż samochodowy),
- przewoźnika/organizatora (to samo przedsiębiorstwo, ta sama organizacja pracy, flota, standardy operacyjne),
- oraz porównywać ten sam ładunek i porównywalne warunki realizacji.
Wtedy różnica czasu może zostać przypisana głównie do zmiany trasy (np. długości, ograniczeń, przepustowości, liczby przejazdów przez węzły).
Odpowiedź z porównaniem do "transportu kolejowego" nie izoluje wpływu trasy, bo zmienia się gałąź transportu; wniosek dotyczyłby raczej wyboru środka transportu (modalności), a nie trasy. Porównanie z "innym przedsiębiorstwem" również jest obarczone błędem metodologicznym: inny przewoźnik ma inne procedury, dyspozycyjność taboru, planowanie, czasy postojów i jakość operacji, więc do wyniku "dokładasz" zmienną organizacyjną. Najbardziej rzetelne jest więc zestawienie czasu przewozu tą samą metodą (samochód) i u tego samego organizatora, lecz inną trasą.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli pytanie brzmi "wpływ X", to w porównaniu zmieniasz tylko X, a resztę utrzymujesz stałą. Dzięki temu unikasz wnioskowania na podstawie danych, gdzie nie wiadomo, co faktycznie spowodowało różnicę czasu.
