KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 23.
Odczytaj wynik pomiaru na przedstawionym głębokościomierzu.
Ilustracja przedstawia głębokościomierz, który jest narzędziem pomiarowym używanym do mierzenia głębokości otworów, rowków
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik odczytu z głębokościomierza uzyskuje się, dodając wskazanie skali głównej (pełne milimetry do zera noniusza) oraz wskazanie z noniusza (ułamek milimetra z kreski, która pokrywa się ze skalą główną). Poprawny zapis powinien zawierać jednostkę mm.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt z głębokościomierza (np. suwmiarkowego) wykonuje się dwuetapowo. Najpierw ustala się część całkowitą na skali głównej: sprawdza się, jaki ostatni pełny milimetr znajduje się po lewej stronie zera noniusza (lub w miejscu odniesienia, zależnie od konstrukcji przyrządu). To daje wartość w mm bez części ułamkowej.

Następnie odczytuje się część ułamkową na noniuszu: znajduje się kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się z kreską skali głównej. Numer tej kreski (pomnożony przez działkę elementarną noniusza) daje ułamek milimetra, który dodaje się do części całkowitej.

Dlatego odpowiedź "11,50 mm" jest poprawna, bo odpowiada sumie pełnych milimetrów ze skali głównej oraz 0,50 mm z noniusza, zapisaną w prawidłowej jednostce.

  • Odpowiedź "1,15 mm" jest typowym skutkiem błędu przesunięcia przecinka lub pominięcia dziesiątek milimetrów z odczytu skali głównej.
  • Odpowiedź "31,00 mm" wskazuje na błędne przyjęcie innego położenia zera noniusza lub omyłkowe doliczenie dodatkowych centymetrów/zakresu.
  • Odpowiedź "50,50 mm" bywa wybierana, gdy zdający myli zakres przyrządu lub traktuje wartość z noniusza jako część całkowitą, zamiast jako ułamek milimetra.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj odczyt w kolejności "skala główna → noniusz" i na końcu sprawdź, czy wynik jest realistyczny dla pokazanego zakresu wysunięcia pręta pomiarowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry na skali głównej do zera noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się ze skalą główną i odczytaj z niej część ułamkową (zgodnie z działką noniusza). Na końcu dodaj obie części i zapisz wynik w mm.
Skala główna pokazuje część całkowitą wymiaru (pełne mm, czasem także 0,5 mm). Czyta się ją w miejscu, gdzie wypada "zero" noniusza: bierze się ostatnią widoczną wartość z lewej strony tego zera jako bazę do dalszego odczytu.
Noniusz to pomocnicza skala pozwalająca odczytać ułamki milimetra dzięki zjawisku zbieżności kresek. Gdy jedna kreska noniusza pokryje się ze skalą główną, wskazuje ona, jaką część działki podstawowej należy dodać do pełnych milimetrów.
Bo przyrząd rozdziela informację o wymiarze na dwie skale: skala główna daje pełne milimetry, a noniusz daje część ułamkową (np. setne lub dziesiąte mm). Dopiero suma obu odczytów tworzy pełny wynik pomiaru w milimetrach.
Właściwa jest ta kreska noniusza, która najdokładniej pokrywa się z kreską skali głównej (bez przesunięcia). Nie wybieraj "prawie pasującej" kreski. Jeśli dwie wyglądają podobnie, zwykle jedna pokrywa się wyraźniej po dokładnym przyjrzeniu.
Tak, to częsty błąd wynikający z pominięcia dziesiątek milimetrów albo automatycznego przesunięcia przecinka. Żeby go uniknąć, zawsze najpierw zapisz odczyt skali głównej (pełne mm), dopiero potem dopisz część z noniusza i sprawdź, czy wynik pasuje do widocznego wysunięcia pręta.
Głębokościomierz stosuje się m.in. do kontroli głębokości rowków, gniazd, otworów nieprzelotowych, osadzeń łożysk lub tulei oraz do sprawdzeń montażowych. Jest szczególnie przydatny tam, gdzie nie da się łatwo zmierzyć wymiaru suwmiarką zewnętrzną.
Wynik zapisuj liczbą z jednostką, najczęściej w milimetrach: np. "… mm". Używaj polskiego zapisu dziesiętnego z przecinkiem (np. 11,50 mm). Unikaj dopisywania dodatkowych opisów, jeśli nie są wymagane, i nie zmieniaj jednostki.
Najczęściej pojawia się pominięcie pełnych milimetrów, wybór niewłaściwej kreski zbieżności na noniuszu, odczyt "z drugiej strony" zera, a także błąd zapisu (przesunięcie przecinka). Pomaga rutyna: skala główna → noniusz → kontrola sensowności wyniku.
Tak. Przekoszenie przyrządu, niepełne oparcie podstawy lub zbyt duży docisk może zafałszować wskazanie (błąd geometryczny i użytkowy). W praktyce trzeba stabilnie oprzeć stopę głębokościomierza o powierzchnię odniesienia i mierzyć prostopadle do niej.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny zapis powinien zawierać jednostkę mm."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej dla mechaników
  • Instrukcje użytkowania suwmiarek i głębokościomierzy (materiały producentów przyrządów)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z odczytu noniusza (rysunki/zdjęcia przyrządów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego