KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 3.
Odczytaj wynik pomiaru wykonanego mikrometrem.
Ilustracja przedstawia mikrometr, narzędzie pomiarowe używane do precyzyjnego mierzenia małych odległości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z mikrometru wykonuje się, sumując wartość z tulei (milimetry i ewentualnie 0,5 mm) oraz wskazanie z bębenka (część setna mm zgodnie z linią odniesienia). Dla pokazanego ustawienia suma tych dwóch wskazań daje 4,80 mm, a pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia jednej ze składowych odczytu.

Pełne wyjaśnienie:

Mikrometr zewnętrzny ma dwie podstawowe skale, z których składa się wynik pomiaru:

  • Podziałka na tulei – pokazuje pełne milimetry (a w wielu konstrukcjach także połówki milimetra).
  • Podziałka na bębenku – pozwala odczytać część ułamkową; typowo każda działka odpowiada 0,01 mm, a odczytu dokonuje się na linii odniesienia na tulei.

Aby uzyskać wynik, należy wykonać dwa kroki:

  1. Odczytać wartość z tulei: ile pełnych milimetrów (i ewentualnie 0,5 mm) jest widoczne przed krawędzią bębenka.
  2. Odczytać wartość z bębenka: która kreska bębenka pokrywa się z linią odniesienia na tulei; tę wartość dodaje się do odczytu z tulei.

W przedstawionym pomiarze suma wskazań obu skal daje 4,80 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 4,30 mm – typowy skutek odczytania bębenka z przesunięciem (np. pomylenie 30 z 80) albo nieuwzględnienia właściwej kreski pokrywającej się z linią odniesienia.
  • 5,30 mm – zwykle wynika z błędnego odczytania liczby pełnych milimetrów na tulei (dodanie "1 mm" za dużo) przy jednoczesnym poprawnym lub częściowo poprawnym odczycie bębenka.
  • 5,80 mm – częsty błąd polega na doliczeniu dodatkowego milimetra z tulei, mimo że krawędź bębenka nie minęła kolejnego znaku pełnego mm.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy najpierw poprawnie ustaliłeś część "całkowitą" z tulei, a dopiero potem dopasowałeś kreskę na bębenku do linii odniesienia. Jeden pominięty etap daje odpowiedź różniącą się o 0,5 mm lub 1,0 mm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj z tulei liczbę pełnych milimetrów (i ewentualnie 0,5 mm), które są widoczne przed krawędzią bębenka. Następnie sprawdź na bębenku, która kreska pokrywa się z linią odniesienia na tulei i dodaj tę część ułamkową do wyniku.
To linia, do której "przykłada się" podziałkę bębenka. Odczyt części ułamkowej wykonuje się z tej kreski bębenka, która dokładnie pokrywa się z linią odniesienia. Pomylenie linii odniesienia daje stały błąd w odczycie.
Mikrometr działa jak śruba pomiarowa: duży przesuw daje skala na tulei (mm), a małe doprecyzowanie zapewnia obrót bębenka (części ułamkowe). Dopiero suma obu wskazań tworzy pełny wynik, np. 4 mm + 0,80 mm.
Najczęstsze błędy to: pominięcie skali tulei albo bębenka, odczyt z niewłaściwej kreski (nie tej, która pokrywa się z linią odniesienia), dodanie 1 mm "na zapas", oraz mylenie działek bębenka (np. 30 zamiast 80).
Nie zawsze. W wielu mikrometrach warsztatowych działka bębenka odpowiada 0,01 mm, ale spotyka się też inne wykonania (np. z noniuszem lub cyfrowe). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, jaką rozdzielczość sugeruje podziałka widoczna na ilustracji.
Grzechotka ogranicza siłę docisku wrzeciona do mierzonego elementu. Dzięki temu pomiar jest powtarzalny i nie dochodzi do "dociśnięcia" elementu oraz zaniżenia wyniku. W praktyce dokręca się do charakterystycznego przeskakiwania grzechotki.
Najczęściej wtedy, gdy błędnie uzna się, że na tulei widoczny jest już kolejny pełny milimetr. Wystarczy przesunąć uwagę z krawędzi bębenka na niewłaściwy znak mm lub nie sprawdzić, czy bębenek faktycznie minął kolejną kreskę milimetrową.
Skup się na dwóch miejscach: krawędź bębenka względem podziałki tulei (część całkowita) oraz kreska bębenka pokrywająca się z linią odniesienia (część ułamkowa). Jeśli nie widać liczb, licz działki od najbliższego oznaczenia i zachowaj konsekwencję.
Po domknięciu mikrometru (bez elementu, z użyciem grzechotki) "0" na bębenku powinno pokrywać się z linią odniesienia na tulei, a na tulei nie powinno być widocznych dodatkowych milimetrów. Jeśli jest przesunięcie, wynik pomiaru będzie obciążony błędem zera.
Mikrometr służy do precyzyjnej kontroli wymiarów elementów, np. średnic wałków, trzpieni, tulejek czy grubości podkładek. Pozwala potwierdzić tolerancje i pasowania, co ma znaczenie przy montażu napędów, prowadnic i łożysk w urządzeniach mechatronicznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Odczyt z mikrometru wykonuje się, sumując wartość z tulei (milimetry i ewentualnie 0,5 mm) oraz wskazanie z bębenka (część setna mm zgodnie z linią odniesienia)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mikrometr (przyrząd pomiarowy)" – opis budowy i zasady działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrząd_pomiarowy) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): "Micrometer" – ogólna zasada odczytu i skale, https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometer (accessed 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje producentów narzędzi pomiarowych dotyczące odczytu mikrometru (materiały szkoleniowe)
  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (dział: mikrometry i odczyt podziałek)
  • Ćwiczenia praktyczne: seria odczytów z różnych ustawień bębenka i tulei + weryfikacja na wzorcach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego