KWALIFIKACJA DRM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 5.
Odległość piątego otworu od lewego końca listwy wynosi
Rysunek techniczny przedstawia podłużny element (listwę) z pięcioma otworami fasolkowymi (podłużnymi).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymiarowanie szeregowe podaje odległości odcinkami między kolejnymi punktami, a nie współrzędne od początku. Aby wyznaczyć odległość 5. otworu od lewego końca, trzeba zsumować wymiar bazowy i kolejne odcinki: 200 + 300 + 700 + 1100 + 1400 = 3700 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku zastosowano wymiarowanie szeregowe (łańcuchowe). Oznacza to, że podane liczby opisują kolejne odcinki między sąsiednimi punktami charakterystycznymi (tu: środkami kolejnych otworów) oraz odcinek od krawędzi do pierwszego punktu bazowego. Nie są to odległości odkładane zawsze od tej samej krawędzi.

Aby obliczyć odległość piątego otworu od lewego końca listwy, należy dodać:

  • od lewej krawędzi do 1. otworu: 200 mm,
  • między 1. a 2. otworem: 300 mm,
  • między 2. a 3. otworem: 700 mm,
  • między 3. a 4. otworem: 1100 mm,
  • między 4. a 5. otworem: 1400 mm.

Suma: 200 + 300 + 700 + 1100 + 1400 = 3700 mm. Taki wynik odpowiada całkowitej odległości środka 5. otworu od lewego końca.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "200 mm" to jedynie odległość od krawędzi do pierwszego otworu (wymiar bazowy), więc nie opisuje położenia piątego otworu.
  • "700 mm" jest jednym z wymiarów cząstkowych (odległość między 2. a 3. otworem), a nie odległością od lewej krawędzi.
  • "1 400 mm" to ostatni segment (między 4. a 5. otworem). Częsty błąd polega na uznaniu go za odległość całkowitą, mimo że strzałki wymiarowe wskazują wymiarowanie łańcuchowe.

W praktyce (np. przy wykonywaniu listw w maszynach przemysłu drzewnego) takie rozumienie jest kluczowe: operator może odkładać odcinki kolejno podczas trasowania, ale kontrolując położenie końcowego otworu powinien sprawdzić sumę wszystkich segmentów względem krawędzi bazowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wymiarowanie szeregowe podaje kolejne odległości między sąsiednimi punktami (np. między osiami otworów). Żeby dostać odległość od krawędzi, zwykle trzeba zsumować wymiar bazowy i następne segmenty.
W wymiarowaniu łańcuchowym strzałki i linie wymiarowe tworzą "ciąg" odcinków: każdy wymiar dotyczy innego fragmentu między kolejnymi punktami. Wymiarowanie od bazy ma zwykle wiele wymiarów wychodzących z jednego odniesienia.
Należy dodać wymiar od krawędzi do pierwszego punktu oraz wszystkie odległości między kolejnymi otworami aż do piątego. Wynik jest sumą segmentów, bo każdy segment przesuwa nas o kolejny odcinek wzdłuż listwy.
Wartość 1 400 mm opisuje tylko ostatni odcinek między 4. a 5. otworem. Odległość od lewego końca musi uwzględniać także wcześniejsze segmenty oraz wymiar bazowy od krawędzi do 1. otworu.
Najczęstsze błędy to: branie jednego segmentu za wymiar całkowity, pomijanie wymiaru bazowego od krawędzi oraz dodawanie niewłaściwych odcinków (np. "przeskakiwanie" otworów). Pomaga śledzenie strzałek wymiarowych po kolei.
Nie zawsze: jeśli pytanie dotyczy odległości między sąsiednimi punktami, wtedy bierze się pojedynczy segment. Sumowanie jest potrzebne, gdy szukasz odległości od krawędzi lub bazy do dalszego punktu.
To punkt startowy (odniesienie) dla całego łańcucha wymiarów. Bez dodania tego wymiaru nie da się poprawnie policzyć położenia dalszych otworów względem krawędzi listwy, bo cały układ byłby przesunięty.
Stosuje się je m.in. wtedy, gdy wykonawca łatwo odkłada kolejne odległości "od poprzedniego punktu" (np. trasowanie, wiercenie otworów po kolei). W kontroli końcowej często i tak sprawdza się odległości względem krawędzi przez sumowanie.
Ponieważ błędy wykonania poszczególnych segmentów mogą się kumulować i "przenosić" na kolejne otwory. Jeśli jeden odcinek jest wykonany z odchyłką, położenie ostatniego otworu może wyjść niezgodne z wymaganiami montażu.
Ćwicz rozpoznawanie typu wymiarowania i zawsze odpowiadaj na pytanie: czy to jest segment, czy odległość od bazy? Pomaga też szybkie szkicowanie osi otworów i dopisywanie sum częściowych (np. po 2–3 segmentach) dla kontroli.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wymiarowanie szeregowe podaje odległości odcinkami między kolejnymi punktami, a nie współrzędne od początku."

Źródła:

  • PN-EN ISO 129-1, "Dokumentacja techniczna wyrobu — Wymiarowanie — Część 1: Zasady ogólne" (norma wskazana w kontekście zadania)

Materiały:

  • Materiały do nauki rysunku technicznego: rozdział o wymiarowaniu (szeregowe vs równoległe)
  • Zadania praktyczne z odczytu wymiarów i sumowania odcinków na rysunkach detali
  • Instrukcje stanowiskowe w zakładzie (kontrola wymiarów, baza pomiarowa)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego