KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 21.
Określ na podstawie tabeli zakres temperatur kucia na gorąco odkuwek matrycowych ze stopu AlCu4SiMn.
Ilustracja przedstawia tabelę, której główny nagłówek to 'Temperatura, K (°C około)'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stop AlCu4SiMn jest zaliczany do duraluminium. W tabeli w kolumnie "Przeróbka plastyczna" dla wiersza "Duraluminium" podano zakres (400÷450)°C. Zakres 850÷950°C dotyczy wiersza "Miedź", a 450÷500°C odpowiada "Aluminium", więc nie pasują do badanego stopu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy odczytać z tabeli zakres temperatur dla kucia na gorąco odkuwek matrycowych ze stopu AlCu4SiMn. Ten stop jest traktowany jako duraluminium (grupa stopów aluminium z dodatkiem miedzi oraz innych pierwiastków stopowych), a kucie na gorąco jest jednym z procesów mieszczących się w pojęciu przeróbki plastycznej.

Kluczowy krok to znalezienie w tabeli:

  • wiersza: Duraluminium,
  • kolumny: Przeróbka plastyczna,
  • wartości podanych w °C (w tabeli są one zapisane w nawiasach).

Dla "Duraluminium" w tej kolumnie widnieje zakres (400÷450)°C, co odpowiada właściwym temperaturom przeróbki plastycznej/kucia na gorąco dla tej grupy stopów aluminium. Takie wartości są też spójne z praktyką: stopy aluminium kuje się znacznie niżej temperaturowo niż metale o wyższej temperaturze topnienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "850÷950°C" – to zakres odpowiadający w tabeli miedzi. Jest on znacznie wyższy i typowy dla metali o innych własnościach fizycznych niż stopy aluminium.
  • "700÷900°C" – w tabeli jest to zakres dla mosiądzów, a nie dla stopów aluminium.
  • "450÷500°C" – odpowiada w tabeli wierszowi aluminium (czyste). Duraluminium (stop Al z dodatkami) ma inny, wskazany osobno zakres (400÷450)°C.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "na podstawie tabeli" najczęstszy błąd to odczyt z sąsiedniego wiersza. Warto zawsze sprawdzić, czy czytasz właściwy materiał (duraluminium), oraz czy wybierasz wartości w odpowiednich jednostkach (°C w nawiasach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kucie na gorąco to odkształcanie metalu po nagrzaniu go do temperatury, w której materiał ma dużą plastyczność i mniejsze opory odkształcenia. W praktyce ułatwia to formowanie odkuwek (np. matrycowych) oraz ogranicza ryzyko pęknięć w porównaniu z kuciem na zimno.
AlCu4SiMn to oznaczenie stopu aluminium z dodatkami m.in. miedzi, krzemu i manganu. Taka grupa stopów jest potocznie zaliczana do duraluminium (stopów Al o podwyższonej wytrzymałości, przeznaczonych m.in. do przeróbki plastycznej i elementów konstrukcyjnych).
Najpierw sprawdź nagłówek tabeli: często wartości poza nawiasem są w kelwinach (K), a w nawiasach podano odpowiedniki w stopniach Celsjusza (°C). Jeśli pytanie dotyczy typowych temperatur procesu w °C, wybierasz zakres z nawiasu, przypisany do właściwego metalu i kolumny.
Stopy aluminium mają znacznie niższe temperatury przeróbki plastycznej niż miedź czy stale, bo ich temperatura topnienia jest niższa i szybciej pojawia się ryzyko przegrzania. Zakres 400–450°C jest typowy dla duraluminium w tabelach technologicznych, więc odpowiada kuciu na gorąco/przeróbce plastycznej tej grupy stopów.
Miedź i jej stopy wymagają wyższych temperatur przeróbki plastycznej niż stopy aluminium. W tabeli technologicznej zakres 850–950°C jest przypisany do wiersza "Miedź" w kolumnie "Przeróbka plastyczna". Dla duraluminium podano osobny, znacznie niższy zakres (400–450°C).
"Aluminium" w tabelach często oznacza aluminium czyste lub o innej charakterystyce niż stopy utwardzalne. "Duraluminium" to konkretna grupa stopów Al z dodatkami (np. Cu), mająca inne własności i zwykle inny zakres temperatur przeróbki plastycznej. Dlatego w tabeli występują jako dwa osobne wiersze z różnymi zakresami.
Nie. Przeróbka plastyczna to szersze pojęcie obejmujące wiele procesów odkształcania, np. kucie, walcowanie czy wytłaczanie. Kucie na gorąco jest jednym z rodzajów przeróbki plastycznej wykonywanym w podwyższonej temperaturze, dlatego w tabelach często występuje pod wspólną kategorią "przeróbka plastyczna".
Najczęściej: (1) odczyt z niewłaściwego wiersza, bo metale są podobnie zapisane; (2) pomylenie jednostek, gdy obok są K i °C; (3) wybór "najwyższego" zakresu z intuicji, że "na gorąco" musi oznaczać bardzo wysoką temperaturę. Pomaga systematyczne: wiersz → kolumna → jednostka.
Temperaturę dobiera się na etapie przygotowania technologii: doboru pieca/nagrzewania, czasu wygrzewania, parametrów pracy matryc i kontroli jakości. W produkcji seryjnej odkuwek matrycowych właściwy zakres temperatur ogranicza wady (pęknięcia, niedokucia, przegrzanie) i poprawia powtarzalność procesu.
Ćwicz odczyt danych z tabel: zaznaczaj wiersz materiału i kolumnę procesu, a potem sprawdzaj jednostki. Warto też nauczyć się porównawczo: stopy Al mają temperatury przeróbki rzędu kilkuset °C, a miedź/mosiądze wyższe. Na egzaminie najważniejsza jest dokładność odczytu, nie pamięciowe zgadywanie.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Stop AlCu4SiMn jest zaliczany do duraluminium."

Źródła:

  • Opis zweryfikowanej ilustracji: tabela "Temperatura, K (°C około)", kolumna "Przeróbka plastyczna", wiersz "Duraluminium": 670÷720 oraz (400÷450) – na podstawie dostarczonej analizy ilustracji w zadaniu.
  • Kontekst zadania (sekcja "SZCZEGÓŁY MERYTORYCZNE"): zestawienie zakresów temperatur przeróbki plastycznej: Duraluminium 400÷450°C, Aluminium 450÷500°C, Mosiądze 700÷900°C, Miedź 850÷950°C – informacja przekazana w treści kontekstowej.

Materiały:

  • Podręczniki technologii przeróbki plastycznej metali (rozdziały o kuciu na gorąco stopów Al)
  • Tablice technologiczne temperatur obróbki cieplnej i przeróbki plastycznej metali
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji dotyczące odczytu danych z dokumentacji technologicznej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego