KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 22.
Jak określa się czynność, która prowadzi do zewidencjonowania zespołu archiwalnego oraz przygotowania dla każdej jednostki fizycznej opisu informacyjnego w celu udostępnienia zespołu archiwalnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Inwentaryzacja to czynność prowadząca do ewidencyjnego ujęcia zespołu oraz sporządzenia opisu informacyjnego jednostek, aby można je było wyszukiwać i udostępniać. Selekcja dotyczy kwalifikowania materiałów, akcesja – ich przyjęcia, a ekstradycja nie jest właściwym terminem archiwalnym w tym znaczeniu.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa jest odpowiedź "Inwentaryzacja", ponieważ opisuje czynność, której wynikiem jest zewidencjonowanie zespołu archiwalnego oraz przygotowanie opisów informacyjnych dla poszczególnych jednostek (np. teczek, tomów, jednostek fizycznych). Taki opis i ujęcie ewidencyjne są podstawą do wyszukiwania materiałów i ich późniejszego udostępniania użytkownikom.

Odpowiedź "Selekcja" jest błędna, bo selekcja dotyczy przede wszystkim kwalifikacji materiałów (rozstrzygania, co zachować, a co brakować) i nie musi prowadzić do sporządzenia pełnego opisu informacyjnego każdej jednostki. To inny etap pracy z dokumentacją niż tworzenie pomocy ewidencyjno-informacyjnych.

Odpowiedź "Akcesja" również nie pasuje: akcesja jest kojarzona z przyjęciem materiałów do zasobu (nabyciem, wpływem, włączeniem), a nie z ich szczegółowym opisaniem i ewidencją na poziomie jednostek. Można przyjąć materiały (akcesja), ale dopiero później je opracować i zinwentaryzować.

Odpowiedź "Ekstradycja" jest nieprawidłowa, ponieważ termin ten funkcjonuje w innym obszarze znaczeniowym (poza właściwą terminologią czynności archiwalnych związanych z ewidencją i opisem zasobu). W kontekście archiwistyki nie określa procesu przygotowania opisów jednostek do udostępniania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa-klucze typu "ewidencja zespołu", "opis informacyjny", "udostępnienie", najczęściej chodzi o inwentaryzację i tworzenie pomocy ewidencyjno-informacyjnych, a nie o kwalifikowanie (selekcja) czy samo przyjęcie nabytku (akcesja).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Inwentaryzacja to czynność opracowania ewidencyjno-informacyjnego, której efektem jest ujęcie zespołu w ewidencji oraz przygotowanie opisów jednostek. Dzięki temu materiały da się wyszukać, zidentyfikować i udostępniać zgodnie z zasadami archiwum.
Zależy od przyjętej metody ewidencji, ale zwykle obejmuje elementy identyfikujące i porządkujące: tytuł/hasło, daty skrajne, sygnaturę, objętość oraz uwagi o stanie lub zawartości. Celem jest szybkie rozpoznanie, co znajduje się w jednostce.
Bez inwentaryzacji trudno wskazać, co archiwum posiada i gdzie to się znajduje. Ewidencja oraz opisy jednostek umożliwiają wyszukiwanie materiałów, ograniczają ryzyko pomyłek przy wydawaniu i ułatwiają kontrolę obiegu udostępnionych archiwaliów.
Inwentaryzacja dotyczy ewidencji i tworzenia opisów informacyjnych, aby zasób był dostępny i uporządkowany. Selekcja dotyczy kwalifikowania dokumentacji: rozstrzygania, które materiały mają wartość do zachowania, a które można przeznaczyć do brakowania.
Akcesję wykonuje się w momencie przyjęcia materiałów do zasobu (np. po przekazaniu z komórki organizacyjnej lub po nabyciu). To etap "wejścia" materiałów do archiwum, poprzedzający ich szczegółowe opracowanie, porządkowanie i ewentualną inwentaryzację.
Nie. Selekcja odpowiada na pytanie, co zachować, a czego nie. Inwentaryzacja odpowiada na pytanie, jak zasób opisać i ująć w ewidencji, aby można było go odnaleźć i udostępnić. To różne cele i różne rezultaty pracy archiwalnej.
Szukaj sformułowań typu: "zewidencjonowanie zespołu", "opis informacyjny jednostek", "przygotowanie do udostępniania", "inwentarz". Gdy pytanie akcentuje opis i ewidencję (a nie przyjęcie czy brakowanie), zwykle chodzi o inwentaryzację.
"Ekstradycja" jest terminem z innego obszaru (kojarzonym z procedurami prawnymi), a nie nazwą czynności opracowania archiwalnego. W archiwistyce, przy ewidencji i opisie zespołów, używa się terminów związanych z opracowaniem, porządkowaniem i inwentaryzacją.
Częsty błąd to utożsamianie "przyjęcia" materiałów z ich "opisaniem". Akcesja kończy się włączeniem materiałów do zasobu, ale nie musi dawać pełnych opisów jednostek. Inwentaryzacja dotyczy właśnie opisu i ewidencji potrzebnych do wyszukiwania i udostępniania.
Stosuj skojarzenia z efektem pracy: akcesja = "wejście" materiałów do archiwum, selekcja = decyzja "zostaje/odpada", inwentaryzacja = "spis i opis" jednostek. Ćwicz na przykładach krótkich scenek z praktyki archiwum.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że inwentaryzacja to czynność prowadząca do ewidencyjnego ujęcia zespołu oraz sporządzenia opisu informacyjnego jednostek, aby można je było wyszukiwać i udostępniać.

Źródła:

  • International Council on Archives (ICA) – "Dictionary of Archival Terminology" (hasła terminologiczne z zakresu archiwistyki) – https://www.ica.org/ (dostęp: 2026-03-01)
  • PN-ISO 15489-1:2016-10, Informacja i dokumentacja — Zarządzanie dokumentacją — Część 1: Pojęcia i zasady (terminologia i zasady opisu/zarządzania dokumentacją)

Materiały:

  • Słowniki i leksykony terminologii archiwalnej (hasła: inwentaryzacja, akcesja, selekcja)
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne stosowane w jednostce (część dot. ewidencji i opracowania)
  • Przykładowe inwentarze archiwalne i pomoce ewidencyjno-informacyjne (analiza struktury pól opisu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego