Operacja "ujawniono w magazynie niedobór wyrobów gotowych" opisuje ubytek zapasów stwierdzony najczęściej w toku inwentaryzacji. Ekonomicznie oznacza to, że jednostka posiada mniej wyrobów gotowych, niż wynika z ewidencji.
Dlatego konto "Wyroby gotowe" (konto aktywów) należy zmniejszyć. W typowym ujęciu księgowym zmniejszenie aktywów ujmuje się po stronie Ma, więc zapis Ma "Wyroby gotowe" jest logiczny i spójny z zasadą funkcjonowania kont aktywów.
Jednocześnie sam fakt ujawnienia niedoboru nie przesądza jeszcze, jak niedobór zostanie ostatecznie rozliczony (np. czy będzie to niedobór zawiniony, niezawiniony, czy zostanie pokryty w inny sposób). Z tego powodu stosuje się konto pośrednie/rozliczeniowe: "Rozliczenie niedoborów i szkód", które ujmuje się po stronie Wn jako kwotę do dalszego wyjaśnienia i rozliczenia.
- Odpowiedź "Wn Rozliczenie niedoborów i szkód, Ma Wyroby gotowe" jest poprawna, bo jednocześnie pokazuje ubytek aktywów i powstanie niedoboru do rozliczenia.
- Odpowiedzi zawierające konto "Koszt wytworzenia wyrobów gotowych" są nieadekwatne do samego ujawnienia niedoboru: to konto wiąże się z ustalaniem kosztu wytworzenia/produkcją, a nie z ewidencją różnic inwentaryzacyjnych jako takich.
- Odpowiedź "Wn Wyroby gotowe, Ma Rozliczenie niedoborów i szkód" odwraca sens operacji: zwiększałaby stan wyrobów gotowych, czyli przedstawiałaby przyrost, a nie niedobór.
Wskazówka egzaminacyjna: zacznij od ustalenia, czy zdarzenie zwiększa czy zmniejsza aktywa. Jeśli jest to niedobór zapasu, to konto zapasu zwykle będzie po stronie Ma, a po stronie Wn pojawi się konto rozliczeniowe lub kosztowe (zależnie od etapu i sposobu rozliczenia).
