KWALIFIKACJA SPO4 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 38.
Opiekunka zaproponowała dzieciom technikę plastyczną, polegającą na odciskaniu faktury liści na powierzchni papieru przez mocne pocieranie ołówkiem. Którą technikę zastosowała opiekunka w pracy z grupą?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na wykonywanie odbitki faktury (np. liścia) przez położenie papieru na nierównej powierzchni i intensywne pocieranie ołówkiem, aby uwidocznić wypukłości.
To jest technika frottage (frotaż). Kolaż polega na przyklejaniu elementów, wydzieranka na darciu papieru, a wydrapywanka na zeskrobywaniu warstwy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu opisano sytuację, w której dzieci mają uzyskać obraz poprzez odciskanie faktury: pod papierem znajduje się liść, a efekt powstaje przez mocne pocieranie ołówkiem po wierzchu kartki. Taki sposób pracy polega na "wydobyciu" wypukłości i zagłębień faktury spod papieru za pomocą grafitu.

Techniką, która dokładnie na tym polega, jest frottage (po polsku często: frotaż). Jej cechą rozpoznawczą jest to, że nie rysuje się konturu liścia "z pamięci" ani nie odbija go farbą, tylko uzyskuje się obraz przez tarcie/pocieranie narzędziem rysunkowym po papierze ułożonym na fakturze.

Pozostałe propozycje nie pasują do opisu:

  • Collage/kolaż polega na komponowaniu pracy przez naklejanie różnych materiałów (papierów, tkanin, zdjęć). W opisie nie ma klejenia, tylko pocieranie ołówkiem.
  • Wydzieranka to technika, w której obraz tworzy się z wydartych kawałków papieru, zwykle przyklejanych na podłoże. Kluczowe działanie to darcie, a nie uzyskiwanie faktury przez grafit.
  • Wydrapywanka polega na wydrapywaniu warstwy (np. czarnej farby/zakrycia) tak, aby odsłonić kolorową warstwę spod spodu. Tu z kolei typowe jest użycie patyczka/rysika i praca "przez zdrapywanie", czego nie opisano.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawiają się słowa "faktura", "odcisk", "pocieranie ołówkiem/kredką" i "papier na nierównej powierzchni", najczęściej chodzi właśnie o frotaż. W pracy opiekunki dziecięcej to technika szczególnie przydatna do działań sensorycznych i ćwiczenia motoryki małej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Frotaż to technika plastyczna polegająca na uzyskaniu obrazu przez pocieranie ołówkiem lub kredką po papierze ułożonym na fakturze (np. liściu, korze). Wypukłości "przebijają" na papier, tworząc odbitkę tekstury.
Połóż liść pod kartką papieru (żyłkami do góry), przytrzymaj, a następnie pocieraj ołówkiem bokiem grafitu. Zmieniaj nacisk, aby wydobyć fakturę. Na końcu można dorysować tło lub podpisać gatunek liścia.
Pocieranie przenosi na papier realną fakturę przedmiotu, więc efekt jest "odbitką" wypukłości, a nie rysunkiem z wyobraźni. To ćwiczy obserwację, kontrolę nacisku i pozwala uzyskać szybki, czytelny rezultat nawet u młodszych dzieci.
Najwygodniejsze są: grubszy papier (nie za cienki), miękkie ołówki lub kredki świecowe/pastele oraz przedmioty o wyraźnej fakturze (liście, monety, kora). Unikaj ostrych elementów i bardzo brudzących materiałów przy małych dzieciach.
Frotaż polega na uzyskaniu odbitki faktury przez pocieranie po papierze. Kolaż polega na komponowaniu pracy z elementów, które się przykleja (papier, tkaniny, zdjęcia). Jeśli w opisie nie ma kleju i naklejania, to raczej nie jest kolaż.
Wydzieranka opiera się na darciu papieru na kawałki i tworzeniu obrazu z wydartych elementów (zwykle przyklejanych). Frotaż nie wymaga darcia ani kompozycji z fragmentów, tylko przenosi fakturę spod kartki przez pocieranie ołówkiem/kredką.
Wydrapywanka powstaje przez zdrapywanie warstwy wierzchniej (np. czarnej) w celu odsłonięcia kolorowej warstwy pod spodem. Frotaż nie polega na zdrapywaniu, tylko na pocieraniu grafitem po papierze położonym na fakturze.
Frotaż wspiera motorykę małą (ruchy dłoni i nadgarstka), koordynację oko–ręka oraz kontrolę nacisku. Rozwija też percepcję wzrokowo-dotykową, bo dziecko uczy się, że różne faktury dają różne efekty na papierze.
Warto ograniczyć frotaż, gdy dzieci są bardzo małe i wkładają przybory do ust, gdy grupa jest silnie pobudzona (ryzyko złamania ołówków/bałaganu) lub gdy nie ma możliwości zabezpieczenia stołów. Wtedy lepiej wybrać prostsze techniki, np. stemplowanie gąbką.
Najczęstsze błędy to: zbyt cienki papier (drze się), przesuwanie liścia pod kartką oraz rysowanie czubkiem ołówka zamiast bokiem grafitu. Pomaga użycie grubszej kartki, przytrzymanie faktury taśmą oraz pokaz krótkiego ruchu "tam i z powrotem".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Kolaż polega na przyklejaniu elementów, wydzieranka na darciu papieru, a wydrapywanka na zeskrobywaniu warstwy."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "frotaż" (definicja techniki polegającej na pocieraniu papieru na fakturze), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/frotaz;3899662.html - dostęp 2026-03-02
  • Encyclopaedia Britannica – hasło "frottage" (opis techniki rubbing), https://www.britannica.com/art/frottage - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (pl) – hasło "Frotaż" (opis techniki i sposobu wykonania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Frota%C5%BC - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Słowniki i encyklopedie plastyczne (hasła: frotaż/frottage, kolaż)
  • Metodyki zajęć plastycznych dla wieku przedszkolnego i żłobkowego
  • Karty pracy i scenariusze zajęć o fakturze i odbitkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego