KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 2.
Opiekunka zauważyła, że podopieczna po przebytym udarze mózgu ma trudności z rozpoznawaniem i nazywaniem widzianych przedmiotów. Zaburzenia te mogą wskazywać na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy trudności w rozpoznawaniu i nazywaniu widzianych przedmiotów po udarze, co jest typowe dla agnozji (zaburzeń rozpoznawania przy względnie zachowanym odbiorze bodźców). Agrafia oznacza trudność w pisaniu, aleksja w czytaniu, a apraksja trudność w wykonywaniu celowych czynności.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby po udarze mogą wystąpić różne zaburzenia funkcji korowych. W pytaniu kluczowe jest sformułowanie: "trudności z rozpoznawaniem i nazywaniem widzianych przedmiotów". Taki obraz pasuje do agnozji, czyli zaburzenia rozpoznawania bodźców (np. wzrokowych), które nie wynika z samego uszkodzenia narządu zmysłu (np. oka), lecz z zaburzeń przetwarzania informacji w mózgu. W praktyce podopieczna może widzieć przedmiot, ale nie potrafi powiedzieć, co to jest, albo błędnie go identyfikuje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Agrafię" należy wiązać z trudnością w pisaniu (np. nieczytelny zapis, gubienie liter, niemożność zapisania słowa mimo chęci). To inny kanał czynnościowy niż rozpoznawanie obiektów wzrokiem.
  • "Aleksję" rozumie się jako zaburzenie czytania. Osoba może mieć trudność z rozpoznawaniem liter i słów zapisanych, ale to nadal dotyczy tekstu, a nie ogólnego rozpoznawania przedmiotów codziennych.
  • "Apraksję" charakteryzuje trudność w wykonywaniu wyuczonych, celowych czynności (np. użycie sztućców, ubieranie się) mimo zachowanej siły mięśniowej i zrozumienia polecenia. W apraksji problemem jest planowanie/realizacja ruchu, a nie samo rozpoznanie, co się widzi.

Znaczenie praktyczne dla opiekunki środowiskowej: takie objawy zwiększają ryzyko błędów i wypadków w domu (np. pomylenie produktów, niewłaściwe użycie sprzętów). Warto prowadzić obserwacje w konkretnych sytuacjach (posiłki, higiena, porządkowanie), opisywać je rzeczowo (co, kiedy, w jakich warunkach) i przekazywać rodzinie oraz zespołowi medycznemu/rehabilitacyjnemu, aby umożliwić właściwą diagnostykę i terapię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Agnozja to zaburzenie rozpoznawania bodźców (np. wzrokowych) wynikające z uszkodzenia mózgu. Podopieczna może widzieć przedmiot, ale nie potrafi powiedzieć, co to jest lub myli obiekty. Po udarze bywa to objawem uszkodzeń kory odpowiedzialnej za analizę i interpretację informacji.
W problemach okulistycznych trudność dotyczy głównie ostrości, pola widzenia lub widzenia szczegółów. W agnozji osoba może patrzeć na przedmiot, ale nie rozpoznaje go mimo tego, że "widzi". Opiekunka powinna opisać sytuacje i zgłosić je lekarzowi/terapeucie do oceny.
Udar może uszkodzić obszary mózgu odpowiedzialne za rozpoznawanie, kojarzenie znaczeń oraz dostęp do słów. Czasem dominuje zaburzenie rozpoznawania (agnozja), a czasem zaburzenie językowe (np. afazja). W praktyce objawy mogą się mieszać, dlatego ważna jest profesjonalna diagnoza.
Apraksja to trudność w wykonywaniu celowych, wyuczonych czynności (np. ubieranie, używanie sztućców) mimo zachowanej siły i chęci. Agnozja dotyczy rozpoznawania bodźców (np. przedmiotów). W skrócie: w apraksji problemem jest "jak zrobić", a w agnozji "co widzę/rozpoznaję".
Aleksja oznacza zaburzenie czytania: trudność w rozpoznawaniu liter i słów zapisanych. Podejrzewa się ją, gdy osoba po udarze nie potrafi czytać, choć wcześniej czytała i nie ma wyłącznie problemu ze wzrokiem. Nie jest to to samo co trudność w rozpoznawaniu zwykłych przedmiotów.
Agrafia to zaburzenie pisania. W warunkach domowych może objawiać się niemożnością zapisania prostych słów, gubieniem liter, chaotycznym zapisem lub brakiem sensu zdań. Jest to inny typ problemu niż opisywane w pytaniu rozpoznawanie przedmiotów.
Pomocne są stałe miejsca przedmiotów, proste etykiety/oznaczenia, ograniczenie chaosu na blacie, podawanie rzeczy "do ręki" i krótkie komunikaty. Warto ćwiczyć rozpoznawanie w codziennych czynnościach (posiłki, higiena), ale bez presji i z dużą cierpliwością.
Typowy błąd to wybór pojęcia podobnego brzmieniowo (aleksja/agrafia/apraksja) bez dopasowania do objawów. Drugi błąd to założenie, że "nazywanie" zawsze oznacza tylko problem językowy, a pominięcie elementu "rozpoznawania" charakterystycznego dla agnozji.
Gdy objawy nagle się nasilają, pojawiają się nowe deficyty, rośnie dezorientacja lub dochodzi do niebezpiecznych pomyłek (np. środki chemiczne jako jedzenie). Opiekunka powinna szybko poinformować rodzinę i skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc, jeśli stan jest ostry.
Warto sprawdzać praktycznie: "Co to jest?" (pokazując przedmiot), "Do czego służy?", "Gdzie to odkładamy?" oraz czy potrafi użyć rzeczy zgodnie z przeznaczeniem. Najważniejsze jest notowanie konkretnych przykładów zachowań i okoliczności, bez stawiania diagnozy samodzielnie.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Opis dotyczy trudności w rozpoznawaniu i nazywaniu widzianych przedmiotów po udarze, co jest typowe dla agnozji (zaburzeń rozpoznawania przy względnie zachowanym odbiorze bodźców)."

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja dla pacjentów) – hasło o agnozji (Agnosia) https://www.msdmanuals.com/home/brain-spinal-cord-and-nerve-disorders/brain-dysfunction/agnosia (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Agnozja" https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnozja (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Apraksja" https://pl.wikipedia.org/wiki/Apraksja (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Słowniki/encyklopedie medyczne online (hasła: agnozja, apraksja, aleksja, agrafia)
  • Materiały edukacyjne o następstwach udaru (broszury rehabilitacyjne, materiały organizacji zdrowotnych)
  • Podstawy neuropsychologii klinicznej (rozdziały o zaburzeniach funkcji korowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego