KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 11.
Osoby z nadciśnieniem tętniczym powinny unikać spożywania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osoby z nadciśnieniem powinny ograniczać sód i potrawy smażone.
Placki ziemniaczane są zwykle smażone na tłuszczu i dosalane, więc sprzyjają większemu spożyciu sodu i tłuszczu. Pozostałe propozycje mogą być przygotowane bez dosalania (gotowane/duszone/grillowane), dlatego nie są typowo zakazane.

Pełne wyjaśnienie:

W nadciśnieniu tętniczym kluczowym zaleceniem żywieniowym jest ograniczenie sodu (soli), ponieważ jego nadmiar sprzyja retencji wody i może podnosić ciśnienie. Dodatkowo zaleca się unikać potraw smażonych i bardzo tłustych, bo taki sposób obróbki zwiększa energetyczność dania i może wiązać się z niekorzystnym profilem tłuszczów.

Dlaczego "placki ziemniaczane" są właściwą odpowiedzią?
W tradycyjnym wykonaniu są przygotowywane przez smażenie na tłuszczu oraz zwykle z dodatkiem soli. To połączenie (sól + smażenie) sprawia, że danie jest mniej korzystne dla osoby z nadciśnieniem niż potrawy gotowane, duszone czy grillowane bez dosalania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Grillowany bakłażan – jako warzywo może być dobrym wyborem, o ile nie jest intensywnie dosalany; grillowanie bez dodatku soli jest metodą akceptowalną w diecie z ograniczeniem sodu.
  • Pulpety drobiowe – z chudego mięsa drobiowego mogą być przygotowane przez gotowanie, duszenie lub pieczenie. W takiej wersji (bez dosalania, z ziołami) są zwykle dopuszczalne.
  • Potrawka cielęca – potrawka to danie duszone/gotowane; przy przygotowaniu bez nadmiernej ilości soli i tłustych dodatków może być elementem racjonalnego jadłospisu.

Wskazówka egzaminacyjna: nie myl surowca z potrawą. Ziemniaki same w sobie nie muszą być przeciwwskazane; problemem bywa technika (smażenie) i dosalanie. W pytaniach tego typu najczęściej "najgorsza" będzie potrawa wyraźnie smażona i/lub typowo mocno solona.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej problemem jest nadmiar sodu (soli) w diecie. Sód sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie, co może zwiększać ciśnienie. W praktyce warto ograniczać dosalanie, produkty wysoko przetworzone i wybierać potrawy przygotowane bez dodatku soli.
W tradycyjnym przygotowaniu placki ziemniaczane są smażone i często dosalane. To zwiększa udział tłuszczu oraz sodu w porcji. Przy nadciśnieniu preferuje się gotowanie, duszenie lub pieczenie i ograniczenie soli, więc takie danie jest gorszym wyborem.
Nie, same ziemniaki nie muszą być zakazane. Znaczenie ma sposób przygotowania: gotowane ziemniaki bez dosalania to co innego niż potrawa smażona i solona. W zadaniach egzaminacyjnych oceniaj danie jako całość (technika + dodatki), a nie tylko produkt.
Najczęściej zaleca się techniki, które nie wymagają dużej ilości tłuszczu i soli: gotowanie, duszenie, pieczenie oraz grillowanie bez dosalania. Dzięki temu łatwiej kontrolować ilość sodu i ograniczać nadmiar energii w potrawach.
Tak, grillowane warzywa (np. bakłażan) mogą być bardzo dobrym wyborem, pod warunkiem że nie są intensywnie dosalane. Warzywa dostarczają błonnika i składników mineralnych, a grillowanie bez soli i ciężkich sosów zwykle wpisuje się w dietę z ograniczeniem sodu.
Pomaga zastępowanie soli ziołami i przyprawami (np. pieprz, czosnek, papryka, majeranek), używanie soku z cytryny i octu oraz stopniowe zmniejszanie dosalania. W gastronomii ważna jest też kontrola półproduktów, bo wiele z nich wnosi sód "ukryty".
Typowy błąd to mylenie produktu z potrawą: uczeń ocenia "ziemniaki" zamiast "placki smażone i solone". Częste jest też niedocenianie sodu dodanego podczas gotowania oraz założenie, że każda potrawa mięsna jest zła, mimo że chude mięso bez soli bywa dopuszczalne.
Szukaj w odpowiedziach potraw, które zwykle są mocno solone, mają dodatki typu sosy gotowe, marynaty, wędliny, sery dojrzewające lub są przygotowane jako dania typu fast-food. W tym pytaniu wyróżnikiem jest też technika: potrawa smażona często idzie w parze z dosalaniem.
Tak, jeśli są przygotowane z chudego mięsa i bez nadmiernej ilości soli. Pulpety gotowane, duszone lub pieczone, doprawione ziołami, zwykle pasują do diety z ograniczeniem sodu. Problemem stają się wersje z dużą ilością soli lub gotowych mieszanek przypraw z solą.
Najprościej zmienić technologię: zamiast smażenia zrobić placki pieczone (np. na papierze) i nie dosalać masy, a smak budować ziołami. W praktyce gastronomicznej taka modyfikacja obniża ilość tłuszczu oraz pomaga ograniczyć spożycie sodu.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Osoby z nadciśnieniem powinny ograniczać sód i potrawy smażone.Placki ziemniaczane są zwykle smażone na tłuszczu i dosalane, więc sprzyjają większemu spożyciu sodu i tłuszczu."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Guideline: Sodium intake for adults and children", 2012 - https://apps.who.int/iris/handle/10665/77985 (dostęp: 2026-02-18)
  • National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI, NIH), "DASH Eating Plan" (opis diety DASH) - https://www.nhlbi.nih.gov/education/dash-eating-plan (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o diecie dla osób z nadciśnieniem (zasady ograniczania soli i tłuszczu)
  • Podręczniki z technologii gastronomicznej dotyczące metod obróbki cieplnej (smażenie, grillowanie, duszenie)
  • Zestawienia/tabllice wartości odżywczej i sodu w produktach oraz potrawach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego