KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 12.
Pacjent oddziału psychiatrycznego od dwóch tygodni codziennie zgłasza terapeucie, że czuje ulatniający się gaz, pomimo braku instalacji gazowej w budynku. Występuje u niego zaburzenie o charakterze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zgłaszanie "czucia ulatniającego się gazu" mimo braku instalacji i braku bodźca zewnętrznego opisuje fałszywe spostrzeżenie węchowe, czyli halucynację.
Urojenie dotyczy fałszywego przekonania, a amnezja i konfabulacje odnoszą się do zaburzeń pamięci, nie do percepcji.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "codziennie czuje ulatniający się gaz, mimo braku instalacji gazowej" wskazuje na zaburzenie spostrzegania. Pacjent relacjonuje doznanie zmysłowe (węchowe) bez realnego bodźca w otoczeniu. To odpowiada definicji halucynacji węchowych (olfaktorycznych): pojawia się wrażenie zapachu, którego w rzeczywistości nie ma.

Kluczowe w rozróżnieniu to pytanie: czy pacjent coś postrzega (słyszy, widzi, czuje zapach), czy raczej jest o czymś przekonany mimo braku dowodów? Halucynacje to objawy z obszaru percepcji – pacjent "naprawdę" doświadcza bodźca w swoim przeżyciu. Urojenia natomiast są zaburzeniami myślenia: to fałszywe, sztywne przekonania odporne na argumenty (np. że ktoś celowo wpuszcza gaz, aby zaszkodzić). W tym zadaniu nie ma informacji o takim przekonaniu ani o interpretacji spiskowej; jest jedynie opis wrażenia węchowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Amnezja oznacza utratę pamięci lub istotne trudności w przypominaniu – nie tłumaczy "czucia zapachu" bez bodźca.
  • Urojenia dotyczyłyby przekonań, a nie samego doznania zmysłowego; mogłyby współwystępować, ale w treści rozpoznajemy przede wszystkim objaw percepcyjny.
  • Konfabulacje to "wypełnianie" luk pamięciowych zmyślonymi wspomnieniami, zwykle bez intencji kłamstwa – również nie opisują zaburzeń węchu.

W praktyce terapii zajęciowej prawidłowe nazwanie objawu ułatwia komunikację z zespołem i dobór interwencji. Przy halucynacjach ważne są działania wspierające orientację w rzeczywistości (np. techniki uziemiające, redukcja stresu) oraz przekazanie informacji personelowi medycznemu, bo leczenie przyczynowe często wymaga interwencji farmakologicznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Halucynacje węchowe to odczuwanie zapachu bez rzeczywistego bodźca w otoczeniu. Rozpoznasz je, gdy pacjent opisuje "czuję woń gazu/dymu" mimo braku źródła zapachu lub gdy inni go nie czują. To objaw zaburzeń percepcji, a nie przekonań.
Halucynacje to zaburzenia spostrzegania: pacjent słyszy/widzi/czuje coś, czego nie ma. Urojenia to zaburzenia myślenia: pacjent jest o czymś fałszywie przekonany i trudno go przekonać argumentami. W praktyce ważne jest, czy opis dotyczy doznania zmysłowego czy przekonania.
W zdaniu "czuję gaz" kluczowe jest doznanie węchowe, czyli percepcja. Jeśli nie ma instalacji ani bodźca, a pacjent nadal doświadcza zapachu, pasuje to do halucynacji węchowej. Urojenie wymagałoby treści przekonania, np. że ktoś celowo wypuszcza gaz, aby zaszkodzić.
Amnezja to zaburzenie pamięci: trudność w zapamiętywaniu lub przypominaniu informacji, czasem z ubytkiem wspomnień. Nie dotyczy ona odbioru bodźców zmysłowych. Dlatego objaw "czucia zapachu gazu" bez bodźca nie jest amnezją, tylko problemem z percepcją.
Konfabulacje to tworzenie nieprawdziwych, ale subiektywnie wiarygodnych opowieści w celu wypełnienia luk pamięciowych. Pacjent zwykle nie robi tego celowo. Najczęściej wiążą się z zaburzeniami pamięci i funkcji poznawczych, a nie z wrażeniami węchowymi czy innymi czystymi doznaniami zmysłowymi.
Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo i spokój: mów rzeczowo, nie wyśmiewaj i nie eskaluj lęku. Nie potwierdzaj treści ("tak, jest gaz"), ale możesz potwierdzić emocje ("to musi być nieprzyjemne"). Warto zaproponować techniki uziemiające i zgłosić objaw zespołowi medycznemu.
Nie. Halucynacje mogą występować w różnych stanach, m.in. w zaburzeniach psychotycznych, w niektórych zaburzeniach organicznych i neurologicznych oraz przy silnym stresie lub intoksykacjach. W egzaminie zwykle bada się jednak samą umiejętność rozpoznania typu objawu (percepcja vs myślenie), nie etiologię.
Częsty błąd to ocenianie po "dziwności" treści, a nie po mechanizmie objawu. Zdający widzi "gaz" i wybiera urojenia, bo kojarzą się z prześladowaniem. Tymczasem trzeba sprawdzić, czy pacjent postrzega bodziec (halucynacja), czy jest o czymś przekonany (urojenie).
Warto pytać o formę doświadczenia: "Czy to jest zapach, który Pan/Pani czuje nosem, czy raczej myśl, że tu jest gaz?". Dopytaj, czy inni też to czują, kiedy się pojawia i jak wpływa na zachowanie. Pytania mają być neutralne, bez sugerowania odpowiedzi i bez konfrontacji.
Gdy nacisk pada na fałszywe, utrwalone przekonanie, np. "sąsiad wpuszcza gaz przez wentylację, żeby mnie otruć", mimo braku dowodów i mimo wyjaśnień. Wtedy problem dotyczy myślenia (urojenia). Samo stwierdzenie "czuję zapach gazu" bez bodźca jest typowe dla halucynacji węchowej.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (MMS), kategoria "Schizophrenia or other primary psychotic disorders" – opis typowych objawów (m.in. halucynacje): https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN, hasło "halucynacja" (definicja jako fałszywe spostrzeżenie): https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/halucynacja.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z psychopatologii dla kierunków medycznych i terapeutycznych (z rozdziałem: zaburzenia spostrzegania i myślenia)
  • ICD-11 Browser (opisy zaburzeń psychotycznych i typowych objawów)
  • Słowniki/encyklopedie medyczne (hasła: halucynacje, urojenia, konfabulacje, amnezja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego