KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 15.
Podopieczny w czasie zajęć poinformował terapeutę, że słyszy ja k za oknem wybuchają bomby. Wystąpiły u niego zaburzenia w sferze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Słyszenie" wybuchów bomb bez adekwatnego bodźca zewnętrznego wskazuje na zaburzenia spostrzegania (omamy słuchowe), czyli problem z obszaru procesów psychicznych.
Dlatego jest to zaburzenie w sferze psychicznej, a nie fizycznej, społecznej ani biologicznej.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji: podopieczny informuje, że słyszy wybuchające bomby. Jeżeli nie ma potwierdzenia rzeczywistego źródła dźwięku, taka relacja odpowiada klasycznemu rozumieniu omamów słuchowych, czyli zaburzeń spostrzegania. Omamy są zjawiskiem dotyczącym tego, jak człowiek postrzega i interpretuje bodźce, a więc należą do sfery psychicznej (funkcjonowanie psychiczne, procesy poznawcze, percepcja, treści przeżyć).

Dlaczego nie jest to sfera społeczna? Sfera społeczna dotyczy relacji, ról, komunikacji i funkcjonowania w grupie. Stresory społeczne (np. konflikt, izolacja) mogą wpływać na stan psychiczny, ale sam objaw w pytaniu ma charakter percepcyjny/psychopatologiczny, a nie relacyjny.

Dlaczego nie jest to sfera fizyczna? Sfera fizyczna odnosi się do sprawności ciała, ruchu, bólu, wydolności czy ograniczeń narządu. Sam fakt, że objaw dotyczy słuchu, nie oznacza automatycznie problemu narządu słuchu. W omamach narząd zmysłu może działać prawidłowo, a trudność dotyczy przetwarzania bodźców i doświadczania wrażeń.

Dlaczego nie jest to sfera biologiczna? "Biologiczna" bywa rozumiana jako procesy somatyczne/organiczne (np. choroby, parametry fizjologiczne). Choć podłoże zaburzeń psychicznych może mieć komponent biologiczny, w klasyfikacji sfer funkcjonowania objaw wprost dotyczy psychiki (spostrzegania i treści doznań).

W praktyce terapii zajęciowej ważne jest, aby:

  • opisać obserwację neutralnie (co podopieczny zgłasza, w jakich okolicznościach),
  • zadbać o poczucie bezpieczeństwa i ograniczyć nadmiar bodźców,
  • zgodnie z procedurami placówki poinformować właściwy personel, gdy objawy sugerują istotne pogorszenie stanu psychicznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Omamy słuchowe to doznania słyszenia dźwięków lub głosów bez realnego źródła bodźca. Rozpoznasz je, gdy podopieczny opisuje słyszenie czegoś, czego inni nie słyszą (np. wybuchów, głosów), i jest o tym przekonany. To sygnał zaburzeń spostrzegania w sferze psychicznej.
Bo kluczowy jest mechanizm objawu: to zaburzenie percepcji i interpretacji bodźców, a nie koniecznie uszkodzenie narządu słuchu. W omamach narząd może działać prawidłowo, a problem dotyczy doświadczeń psychicznych. Dlatego klasyfikuje się to jako zaburzenie sfery psychicznej.
Najczęściej myli się objaw "związany ze zmysłem" z problemem fizycznym oraz stresor środowiskowy z problemem społecznym. Warto zapamiętać: omamy, urojenia, lęk, depresyjny nastrój i dezorganizacja myślenia to sfera psychiczna, nawet jeśli dotyczą treści "z życia".
Zaburzenia spostrzegania to nieprawidłowe doświadczanie bodźców (np. omamy) albo błędne interpretacje. Dla terapeuty zajęciowego oznacza to konieczność modyfikacji zajęć: ograniczenia bodźców, zapewnienia przewidywalności i obserwacji, czy objawy nasilają się w trakcie aktywności.
Należy zachować spokój, nie wyśmiewać i nie eskalować dyskusji o "prawdziwości" doznań. Warto skupić się na bezpieczeństwie, zapytać o nasilenie lęku i potrzeby, ograniczyć bodźce oraz zgodnie z zasadami placówki powiadomić odpowiedni personel medyczny lub opiekuna.
Nie. Omamy mogą występować w różnych zaburzeniach psychicznych i stanach (np. w ciężkich zaburzeniach nastroju z objawami psychotycznymi), a także w stanach somatycznych lub po substancjach. Na egzaminie istotne jest rozpoznanie, że to objaw ze sfery psychicznej, a nie stawianie diagnozy choroby.
W problemach społecznych dominują trudności w relacjach, normach i rolach (konflikty, izolacja, brak wsparcia). W problemach psychicznych pojawiają się objawy dotyczące myślenia, nastroju, lęku i percepcji (np. omamy). Jeśli opis dotyczy nierealnych doznań lub przekonań, to zwykle sfera psychiczna.
Typowe przykłady to: urojenia (silne fałszywe przekonania), omamy wzrokowe lub słuchowe, dezorganizacja myślenia, napady paniki, obniżony nastrój i anhedonia, silny lęk oraz zaburzenia pamięci i koncentracji. W zadaniach szukaj słów opisujących przeżycia i procesy poznawcze.
Można zapytać: czy dźwięki/"wybuchy" są teraz, jak często się pojawiają, czy wywołują lęk, czy podopieczny czuje potrzebę ucieczki, czy ma myśli o zrobieniu sobie krzywdy lub komuś innemu. Pytania powinny być krótkie, spokojne i ukierunkowane na bezpieczeństwo.
Ucz się mapowania objawów do sfer funkcjonowania: percepcja i myślenie → psychiczna, relacje i role → społeczna, sprawność i ból → fizyczna, parametry somatyczne → biologiczna. Ćwicz na krótkich opisach przypadków i zawsze identyfikuj "rdzeń objawu", a nie pojedyncze słowo (np. "słyszy").
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • WHO ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (ICD-11 MMS) – przeglądarka klasyfikacji, opis zaburzeń i objawów psychicznych (źródło ogólne): https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-02-28)
  • American Psychiatric Association – strona informacyjna o DSM (klasyfikacja zaburzeń psychicznych, kontekst definicji objawów psychotycznych): https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podstawy psychiatrii/psychopatologii: rozdziały o zaburzeniach spostrzegania i objawach psychotycznych
  • Materiały dydaktyczne z terapii zajęciowej dotyczące obserwacji funkcjonowania psychicznego i komunikacji z podopiecznym
  • Słowniki/kompendia terminów klinicznych (hasła: omamy, zaburzenia percepcji, objawy psychotyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego