KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 27.
Pacjentowi unieruchomionemu w łóżku z wysokim ryzykiem wystąpienia odleżyn opiekun powinien wykonywać zmianę pozycji ciała w odstępach wynoszących co najmniej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiana ułożenia pacjenta unieruchomionego z wysokim ryzykiem odleżyn powinna być wykonywana regularnie, aby odciążać tkanki i poprawiać ukrwienie miejsc narażonych na długotrwały ucisk.
Interwał 2 godzin jest typowo przyjmowany jako podstawowy standard profilaktyczny w tej grupie pacjentów.

Pełne wyjaśnienie:

U pacjenta unieruchomionego w łóżku najważniejszym czynnikiem prowadzącym do odleżyn jest długotrwały ucisk na tkanki (zwłaszcza w okolicy kości krzyżowej, pięt, bioder, łopatek), często połączony z tarciem i siłami ścinającymi. Gdy ucisk utrzymuje się zbyt długo, dochodzi do pogorszenia mikrokrążenia, niedotlenienia tkanek i uszkodzeń skóry oraz tkanek głębszych.

Dlatego w profilaktyce kluczowe jest regularne odciążanie, czyli planowa zmiana pozycji ciała. Odpowiedź "2 godziny" jest właściwa, ponieważ taki odstęp jest powszechnie przyjmowany jako bezpieczny, podstawowy interwał dla osób z istotnym ryzykiem odleżyn, jeśli nie zastosowano rozwiązań wymagających innego schematu i jeśli stan pacjenta nie wymusza częstszych zmian.

  • "5 godzin" – zbyt długi czas utrzymywania ucisku; przy wysokim ryzyku zwiększa prawdopodobieństwo uszkodzeń skóry, nawet jeśli skóra na początku wygląda prawidłowo.
  • "4 godziny" – wciąż jest to długi interwał; może być rozważany jedynie w szczególnych warunkach (np. inne strategie odciążania, specjalistyczny sprzęt i dobra tolerancja), ale jako zasada dla wysokiego ryzyka jest niebezpiecznie rzadki.
  • "3 godziny" – nadal może być niewystarczające w kategorii wysokiego ryzyka; różnica między 2 a 3 godzinami ma znaczenie, bo przy dużej podatności tkanek czas bez odciążenia jest krytyczny.

W praktyce opiekun medyczny powinien łączyć zmianę pozycji z oceną stanu skóry, utrzymaniem suchości, redukcją tarcia (np. stosowanie prześcieradeł poślizgowych) i zgłaszaniem niepokojących objawów (zaczerwienienie nieblednące pod uciskiem, pęcherze, ból) personelowi pielęgniarskiemu. Na egzaminie warto zapamiętać, że przy wysokim ryzyku kluczowa jest regularność i konsekwencja działań profilaktycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek pod nią spowodowane długotrwałym uciskiem, często z tarciem i siłami ścinającymi. U pacjenta leżącego ucisk na kości krzyżowej lub piętach ogranicza ukrwienie, co prowadzi do niedotlenienia i martwicy. Ryzyko rośnie przy wilgoci, niedożywieniu i zaburzeniach czucia.
W profilaktyce odleżyn u pacjenta z wysokim ryzykiem typowo przyjmuje się zmianę ułożenia co 2 godziny, aby regularnie odciążać tkanki narażone na ucisk. W praktyce schemat może być modyfikowany przez pielęgniarkę/lekarza zależnie od stanu chorego, bólu, tolerancji i zastosowanego materaca.
Przy długim leżeniu w jednej pozycji ucisk utrzymuje się bez przerwy, a mikrokrążenie w tkankach może być upośledzone na tyle długo, że pojawi się uszkodzenie. Wysokie ryzyko oznacza mniejszą "rezerwę" tkanek (np. gorsze odżywienie, wilgoć, niedokrwistość), więc potrzebne jest częstsze odciążanie.
Najczęściej zagrożone są okolice, gdzie kość znajduje się blisko skóry: kość krzyżowa, pośladki, pięty, kostki, biodra (krętarze), łopatki, łokcie i potylica. Zależy to od pozycji (na plecach, na boku). Dlatego podczas zmiany ułożenia warto kontrolować skórę właśnie w tych punktach.
Wczesnym sygnałem jest zaczerwienienie skóry w miejscu ucisku, które nie blednie po uciśnięciu palcem, oraz ból, ocieplenie, obrzęk lub stwardnienie tkanek. U osób z zaburzeniami czucia ból może nie występować, dlatego obserwacja skóry i dokumentowanie zmian są kluczowe w profilaktyce.
Materac przeciwodleżynowy zmniejsza i rozkłada ucisk, ale zwykle nie zwalnia z planowego pozycjonowania. Wysokie ryzyko odleżyn nadal wymaga odciążania określonych punktów oraz kontroli skóry. O ewentualnej modyfikacji częstości zmian pozycji decyduje personel medyczny na podstawie oceny ryzyka i stanu pacjenta.
Należy unikać "ciągnięcia" pacjenta po prześcieradle, bo zwiększa to tarcie i siły ścinające. Pomocne są podkłady ślizgowe, prześcieradła poślizgowe i praca w dwie osoby. Warto też zadbać o właściwą wysokość łóżka i stabilizację kończyn, aby ruch był płynny i kontrolowany.
Częste błędy to zbyt rzadkie zmiany pozycji, brak systematycznej oceny skóry, ignorowanie wilgoci (pot, mocz), niewłaściwe podkładanie wałków powodujące ucisk w innych miejscach oraz brak dokumentowania działań. Błąd to także poleganie wyłącznie na materacu bez innych działań pielęgnacyjnych.
Skala Braden ocenia ryzyko odleżyn na podstawie m.in. czucia, wilgoci, aktywności, ruchomości, odżywienia i tarcia/sił ścinających. Im wyższe ryzyko, tym intensywniejsze działania profilaktyczne są potrzebne (częstsze odciążanie, kontrola skóry, wsparcie żywieniowe). Wynik pomaga ujednolicić decyzje zespołu.
Należy zgłosić problem pielęgniarce/lekarzowi, bo może być potrzebne leczenie bólu lub modyfikacja techniki ułożenia. W praktyce stosuje się łagodniejsze, częstsze mikrozmiany, lepsze podparcie poduszkami oraz ocenę skóry. Ważna jest też edukacja pacjenta, że odciążanie zapobiega poważnym ranom.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP) / European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) / Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA), "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline" – dokument wytycznych (tytuł publikacji).
  • Skala Braden – opis i interpretacja kategorii ryzyka odleżyn (źródło ogólne: narzędzia oceny ryzyka stosowane w praktyce pielęgniarskiej).

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (organizacje zajmujące się odleżynami)
  • Podręczniki do podstaw pielęgniarstwa/opieki długoterminowej (rozdziały: odleżyny, unieruchomienie)
  • Materiały szkoleniowe z technik bezpiecznej zmiany pozycji i transferu pacjenta

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego