Odleżyny (uszkodzenia skóry i/lub tkanek głębszych) najczęściej rozwijają się tam, gdzie ciało przez dłuższy czas jest uciskane pomiędzy podłożem a wyniosłością kostną. Długotrwały ucisk upośledza dopływ krwi, co prowadzi do niedokrwienia, gorszego odżywienia tkanek i w konsekwencji do ich uszkodzenia. Z tego powodu w zapobieganiu kluczowe są działania, które:
- likwidują lub zmniejszają ucisk w miejscach narażonych (odciążanie, zmiana ułożenia, właściwe pozycjonowanie),
- poprawiają krążenie tkankowe, czyli warunki ukrwienia i dotlenienia w obrębie skóry oraz tkanek.
Odpowiedź "Pobudzanie krążenia w tkankach i likwidacja ucisku w miejscach stykających się z podłożem" opisuje właśnie mechanizm profilaktyki: usunięcie czynnika sprawczego (ucisku) i poprawę perfuzji tkanek.
Pozostałe propozycje zawierają elementy, które mogą być przydatne w opiece, ale nie stanowią najważniejszego rdzenia profilaktyki odleżyn:
- "Stosowanie gimnastyki oddechowej oraz wysokie ułożenie pacjenta" – ćwiczenia oddechowe wspierają wentylację, a wysokie ułożenie może być wskazane z innych powodów, jednak samo w sobie nie rozwiązuje problemu ucisku w punktach podparcia.
- "Uruchamianie chorego oraz częsta zmiana bielizny osobistej pacjenta" – mobilizacja jest korzystna, ale zestawienie z "częstą zmianą bielizny" kieruje uwagę na higienę zamiast na odciążanie i kontrolę ucisku; sama zmiana bielizny nie zapobiega niedokrwieniu tkanek w punktach ucisku.
- "Stosowanie wysokiego ułożenia i pielęgnacja skóry chorego" – pielęgnacja skóry (ochrona przed maceracją, ocena stanu skóry) jest ważna, ale bez redukcji ucisku ryzyko odleżyn nadal pozostaje wysokie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pada "podstawowe znaczenie", szukaj odpowiedzi odnoszącej się do przyczyny odleżyn: długotrwałego ucisku, zaburzeń ukrwienia oraz konieczności odciążania i zmiany pozycji.
