KWALIFIKACJA SPC6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 24.
Pasteryzację mleka przeznaczonego do produkcji jogurtu najlepiej przeprowadzić w temperaturze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Temperatura około 95°C jest typowa dla mieszaniny do jogurtu, bo silniej ogranicza mikroflorę oraz powoduje korzystną denaturację białek serwatkowych, co poprawia zwięzłość żelu. 45°C jest zbyt niskie, a 140°C odpowiada raczej UHT i może pogarszać cechy sensoryczne.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji jogurtu obróbka cieplna mleka (lub mieszaniny mlecznej) ma dwa główne cele: bezpieczeństwo mikrobiologiczne oraz uzyskanie właściwej struktury produktu po fermentacji. Dlatego stosuje się zwykle wyższe temperatury niż w klasycznej pasteryzacji mleka spożywczego.

Odpowiedź "95°C" jest najlepsza, ponieważ taka temperatura (dobierana w praktyce wraz z odpowiednim czasem przetrzymania) skutecznie zmniejsza liczbę drobnoustrojów konkurencyjnych dla kultur starterowych oraz sprzyja denaturacji białek serwatkowych. Denaturowane białka mogą współtworzyć sieć białkową z kazeiną, co w efekcie daje bardziej zwarty żel i mniejszą skłonność do serwatkowania.

Dlaczego pozostałe propozycje są niekorzystne?

  • "45°C" – to zakres temperatur typowy raczej dla prowadzenia fermentacji (inkubacji) po zaszczepieniu kulturami, a nie dla pasteryzacji. Tak niska temperatura nie spełnia celu obróbki cieplnej w zakresie redukcji niepożądanej mikroflory i nie wywołuje pożądanego efektu technologicznego na białka.
  • "105°C" – jest to wartość bardzo wysoka jak na typowy reżim pasteryzacji do jogurtu; może być stosowana w niektórych rozwiązaniach technologicznych, ale bez podania czasu i warunków trudno ją uznać za "najlepszą" w ujęciu ogólnym. Zbyt agresywna obróbka może nasilać posmak gotowany i niepotrzebne zmiany jakościowe.
  • "140°C" – odpowiada raczej obróbce UHT. W jogurcie zwykle nie jest to celowe, bo może prowadzić do silnych zmian sensorycznych i technologicznych (np. intensywny posmak ogrzewania), a dodatkowo nie jest typowym wyborem dla standardowej technologii jogurtu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy jogurtu, szukaj odpowiedzi wskazującej na wysoką pasteryzację wspierającą strukturę żelu, a nie na temperaturę fermentacji ani na UHT.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysoka pasteryzacja przed zaszczepieniem kultur ogranicza niepożądaną mikroflorę oraz poprawia strukturę jogurtu. Dzieje się tak m.in. dzięki zmianom w białkach (denaturacji), co sprzyja tworzeniu zwartego żelu i zmniejsza ryzyko serwatkowania.
W jogurcie liczy się nie tylko bezpieczeństwo, ale też tekstura po fermentacji. Wyższa temperatura obróbki cieplnej pomaga uzyskać lepszą lepkość i stabilność żelu. Zbyt łagodna pasteryzacja może skutkować słabym skrzepem i gorszą powtarzalnością procesu.
Nie. W praktyce zawsze rozpatruje się temperaturę i czas (oraz np. przepływ, wymiennik, homogenizację). Pytania testowe często podają tylko temperaturę jako skrót myślowy, ale technologicznie o efekcie decyduje zestaw parametrów procesu.
Pasteryzację wykonuje się przed dodaniem kultur starterowych, na etapie przygotowania mleka lub mieszaniny. Po obróbce cieplnej następuje chłodzenie do temperatury zaszczepienia i dopiero wtedy prowadzi się fermentację w warunkach ograniczających ryzyko wtórnego zakażenia.
Zakres około 45°C jest bliższy warunkom inkubacji/fermentacji niż pasteryzacji. W tej temperaturze nie uzyskuje się typowego efektu redukcji mikroflory ani zmian białek potrzebnych do dobrej struktury. W efekcie rośnie ryzyko wad i konkurencji mikrobiologicznej.
Około 140°C kojarzy się raczej z obróbką UHT (ultrawysoka temperatura), a nie z typową pasteryzacją. UHT może dawać większą trwałość, ale w technologii jogurtu zwykle nie jest to standardowy wybór z uwagi na możliwe silne zmiany smaku i "posmak gotowany".
Częsty błąd to mylenie temperatury pasteryzacji z temperaturą fermentacji oraz traktowanie UHT jako "najlepszej" opcji. Inny błąd to pomijanie czasu przetrzymania i zakładanie, że sama liczba temperatury rozwiązuje problem technologiczny.
Odpowiednio dobrana, dość wysoka obróbka cieplna zwiększa stabilność żelu, co zwykle zmniejsza serwatkowanie (oddzielanie serwatki). Zbyt łagodna pasteryzacja może dać słabą sieć białkową, a zbyt agresywna może pogarszać cechy sensoryczne i przebieg fermentacji.
Kluczowe są m.in. homogenizacja (wpływ na stabilność i odczucie w ustach), dobór i aktywność kultur starterowych, temperatura i czas fermentacji oraz higiena instalacji. Nawet dobra pasteryzacja nie zapewni jakości, jeśli wystąpi wtórne zakażenie po obróbce cieplnej.
Ucz się "pakietami": etap procesu → cel → typowe parametry. Dla obróbki cieplnej zapamiętaj: ma zapewnić bezpieczeństwo i poprawić strukturę żelu. Ćwicz rozróżnianie temperatur dla pasteryzacji, fermentacji oraz UHT, bo to najczęstsze źródło pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Temperatura około 95°C jest typowa dla mieszaniny do jogurtu, bo silniej ogranicza mikroflorę oraz powoduje korzystną denaturację białek serwatkowych, co poprawia zwięzłość żelu."

Źródła:

  • Tamime, A.Y., Robinson, R.K., "Yoghurt: Science and Technology" (rozdziały dotyczące obróbki cieplnej mleka do jogurtu) – źródło książkowe
  • Walstra, P., Wouters, J.T.M., Geurts, T.J., "Dairy Science and Technology" (sekcje o obróbce cieplnej mleka i zmianach białek) – źródło książkowe

Materiały:

  • Podręczniki z technologii mleczarstwa (działy: obróbka cieplna mleka, fermentowane napoje mleczne)
  • Materiały szkolne/branżowe o technologii jogurtu (wpływ denaturacji białek na żel)
  • Instrukcje technologiczne i procedury zakładowe (SOP) dla pasteryzatorów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego