KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 10.
Po przykręceniu pokrywy przedstawionej na rysunku należy sprawdzić, czy istnieje luz pomiędzy pokrywą a korpusem. W tym celu należy zastosować
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny pokrywy z ośmioma śrubami rozmieszczonymi równomiernie na okręgu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do bezpośredniego sprawdzania i pomiaru szczelin/luzów między dwiema przylegającymi powierzchniami po montażu. Mikrometr mierzy wymiary zewnętrzne/wewnętrzne elementu, a klucze (nastawny i dynamometryczny) są narzędziami do dokręcania, nie do kontroli luzu.

Pełne wyjaśnienie:

Po przykręceniu pokrywy do korpusu trzeba zweryfikować, czy na styku tych dwóch elementów nie występuje niepożądana szczelina (luz). Do takiej kontroli stosuje się szczelinomierz, czyli zestaw cienkich płytek o znanej grubości. Wsuwa się je w miejsce styku, aby sprawdzić, czy szczelina występuje, a jeśli tak — jaką ma orientacyjnie wartość (dobierając płytkę o odpowiedniej grubości).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Mikrometr" jest przyrządem do dokładnego pomiaru wymiarów (np. średnic, grubości elementu), ale nie jest przeznaczony do sprawdzania szczeliny pomiędzy dwiema złożonymi powierzchniami w sposób tak prosty i bezpośredni jak szczelinomierz. Próba "przykładania" mikrometru do szczeliny zwykle nie ma sensu metrologicznego.
  • "Klucz nastawny" służy do odkręcania i dokręcania nakrętek/śrub. Może być użyty podczas montażu, ale nie pozwala na ocenę, czy pomiędzy pokrywą a korpusem pozostała szczelina.
  • "Klucz dynamometryczny" umożliwia dokręcanie z zadanym momentem. To narzędzie jest kluczowe, gdy producent wymaga określonego momentu dokręcania, jednak nadal nie jest to przyrząd pomiarowy do kontroli luzu na styku elementów. Można nim zapobiegać błędom montażowym, ale nie zastąpi on sprawdzenia szczeliny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie dotyczy "czy jest luz/szczelina między dwiema powierzchniami", najczęściej właściwą odpowiedzią jest szczelinomierz. Jeżeli dotyczy "jakim momentem dokręcić", szukaj klucza dynamometrycznego. Jeśli chodzi o "średnicę/grubość", wtedy rozważ mikrometr lub suwmiarkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw cienkich płytek o znanej grubości, używany do sprawdzania, czy między dwiema powierzchniami istnieje szczelina oraz do jej orientacyjnego pomiaru. W montażu pomaga ocenić dosiadanie pokrywy do korpusu i wykryć nieprawidłowe przyleganie.
Najczęściej wykonuje się kontrolę szczelinomierzem: dobiera się płytkę i próbuje wsunąć ją w styk pokrywa–korpus w kilku miejscach. Jeśli płytka wchodzi, oznacza to szczelinę. Jeśli nie wchodzi nawet najcieńsza, przyleganie jest prawidłowe (w zakresie tej metody).
Mikrometr jest przeznaczony do pomiaru wymiarów elementu (np. średnicy lub grubości), a nie do weryfikacji szczeliny między dwiema zmontowanymi powierzchniami. Geometria styku i dostęp do miejsca pomiaru zwykle uniemożliwiają wiarygodny pomiar mikrometrem, podczas gdy szczelinomierz działa bezpośrednio.
Nie. Klucz dynamometryczny służy do dokręcania z zadanym momentem, czyli do wykonania operacji montażowej. Może ograniczyć ryzyko błędów (np. niedokręcenia), ale nie daje informacji, czy między pokrywą a korpusem pozostała szczelina. Do kontroli luzu potrzebny jest przyrząd pomiarowy, np. szczelinomierz.
Kontrola może wskazać m.in. zabrudzenie powierzchni przylegania, obecność opiłków, nierównomierne dociągnięcie śrub, przekoszenie pokrywy, niewłaściwą uszczelkę lub dystans. W praktyce wykrycie szczeliny bywa sygnałem, że zespół wymaga ponownego rozkręcenia i oczyszczenia.
Szczelinomierz stosuje się, gdy trzeba ocenić szczelinę między dwiema powierzchniami, do których nie da się "przyłożyć szczęk" suwmiarki lub gdy szczelina jest bardzo mała. Suwmiarka służy głównie do pomiaru długości, średnic i głębokości, a nie do badania szczeliny na styku elementów.
W praktyce przydatny jest zestaw o małych grubościach płytek, bo kontrolowane szczeliny po skręceniu elementów zwykle są niewielkie. Dobór zależy od tolerancji zespołu i instrukcji montażu. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie samego narzędzia i jego zastosowania do pomiaru szczeliny.
To częsty "haczyk": klucze kojarzą się z montażem, ale nie mierzą szczelin. Pytanie zwykle rozróżnia czynność pomiaru/oceny od czynności dokręcania. Jeśli w treści jest "sprawdzić, czy istnieje luz/szczelina", szukaj przyrządu pomiarowego, a nie narzędzia do dokręcania.
W mechatronice szczelinomierz bywa używany przy kontroli dosiadania pokryw i obudów, ustawianiu luzów w przekładniach, weryfikacji szczelin w prowadnicach oraz w prostych kontrolach montażowych przed uruchomieniem. Pomaga szybko wykryć problemy, które mogłyby powodować tarcie, hałas lub nieszczelność.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy pomiaru czy montażu. Słowa kluczowe "sprawdzić", "pomiar", "luz", "szczelina" sugerują szczelinomierz lub inny przyrząd pomiarowy. Słowa "moment", "dokręcić" sugerują klucz dynamometryczny. To pomaga uniknąć wyboru "na skróty".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 78% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że szczelinomierz służy do bezpośredniego sprawdzania i pomiaru szczelin/luzów między dwiema przylegającymi powierzchniami po montażu.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Szczelinomierz" — opis przyrządu i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Mikrometr" — przeznaczenie przyrządu pomiarowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki: podstawy metrologii warsztatowej i pomiary w budowie maszyn
  • Instrukcje stanowiskowe z pracowni montażu: kontrola luzów i szczelin po skręceniu
  • Katalogi producentów przyrządów pomiarowych (opis zastosowań szczelinomierzy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego