KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Z jaką maksymalną dokładnością można wykonać pomiar za pomocą suwmiarki przedstawionej na rysunku?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, która jest narzędziem pomiarowym używanym do precyzyjnego mierzenia długości, średnicy,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalna dokładność (w praktyce: rozdzielczość odczytu) suwmiarki zależy od działki noniusza.
Jeśli noniusz jest wykonany tak, że pozwala odczytywać przesunięcie z krokiem 0,02 mm, to najmniejsza możliwa zmiana wskazania wynosi 0,02 mm, więc taka jest maksymalna dokładność odczytu przyrządu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o maksymalną dokładność możliwego odczytu suwmiarką z rysunku, co w metrologii warsztatowej bardzo często odpowiada rozdzielczości przyrządu (najmniejszej działce, jaką da się wiarygodnie odczytać ze skali).

W suwmiarkach analogowych rozdzielczość wynika z konstrukcji noniusza:

  • Skala główna daje odczyt w milimetrach (czasem także w 0,5 mm).
  • Noniusz umożliwia "dopisanie" części milimetra przez znalezienie kreski noniusza, która pokrywa się z kreską skali głównej.

Jeżeli noniusz odpowiada podziałowi 0,02 mm, oznacza to, że każdy kolejny możliwy odczyt różni się o 0,02 mm. Taka wartość jest więc maksymalną dokładnością/rozdzielczością w sensie egzaminacyjnym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • 0,20 mm – to zbyt "gruby" krok jak na typową suwmiarkę z noniuszem; odpowiadałoby to bardzo mało precyzyjnemu przyrządowi lub błędnej interpretacji przecinka.
  • 0,01 mm – taka rozdzielczość występuje w niektórych przyrządach (np. wybranych suwmiarkach cyfrowych), ale nie jest standardową wartością dla wielu klasycznych noniuszy; bez potwierdzenia na rysunku byłoby to nadużycie.
  • 0,10 mm – bywa spotykane w prostszych przyrządach, jednak jeśli rysunek przedstawia noniusz o drobniejszym podziale, ta wartość nie opisuje maksymalnej dokładności odczytu.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z rysunkiem suwmiarki najpierw ustal, jaką działkę reprezentuje noniusz (np. 0,1 / 0,05 / 0,02 mm), a dopiero potem wybieraj odpowiedź. Nie sugeruj się samą "najmniejszą liczbą" wśród opcji – ma ona sens tylko wtedy, gdy odpowiada konstrukcji skali na rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Noniusz to dodatkowa skala na suwaku suwmiarki, która pozwala odczytać ułamek milimetra.

Działa przez wskazanie kreski, która pokrywa się ze skalą główną, dzięki czemu zwiększa rozdzielczość odczytu (np. do 0,02 mm).

W zadaniach egzaminacyjnych "maksymalna dokładność" zwykle oznacza rozdzielczość odczytu, czyli najmniejszy krok wskazania wynikający z podziału noniusza.

To nie to samo co niepewność całego pomiaru, która zależy też od techniki i stanu narzędzia.

W praktyce warsztatowej często spotyka się suwmiarki o rozdzielczości 0,1 mm, 0,05 mm lub 0,02 mm (zależnie od typu noniusza).

Na egzaminie kluczowe jest odczytanie z rysunku, jaki noniusz zastosowano, a nie zgadywanie "typowej" liczby.

0,02 mm opisuje zwykle krok odczytu (rozdzielczość skali), czyli co najmniej o tyle zmieni się wskazanie między kolejnymi możliwymi odczytami.

Błąd/niepewność pomiaru może być większa (docisk szczęk, ustawienie, zabrudzenia, zużycie prowadnic).

1) Odczytaj pełne milimetry ze skali głównej do zera noniusza.
2) Znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się z kreską skali głównej.
3) Dodaj wartość tej kreski (np. liczba działek × 0,02 mm) do odczytu z punktu 1.

Nie zawsze. Wiele suwmiar cyfrowych pokazuje 0,01 mm, ale rozdzielczość i dokładność zależą od modelu oraz deklaracji producenta.

W zadaniu z rysunkiem trzeba opierać się na tym, co wynika z konstrukcji skali lub opisu narzędzia, a nie na przyzwyczajeniu.

Najczęstsze to: pomylenie działki (0,02 vs 0,05), nieuwaga na przecinek, odczytanie złej kreski pokrywającej się ze skalą główną oraz pominięcie zera noniusza.

Warto ćwiczyć na kilku przykładach, aż odczyt stanie się mechaniczny.

Gdy wymagana tolerancja jest bardzo mała albo potrzebujesz stabilniejszego pomiaru średnic/ grubości, mikrometr bywa lepszym wyborem.

Suwmiarka jest uniwersalna, ale jej rozdzielczość i sztywność zwykle są gorsze niż w mikrometrze, co ma znaczenie przy precyzyjnych pasowaniach.

Zamknij delikatnie szczęki pomiarowe i sprawdź, czy "0" noniusza pokrywa się z "0" skali głównej (lub czy cyfrowa pokazuje 0,00).

Jeśli występuje przesunięcie, to masz błąd zera, który może zafałszować każdy pomiar, zwłaszcza małych wymiarów.

Zabrudzenia, zadziory i zużycie prowadnic powodują przekoszenie, zmianę docisku oraz gorsze przyleganie szczęk do mierzonego elementu.

Nawet przy rozdzielczości 0,02 mm realny wynik może być mniej wiarygodny, jeśli narzędzie jest zużyte lub niewłaściwie używane.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO 13385-1:2019, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Part 1: Callipers
  • JCGM 200:2012, International vocabulary of metrology (VIM) — Basic and general concepts and associated terms
  • ISO 1:2016, Geometrical product specifications (GPS) — Standard reference temperature for the specification of geometrical and dimensional properties

Materiały:

  • Instrukcje producentów suwmiar (opis noniusza i sposobu odczytu)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla techników/mechatroników
  • Normy i słowniki metrologiczne dotyczące pojęć: rozdzielczość, błąd, niepewność

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego