KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 1.
Po spożyciu zestawu kolacyjnego najwięcej cholesterolu dostarczy organizmowi człowieka
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Zestaw kolacyjny", która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać produkt dostarczający najwięcej cholesterolu po spożyciu zestawu, trzeba przeliczyć wartości z tabeli z mg/100 g na mg w porcji (uwzględniając gramaturę).
Po takim przeliczeniu jajo (25 g przy 360 mg/100 g) daje największą ilość cholesterolu w porcji, mimo że pasztet ma wyższe stężenie w 100 g.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza praktyczną umiejętność kucharza: ocenę rzeczywistego spożycia składnika na podstawie danych "w 100 g" oraz masy porcji. W tabelach żywieniowych podaje się zwykle stężenie (np. mg/100 g), ale dla organizmu znaczenie ma ile mg zjesz w danej porcji.

Metoda: dla każdego produktu liczysz:

cholesterol w porcji [mg] = (masa porcji [g] / 100) × cholesterol [mg/100 g]

Po przeliczeniu porcji z zestawu kolacyjnego otrzymuje się, że jajo ma najwyższą wartość w mg na porcję. To możliwe, mimo że inny produkt ma większą liczbę w kolumnie "mg/100 g".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepszym wyborem?

  • "pasztet pieczony" ma bardzo wysokie stężenie w 100 g, ale mała porcja w zestawie zmniejsza całkowitą ilość w mg.
  • "masło" może kojarzyć się z dużą ilością tłuszczu, jednak w zestawie porcja jest niewielka, a przeliczenie na mg w porcji wypada niżej.
  • "węgorz wędzony" ma większą porcję niż pasztet, ale niższe stężenie, więc końcowy wynik nadal jest mniejszy niż dla jaja.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach są produkty o różnych gramaturach, niemal zawsze trzeba przeliczyć na wspólną podstawę (mg w porcji) zamiast porównywać same wartości "na 100 g".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Użyj proporcji: mg w porcji = (gramy porcji / 100) × (mg w 100 g).

Przykład: jeśli produkt ma 360 mg/100 g, a porcja ma 25 g, to wynik to 0,25 × 360 = 90 mg.

Bo "mg/100 g" to stężenie, a nie to, ile faktycznie zjesz. Jeśli porcja jest mała, nawet wysokie stężenie może dać mniejszą dawkę niż produkt o średnim stężeniu, ale większej porcji.
To informacja, że w 100 g produktu znajduje się 360 mg cholesterolu. Żeby policzyć spożycie, musisz przeliczyć tę wartość na masę porcji, bo rzadko jemy dokładnie 100 g danego składnika.
Najczęstsze pomyłki to: wybór produktu z najwyższym "mg/100 g" bez liczenia porcji, pominięcie gramatury, błędne dzielenie przez 100 oraz mylenie jednostek. Pomaga zapisanie wzoru i liczenie każdego składnika tak samo.
Tak. Jeśli pasztet ma bardzo wysokie "mg/100 g", ale w zestawie jest go mało (np. 20 g), to po przeliczeniu na porcję może dać mniej mg niż produkt o niższym stężeniu, ale większej porcji.
Przy dietach (np. z ograniczeniem cholesterolu) kucharz liczy wartości dla realnych porcji i całych dań, a nie tylko dla 100 g. To ułatwia dobór zamienników, kontrolę receptury i rzetelne informowanie o wartości odżywczej posiłku.
Gdy trzeba podać wartość dla porcji/posiłku, porównać warianty dania, przygotować jadłospis szpitalny lub dietetyczny, albo spełnić wymagania żywienia zbiorowego. Wtedy liczy się sumę z gramatur wszystkich składników.
Sprowadź oba do tej samej podstawy: policz mg w porcji dla każdego. Dopiero wyniki w mg (dla porcji) są porównywalne. Sama kolumna "w 100 g" nie wystarcza, jeśli porcja jednego produktu jest większa.
Nie. Masło bywa kaloryczne i tłuste, ale o wyniku w tym typie zadania decydują dwa czynniki: stężenie w 100 g i masa porcji. Mała porcja masła może dać mniej cholesterolu niż większa porcja innego produktu.
Jeśli w tabeli masz jednocześnie gramaturę i wartości "na 100 g", a pytanie dotyczy "po spożyciu" lub "dostarczy organizmowi", zwykle trzeba przeliczyć na porcję. Odczyt bez liczenia dotyczy pytań o "najwyższe w 100 g".
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Ilustracja dołączona do zadania: tabela "Zestaw kolacyjny" (kolumny: ilość [g] oraz zawartość cholesterolu w 100 g [mg]) – źródło danych liczbowych użytych do obliczeń w tym pytaniu.
  • USDA FoodData Central – dokumentacja i wyszukiwarka wartości odżywczych (opis sposobu prezentacji danych na 100 g): https://fdc.nal.usda.gov/ (dostęp: 2026-03-02)
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), artykuły edukacyjne o zasadach czytania tabel wartości odżywczych i przeliczania porcji: https://ncez.pzh.gov.pl/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Tabele wartości odżywczych żywności (podręcznik/kompendium dietetyczne używane w gastronomii)
  • Materiały szkolne z technologii gastronomicznej i dietetyki (dział: ocena wartości odżywczej potraw)
  • Ćwiczenia rachunkowe: przeliczanie wartości na porcję i na recepturę (arkusze zadań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego