KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 16.
Po wciśnięciu przycisku sterującego zaworu rozdzielającego 1V1 nastąpi
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z działaniem zaworu rozdzielającego i siłowników.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wciśnięcie przycisku zaworu rozdzielającego 1V1 przełącza go w pozycję, w której (zgodnie ze schematem układu) doprowadzenie i odpowietrzenie komór siłowników powoduje ruch powrotny.
Dlatego następuje jednoczesne wsunięcie tłoków siłowników 1A1 i 1A2, a nie ich wysuw ani ruch przeciwny.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych efekt naciśnięcia przycisku na zaworze rozdzielającym zależy od tego, jakie porty zaworu są w danej pozycji połączone (zasilanie, wyjścia na siłownik oraz odpowietrzenie) oraz jak podłączone są komory siłowników. Sam fakt "wciśnięcia przycisku" nie oznacza automatycznie wysuwu – zawór może w tej pozycji realizować zarówno ruch roboczy, jak i powrotny.

Odpowiedź "wsunięcie tłoków obu siłowników 1A1 i 1A2" jest poprawna, ponieważ po przełączeniu 1V1 układ doprowadza sprężone powietrze do tych komór siłowników, które realizują ruch powrotny, a przeciwne komory mają zapewnione odpowietrzenie. W rezultacie oba elementy wykonawcze reagują w ten sam sposób: tłoki cofają się.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wysunięcie tłoków obu siłowników 1A1 i 1A2" – to typowa pomyłka wynikająca z heurystyki "przycisk = start = wysuw". W analizowanym położeniu 1V1 drogi przepływu nie odpowiadają za zasilanie komór wysuwu, tylko za zasilanie komór wsuwu.
  • "wysunięcie tłoka siłownika 1A1 i wsunięcie tłoka siłownika 1A2" – taki efekt wymagałby, aby po przełączeniu 1V1 jeden siłownik miał zasilaną komorę wysuwu, a drugi komorę wsuwu. W tym zadaniu (zgodnie z układem) przełączenie działa symetrycznie na oba siłowniki, więc nie występuje ruch przeciwny.
  • "wysunięcie tłoka siłownika 1A2 i wsunięcie tłoka siłownika 1A1" – to analogiczna wersja poprzedniej pomyłki: zakłada rozdzielenie funkcji na siłowniki, którego nie ma przy przedstawionym sposobie sterowania i podłączeń.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisz (choćby "w głowie") co w danej pozycji zaworu łączy się z zasilaniem, a co z odpowietrzeniem. Dopiero potem zdecyduj, która komora siłownika jest zasilana – i czy to oznacza wysuw czy wsuw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Decyduje o tym, która komora siłownika jest zasilana sprężonym powietrzem, a która ma zapewnione odpowietrzenie. W siłowniku dwustronnego działania wysuw i wsuw wynikają bezpośrednio z połączeń portów zaworu rozdzielającego w danej pozycji pracy.
Po naciśnięciu przycisku zawór przełącza położenie i zmienia połączenia między zasilaniem, wyjściami roboczymi oraz odpowietrzeniem. W praktyce oznacza to, że jedne przewody dostają ciśnienie, a inne są odciążane do atmosfery, co wymusza ruch siłownika.
Bo "przycisk" jest tylko sposobem sterowania, a nie informacją o kierunku ruchu. Kierunek zależy od tego, czy po przełączeniu zaworu zasilana jest komora odpowiedzialna za wysuw czy za wsuw. W różnych układach przycisk może uruchamiać ruch roboczy albo powrotny.
Najważniejsze są: typ zaworu (liczba portów i położeń), połączenia przewodów do portów siłownika oraz to, które porty w danym położeniu są połączone z zasilaniem i odpowietrzeniem. Bez tego nie da się pewnie określić ruchu tłoka.
1) Ustal pozycję zaworu po wciśnięciu przycisku.
2) Sprawdź, które porty są zasilane, a które odpowietrzane.
3) Przypisz te porty do komór siłownika.
4) Wnioskuj: zasilenie komory "powrotu" daje wsuw, a "roboczej" daje wysuw.
Nie zawsze. Zależy to od tego, czy są sterowane równolegle i symetrycznie (te same sygnały na te same komory), czy układ ma rozdzielenie funkcji na różne porty/elementy. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba to odczytać z połączeń na schemacie.
Najczęstsze to: automatyczne założenie "przycisk = wysuw", pomylenie stron siłownika (która komora jest od strony tłoczyska), nieuwzględnienie odpowietrzenia oraz brak analizy pozycji zaworu po zadziałaniu. Pomaga rysowanie strzałek przepływu na schemacie.
To oznaczenia elementów na schemacie: zwykle V odnosi się do zaworu (np. rozdzielającego), a A do elementu wykonawczego, np. siłownika. Cyfry (1V1, 1A1, 1A2) identyfikują konkretny egzemplarz w danym układzie.
Np. w stanowiskach montażowych, gdzie dwa chwytaki lub dociski muszą wrócić do pozycji bazowej po zakończeniu operacji, albo w mechanizmach zabezpieczających, gdzie po zwolnieniu sterowania elementy mają się schować. To upraszcza cykl i poprawia bezpieczeństwo.
Ćwicz regularnie analizę schematów: rozpoznawanie typów zaworów, śledzenie torów zasilania i odpowietrzenia oraz wnioskowanie o ruchu siłowników. Dobrze działają krótkie serie zadań "co się stanie po zadziałaniu elementu X" i samodzielne uzasadnianie każdej decyzji.
info

Statystycznie 34% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: schematu/rysunku użytego w zadaniu oraz dokumentacji dydaktycznej dla ELM.3.

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyty ćwiczeń z pneumatyki siłowej (schematy i stany pracy zaworów)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ELM.3 z zakresu pneumatyki i elementów wykonawczych
  • Karty katalogowe producentów zaworów rozdzielających (opis pozycji i funkcji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego