KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 12.
Po wciśnięciu przycisku sterującego zaworu rozdzielającego 1V nastąpi
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla mechatroników w kwalifikacjach E3 i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po naciśnięciu przycisku zaworu rozdzielającego 1V układ przechodzi w położenie robocze pokazane na schemacie, zmieniając zasilanie i odpowietrzanie komór obu siłowników. Skutkiem jest doprowadzenie ciśnienia do komór powodujących ruch powrotny, czyli wsunięcie tłoczysk 1A1 i 1A2.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność przewidywania ruchu siłowników na podstawie działania zaworu rozdzielającego sterowanego przyciskiem. W układach pneumatycznych przesterowanie zaworu nie oznacza "zawsze wysuwu" lub "zawsze wsuwu" — oznacza zmianę połączeń pomiędzy zasilaniem, wyjściami roboczymi i odpowietrzeniem.

Odpowiedź "wsunięcie tłoczysk obu siłowników 1A1 i 1A2" jest prawidłowa, ponieważ po wciśnięciu przycisku 1V (zgodnie z przedstawionym schematem) oba siłowniki otrzymują takie sterowanie przepływem, które powoduje zasilenie komór odpowiedzialnych za ruch powrotny, a przeciwne komory są w tym czasie odciążone (odpowietrzane). To prowadzi do jednoczesnego wsuwu tłoczysk.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne konfiguracje połączeń:

  • "wysunięcie tłoczysk obu siłowników" odpowiadałoby sytuacji, w której po przesterowaniu zaworu zasilane byłyby komory "wysuwu" obu siłowników. W tym zadaniu schemat wskazuje odwrotny kierunek działania po naciśnięciu przycisku.
  • "wysunięcie tłoczyska 1A1 i wsunięcie 1A2" oznaczałoby, że gałęzie zasilające siłowniki są różnie przełączane (jeden na wysuw, drugi na wsuw). Taki efekt wymagałby innego rozdziału sygnałów/przepływu niż w analizowanym układzie.
  • "wysunięcie tłoczyska 1A2 i wsunięcie 1A1" to analogiczna pomyłka jak wyżej, tylko z zamianą ról siłowników. Często wynika z mechanicznego "zgadywania" bez prześledzenia, które króćce zaworu w danym położeniu są połączone z zasilaniem, a które z odpowietrzeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal położenie spoczynkowe i położenie po wciśnięciu przycisku, a potem dla każdego siłownika osobno sprawdź, która komora jest zasilana. Dopiero na końcu wnioskuj o ruchu tłoczyska (wysuw vs wsuw).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór rozdzielający to element sterujący, który przełącza połączenia między zasilaniem, kanałami roboczymi i odpowietrzeniem. Dzięki temu kieruje sprężone powietrze do odpowiednich komór siłownika, wymuszając jego wysuw albo wsuw. Kluczowe jest, jakie połączenia ma w danym położeniu.
Naciśnięcie przycisku przesterowuje zawór do innego położenia. To zwykle powoduje, że jedna komora siłownika zostaje zasilona, a druga odpowietrzona, co wywołuje ruch tłoczyska. Kierunek ruchu zależy od tego, które króćce zaworu są połączone z zasilaniem i odpowietrzeniem w tym położeniu.
W pneumatyce nie ma reguły "przycisk = wysuw". Ten sam typ zaworu może być włączony w układ tak, że po wciśnięciu powoduje wsuw, wysuw lub różne ruchy w dwóch gałęziach. Tylko śledzenie połączeń na schemacie pozwala poprawnie ustalić, które komory siłownika są zasilane.
Najczęstsze błędy to: pomylenie stron siłownika (która komora daje wysuw), nieuwzględnienie odpowietrzenia, ignorowanie położenia spoczynkowego zaworu oraz przenoszenie wniosku z jednego siłownika na drugi bez sprawdzenia jego gałęzi. Pomaga analiza "komora zasilana/komora odpowietrzana".
Wsunięcie tłoczyska oznacza ruch powrotny siłownika do pozycji "schowanej", czyli skrócenie jego długości roboczej. W maszynach może to być np. cofnięcie docisku, powrót chwytaka, odsunięcie elementu po operacji lub bezpieczne wycofanie mechanizmu przed kolejnym etapem cyklu.
Trzeba sprawdzić, do którego króćca siłownika prowadzi przewód z kanału roboczego zaworu w danym stanie. Zasilenie strony tłoka "od strony tłoczyska" często daje wsuw, ale nie wolno opierać się tylko na intuicji — decyduje rzeczywiste podłączenie na schemacie oraz to, gdzie jest doprowadzone ciśnienie i gdzie jest odpowietrzenie.
Tak. Jeśli układ rozdziela powietrze do dwóch gałęzi i oba siłowniki są sterowane tym samym zaworem (lub zaworami sprzężonymi), naciśnięcie jednego przycisku może wywołać jednoczesny ruch obu siłowników. Warunkiem jest odpowiednie połączenie przewodów i brak blokad logicznych w torze sterowania.
Stosuje się go np. przy jednoczesnym wycofaniu dwóch docisków, cofnięciu dwóch prowadnic, powrocie dwóch chwytaków lub synchronizacji ruchu elementów, aby zwolnić detal i przygotować stanowisko do następnego cyklu. Z punktu widzenia bezpieczeństwa często istotne jest, by oba elementy wróciły do pozycji bazowej.
Przyjmij zasadę: zasilenie jednej komory + odpowietrzenie drugiej = jednoznaczny kierunek. Najpierw odczytaj położenie zaworu po naciśnięciu przycisku, potem prześledź połączenia do siłownika i zaznacz "P" (zasilanie) oraz "R" (odpowietrzenie). Dopiero wtedy wybierz odpowiedź.
Spotyka się je w stanowiskach dydaktycznych, układach testowych, prostych maszynach pneumatycznych, urządzeniach serwisowych i układach ręcznego sterowania ruchem (np. podczas uruchamiania lub nastaw). Przycisk umożliwia szybkie, lokalne przesterowanie zaworu bez sterownika PLC.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Po naciśnięciu przycisku zaworu rozdzielającego 1V układ przechodzi w położenie robocze pokazane na schemacie, zmieniając zasilanie i odpowietrzanie komór obu siłowników."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pneumatyki/elektropneumatyki (rozdziały o zaworach rozdzielających i siłownikach)
  • Karty katalogowe producentów zaworów rozdzielających i siłowników (opis funkcji położeń i przyłączy)
  • Zestawy zadań: analiza schematów pneumatycznych i przewidywanie ruchów siłowników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego