Wywłaszczenie nieruchomości to szczególny, publicznoprawny sposób pozbawienia (lub ograniczenia) prawa do nieruchomości, stosowany co do zasady dla realizacji celu publicznego. Kluczowym skutkiem zakończenia procedury wywłaszczeniowej jest zmiana właściciela – własność przechodzi na podmiot publiczny wskazany w rozstrzygnięciu.
Odpowiedź "jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa" jest poprawna, ponieważ to właśnie te podmioty wykonują zadania publiczne i mogą nabywać nieruchomości w trybach administracyjnych związanych z celem publicznym. W praktyce geodezyjnej ma to znaczenie m.in. przy aktualizacji danych właścicielskich w EGiB oraz przy analizie dokumentów stanowiących podstawę zmian (np. decyzji administracyjnych).
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z typowych powodów:
- "Skarbu Państwa lub osoby fizycznej" – osoba fizyczna może nabywać nieruchomości w obrocie cywilnym (np. umową), ale nie jest standardowym nabywcą własności w wyniku wywłaszczenia na cel publiczny. To częsta pułapka polegająca na przenoszeniu schematów z prawa cywilnego na tryb administracyjny.
- "jednostki samorządu terytorialnego lub osoby fizycznej" – ponownie pojawia się błędne założenie, że nabywcą może być prywatna osoba. W kontekście wywłaszczenia rozstrzygające jest to, że jest to instrument realizacji zadań publicznych, a nie forma "sprzedaży przymusowej" na rzecz dowolnego podmiotu.
- "Skarbu Państwa lub osoby prawnej" – "osoba prawna" to kategoria bardzo szeroka (np. spółki, fundacje). Ujęcie ogólne jest zbyt pojemne i w tym pytaniu prowadzi do błędu: nie każdy podmiot posiadający osobowość prawną jest uprawniony do nabycia własności w wyniku wywłaszczenia; właściwe jest wskazanie konkretnie Skarbu Państwa albo JST.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się wywłaszczenie, szukaj odpowiedzi wskazującej podmiot publiczny, a nie prywatny (osoba fizyczna) ani zbyt ogólny (dowolna osoba prawna).
