KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 8.
Podaj ilości wody niezbędną do sporządzenia 200,0g odwaru.
Ilustracja przedstawia fragment recepty farmaceutycznej, co sugeruje kontekst związany z kwalifikacjami zawodowymi w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zadaniu przyjmuje się, że odwar ma mieć masę końcową 200,0 g. Skoro pytanie dotyczy ilości wody potrzebnej do sporządzenia odwaru o zadanej masie (bez danych o ubytkach i surowcu), wodę traktuje się jako rozpuszczalnik uzupełniający do tej masy. Dlatego właściwa jest wartość 200,0 g.

Pełne wyjaśnienie:

Odwar to wodny wyciąg sporządzany z surowców roślinnych. W zadaniach recepturowych kluczowe jest rozróżnienie dwóch możliwych interpretacji:

  • ilość wody do odważenia na początku procesu (czasem większa, bo część ulega parowaniu i część pozostaje w surowcu),
  • ilość wody jako rozpuszczalnika "do uzupełnienia" do masy końcowej gotowego preparatu.

W tym pytaniu nie podano żadnych danych o rodzaju i ilości surowca ani o zakładanych ubytkach technologicznych. W takiej konstrukcji zadania standardowym założeniem egzaminacyjnym jest traktowanie wskazanej masy 200,0 g jako masy końcowej odwaru, a ilości wody jako wielkości potrzebnej do uzyskania tej masy końcowej.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "200,0 g" – odpowiada uzyskaniu 200,0 g odwaru w sytuacji, gdy nie uwzględnia się dodatkowych strat ani udziału masy surowca w bilansie (bo tego nie da się obliczyć bez danych).

Odpowiedź "196,0 g" sugeruje istnienie z góry założonego ubytku (np. 4 g), ale w treści nie ma informacji, by taki ubytek przyjąć. Odpowiedzi "100,0 g" i "98,0 g" wyglądają jak wynik przyjęcia połowy masy lub arbitralnego odjęcia niewielkiej wartości, co również nie wynika z treści.

Wskazówka do egzaminu: jeśli w zadaniu jest tylko wymagana masa końcowa preparatu i brak danych o ubytkach lub surowcu, zwykle chodzi o prostą zasadę "uzupełnij rozpuszczalnikiem do zadanej masy/ilości". Gdy ubytki mają być uwzględnione, muszą być podane wprost (np. jako procent, współczynnik, ilość surowca).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odwar to wodny wyciąg z surowca roślinnego otrzymywany przez ogrzewanie (zwykle gotowanie) surowca z wodą i następnie oddzielenie cieczy. Stosuje się go dla surowców twardszych (np. kora, korzenie), gdzie sama maceracja bywa mniej skuteczna.
Najczęściej oznacza to masę końcową gotowego preparatu. Jeśli nie podano ubytków, ilości surowca ani innych danych technologicznych, przyjmuje się proste założenie: przygotuj odwar i uzupełnij wodą tak, aby finalnie otrzymać 200,0 g.
Ubytki przez parowanie lub zatrzymanie cieczy w surowcu zależą od procesu i ilości surowca. Gdy zadanie nie podaje tych danych, nie da się ich policzyć w sposób jednoznaczny. Wtedy celem jest zwykle sprawdzenie rozumienia masy końcowej i zasady uzupełniania do zadanej masy.
Potrzebujesz co najmniej informacji o ilości i rodzaju surowca oraz reguły technologicznej dotyczącej ubytku (np. procent odparowania, współczynnik wchłaniania lub zalecana ilość wody w stosunku do surowca). Bez tego można policzyć tylko uzupełnienie do masy końcowej.
Typowe pomyłki to: mylenie masy końcowej z ilością wody do odważenia na początku, automatyczne doliczanie/odejmowanie "domyślnych" ubytków bez danych, oraz brak kontroli jednostek (g vs ml). Warto zawsze sprawdzić, czego dokładnie dotyczy pytanie.
Nie zawsze w praktyce, bo część cieczy może wyparować i część może zostać w surowcu. Jednak w zadaniach, gdzie nie podaje się danych o ubytkach i surowcu, 200,0 g traktuje się jako docelową masę preparatu, a wodę jako ilość do uzupełnienia do tej masy.
Najprościej: napar przygotowuje się przez zalanie gorącą wodą i odstawienie; odwar zwykle wymaga ogrzewania/gotowania; wywar bywa używany potocznie, ale na egzaminach kluczowe są definicje technologiczne i sposób sporządzenia. Czytaj polecenie pod kątem metody ekstrakcji.
Takie sformułowanie oznacza uzupełnienie rozpuszczalnikiem lub podłożem do określonej masy końcowej preparatu. W praktyce wykonujesz czynności technologiczne, a potem uzupełniasz do wymaganej wartości. To częsty schemat zadań rachunkowych.
Najprościej przez ważenie naczynia z preparatem i odjęcie masy naczynia (tara). Po procesie i oddzieleniu surowca można uzupełnić wodą do wymaganej masy. Kontrola masy jest ważna, bo wpływa na stężenie składników w wyciągu.
Ćwicz rozpoznawanie, czy zadanie dotyczy masy końcowej (uzupełnienie do masy), czy bilansu strat (ubytek/parowanie/absorpcja). Rób krótkie schematy: dane → czego szukam → założenia. Ucz się też typowych terminów: napar, odwar, macerat, przesącz.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "W zadaniu przyjmuje się, że odwar ma mieć masę końcową 200,0 g."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej (dział: wyciągi wodne)
  • Instrukcje/standardy wewnętrzne pracowni receptury dotyczące uzupełniania do masy/objętości
  • Zadania rachunkowe z technologii postaci leku dla technika farmaceutycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego