KWALIFIKACJA BUD15 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 28.
Podczas badania terenowego gruntów natknąłeś się na grunt o niejednorodnej strukturze. Wykonaj analizę granulometryczną i zinterpretuj wyniki. Poniżej przedstawiono wyniki badania w tabeli. Jaki typ gruntu reprezentują te dane?
Frakcja Procent wagowy
Gruboziarniste (kamienie, żwir) 30%
Średnioziarniste (piasek) 50%
Drobnoziarniste (pył, ił) 20%
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największy udział w próbce ma frakcja średnioziarnista (piasek) – 50%.
W uproszczonej interpretacji analizy granulometrycznej grunt nazywa się od frakcji dominującej, mimo że zawiera też 30% frakcji gruboziarnistej i 20% drobnoziarnistej.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie granulometrycznej porównuje się udział procentowy poszczególnych frakcji ziarnowych w masie próbki. W podanych danych:

  • frakcja gruboziarnista (kamienie, żwir): 30%,
  • frakcja średnioziarnista (piasek): 50%,
  • frakcja drobnoziarnista (pył, ił): 20%.

Największą część stanowi więc piasek (50%). W typowych, uproszczonych zadaniach egzaminacyjnych oznacza to, że grunt określa się jako piasek, bo to frakcja dominująca. Określenie "niejednorodna struktura" jest spójne z tym, że występują istotne domieszki frakcji grubej i drobnej, ale nie zmienia faktu dominacji piasku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • – ił jest tylko częścią frakcji drobnoziarnistej, a ta ma łącznie 20%. Nie jest to składnik dominujący.
  • Żwir – żwir należy do frakcji gruboziarnistej, której jest 30%, czyli mniej niż piasku.
  • Glina – "glina" bywa kojarzona z mieszaniną frakcji, ale z samego podziału 30/50/20 nie wynika jednoznacznie, że to glina; w tym zestawieniu dominacja frakcji piaskowej kieruje do odpowiedzi "piasek".

W praktyce inżynierskiej szczegółowe oznaczenie gruntu może wymagać bardziej formalnej klasyfikacji i dodatkowych parametrów (np. rozróżnienia pyłu i iłu, wskaźników plastyczności). W tym zadaniu kluczem jest jednak poprawne odczytanie, która frakcja ma najwyższy procent.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza granulometryczna to badanie, które pokazuje, jaki procent masy gruntu stanowią ziarna o różnych rozmiarach (np. żwir, piasek, pył, ił). Wynik podaje się jako udziały frakcji, co pomaga wstępnie opisać grunt i przewidywać jego zachowanie w robotach ziemnych.
Porównaj wartości procentowe i wskaż frakcję o największym udziale. Jeśli zadanie ma formę uproszczoną, nazwa gruntu często wynika z frakcji dominującej. W tabeli 50% ma piasek, więc wniosek prowadzi do gruntu piaszczystego.
Ponieważ frakcja średnioziarnista (piasek) ma najwyższy udział masowy: 50%. Pozostałe frakcje (30% gruboziarnista i 20% drobnoziarnista) wskazują na niejednorodność, ale nie zmieniają tego, że dominującym składnikiem jest piasek.
Nie. Sama obecność frakcji drobnoziarnistej nie przesądza o nazwie, jeśli nie jest ona dominująca. W tej próbce frakcja drobna ma 20%, czyli mniej niż piasek (50%). W uproszczonej klasyfikacji egzaminacyjnej wskazuje to raczej na grunt piaszczysty z domieszką frakcji drobnej.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi na podstawie słowa "niejednorodny" zamiast na podstawie liczb. Inny błąd to utożsamienie "jest ił" z "to ił", choć ił może być tylko domieszką. Warto zawsze najpierw wskazać frakcję o największym procencie.
Udział frakcji gruboziarnistej może wpływać na zagęszczalność, szkielet ziarnowy i sposób wykonywania robót (np. dobór sprzętu, ryzyko segregacji). Przy nasypach drogowych istotne jest też, czy domieszka gruba nie utrudnia uzyskania wymaganej jednorodności warstwy.
Gdy potrzebne jest dokładne oznaczenie wg norm (np. rozróżnienie pyłu od iłu, ocena plastyczności i spójności). Wtedy, oprócz uziarnienia, wykonuje się dodatkowe badania, np. granice konsystencji, a czasem także badania wskaźnikowe związane z wodą i zagęszczeniem.
W praktyce laboratoryjnej rozróżnia się je głównie na podstawie rozmiaru ziaren (żwir ma większe ziarna niż piasek) i stosuje się do tego przesiewanie na zestawie sit. W zadaniach testowych zwykle wystarczy pamiętać, że żwir należy do frakcji gruboziarnistej, a piasek do średnioziarnistej.
Z samej, bardzo ogólnej tabeli 3-frakcyjnej zwykle nie da się jednoznacznie wywnioskować "gliny", bo to pojęcie wiąże się z mieszaniną i cechami frakcji drobnej (np. plastycznością). W tym typie pytania egzaminacyjnego decyduje dominująca frakcja, czyli piasek.
Ćwicz rozpoznawanie frakcji i szybkie porównywanie udziałów procentowych. Naucz się podstawowych nazw (żwir, piasek, pył, ił) oraz tego, co wynika z dominującej frakcji. Dodatkowo przejrzyj przykłady zadań o doborze technologii robót ziemnych i zagęszczaniu w zależności od gruntu.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1, Badania geotechniczne — Identyfikacja i klasyfikacja gruntów — Część 1 (tytuł normy)
  • PN-EN ISO 14688-2, Badania geotechniczne — Identyfikacja i klasyfikacja gruntów — Część 2 (tytuł normy)
  • PN-EN ISO 17892-4, Badania geotechniczne — Badania laboratoryjne gruntów — Część 4: Oznaczanie składu granulometrycznego (tytuł normy)

Materiały:

  • Podręczniki z geotechniki/inżynierii gruntów dla budownictwa komunikacyjnego (rozdziały o uziarnieniu i klasyfikacji gruntów)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni geotechnicznej dotyczące analizy sitowej i areometrycznej
  • Normy dotyczące identyfikacji i klasyfikacji gruntów oraz metod badań uziarnienia (do nauki nazw i zasad opisu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego