KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 29.
Podczas diagnostyki układu zawieszenia stwierdzono występowanie luzu koła w płaszczyźnie pionowej. Luz ten nie może być spowodowany uszkodzeniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz koła w płaszczyźnie pionowej typowo wiąże się z elementami prowadzenia i podparcia koła w zawieszeniu oraz z łożyskowaniem piasty (np. sworzeń wahacza, łożysko, tuleje). Końcówka drążka kierowniczego pracuje głównie w układzie kierowniczym i jej zużycie daje najczęściej luz w kierunku poziomym, a nie pionowym.

Pełne wyjaśnienie:

Luz koła wyczuwalny w płaszczyźnie pionowej (czyli podczas poruszania kołem "góra–dół") wskazuje najczęściej na usterkę elementów, które przenoszą obciążenia pionowe i utrzymują koło w zadanym położeniu względem nadwozia oraz na usterki łożyskowania.

Odpowiedź "końcówki drążka kierowniczego" jest poprawna, ponieważ końcówka drążka jest elementem układu kierowniczego. Jej zużycie zwykle ujawnia się jako luz w kierunku związanym ze sterowaniem skrętem (często odczuwalny jako luz przy poruszaniu kołem w bok), a nie jako typowy luz pionowy wynikający z podparcia koła.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "sworznia wahacza" – zużyty sworzeń (przegub kulowy) może powodować wyczuwalny luz koła przy ruchu góra–dół, bo jest kluczowym punktem połączenia wahacza ze zwrotnicą.
  • "łożyska piasty koła" – zużycie łożyska może dawać luz na kole (w tym wyczuwalny pionowo), a dodatkowo często towarzyszą temu szumy podczas jazdy.
  • "tulei wahacza" – uszkodzona tuleja (silentblok) może powodować nadmierne przemieszczenia wahacza i w konsekwencji luzy oraz stuki, które mogą być odczuwalne podczas obciążania koła w różnych kierunkach, w tym w pionie.

W praktyce, aby uniknąć pomyłki, warto rozdzielić diagnostykę na: (1) ocenę luzu na kole, (2) obserwację pracy przegubów i tulei podczas poruszania kołem oraz (3) dodatkowe objawy (stuki, szumy). To pomaga zawęzić źródło luzu do zawieszenia/łożyskowania albo do układu kierowniczego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz pionowy sprawdza się, chwytając koło oburącz i próbując poruszać nim w kierunku góra–dół. Jeśli wyczuwasz "stuk" lub przeskok, obserwuj jednocześnie przeguby i mocowania zawieszenia przy zwrotnicy oraz piastę. Ważne jest, by wykluczyć luzy wynikające z niedokręcenia koła.
Końcówka drążka pracuje głównie w układzie kierowniczym i przenosi siły sterujące skrętem. Jej zużycie najczęściej ujawnia się jako luz związany z ruchem koła na boki (reakcja na "szarpanie" w poziomie) oraz jako pogorszenie precyzji prowadzenia. Luz pionowy częściej wskazuje na zawieszenie lub łożysko.
Poza samym luzem na kole typowe są objawy akustyczne: narastający szum/buczenie zależne od prędkości, czasem zmieniające się przy skręcie. W kontroli warsztatowej pomocna bywa ocena płynności obrotu koła i nasłuch podczas kręcenia. Ostatecznie potwierdza to inspekcja po demontażu.
Zużyty sworzeń może powodować stuk przy najeżdżaniu na nierówności, niestabilność prowadzenia oraz wyczuwalny luz koła (często także w pionie). W oględzinach można czasem zauważyć uszkodzoną osłonę gumową i wyciek smaru. Diagnostyka polega na obserwacji pracy sworznia podczas poruszania kołem.
Tak, ponieważ zużyte tuleje (silentbloki) dopuszczają nadmierne przemieszczenia wahacza, co zmienia geometrię położenia koła i może powodować stuki oraz luzy odczuwalne podczas szarpania koła. Często towarzyszy temu "pływanie" auta i nierównomierne zużycie opon. Potwierdza to oględzina pęknięć i odkształceń gumy.
W praktyce porównuje się reakcję na poruszanie kołem w pionie i w poziomie oraz obserwuje, który element "pracuje" nadmiernie: przeguby zawieszenia (sworznie, tuleje) czy przeguby układu kierowniczego (końcówki, drążki). Pomaga też druga osoba, która obserwuje przeguby przy zwrotnicy i przekładni kierowniczej.
Gdy luz jest wyraźnie wyczuwalny ręką, towarzyszą mu stuki, pogorszenie sterowności lub istnieje ryzyko rozłączenia przegubu (np. mocno zużyty sworzeń), pojazd nie powinien być eksploatowany. Decyzję zawsze opiera się na oględzinach i ocenie elementów nośnych; w razie wątpliwości należy odstawić auto do naprawy.
Częste błędy to: sprawdzanie luzu przy niedokręconych śrubach koła, brak obserwacji przegubów podczas szarpania, mylenie kierunku luzu (pion/poziom) oraz ocenianie "na słuch" bez weryfikacji, który element faktycznie ma nadmierny ruch. Pomaga metodyczna kontrola od koła do mocowań zawieszenia.
Najczęściej są to elementy prowadzące zwrotnicę i podpierające koło: sworznie (przeguby kulowe), łożysko piasty oraz elementy mocowania wahacza (tuleje). Konkretna przyczyna zależy od konstrukcji zawieszenia. Kluczowe jest sprawdzenie, czy luz pochodzi z przegubu przy zwrotnicy, czy z łożyskowania piasty.
Ucz się przez skojarzenie objawu z funkcją elementu: co prowadzi koło, co przenosi obciążenia, a co steruje skrętem. Przećwicz rozpoznawanie luzu pionowego i poziomego oraz dopasowanie do typowych usterek (łożysko, sworzeń, tuleje, końcówki). Na egzaminie czytaj uważnie kierunek luzu – to kluczowa wskazówka.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Luz koła w płaszczyźnie pionowej typowo wiąże się z elementami prowadzenia i podparcia koła w zawieszeniu oraz z łożyskowaniem piasty (np. sworzeń wahacza, łożysko, tuleje)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZiU z działu: zawieszenie i układ kierowniczy – diagnostyka luzów
  • Instrukcje serwisowe producentów pojazdów dotyczące kontroli luzów zawieszenia (procedury warsztatowe)
  • Podstawowe podręczniki z mechaniki pojazdowej (zawieszenie, zwrotnica, łożyskowanie kół) – rozdziały o diagnostyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego