KWALIFIKACJA MOT6 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 15.
Podczas przeprowadzania pomiarów warsztatowych, wykorzystujesz mikrometr śrubowy do pomiaru średnicy wałka korbowego. Odczytana wartość wynosi 55.00 mm. Jak ocenisz ten wynik, jeżeli wartość nominalna średnicy wałka korbowego dla danego silnika wynosi 55.02 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość nominalna wynosi 55,02 mm, a zmierzono 55,00 mm, więc wynik jest mniejszy od nominalnego o 0,02 mm. Oznacza to ujemną odchyłkę wymiaru, czyli średnica jest "za mała" względem wartości nominalnej. Pozostałe odpowiedzi przeczą temu prostemu porównaniu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu należy porównać wynik pomiaru z wartością nominalną.

Zmierzone: 55,00 mm
Nominalne: 55,02 mm

Obliczamy odchyłkę (różnicę):

odchyłka = 55,00 − 55,02 = −0,02 mm

Ujemny wynik oznacza, że mierzony wymiar jest mniejszy od nominalnego. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Średnica wałka korbowego jest za mała."

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "Średnica wałka korbowego jest za duża." — byłoby prawdą, gdyby pomiar był większy niż 55,02 mm (np. 55,04 mm). Tu jest odwrotnie.
  • "Średnica wałka korbowego jest prawidłowa." — w sensie matematycznego porównania do nominału nie jest równa 55,02 mm, więc nie można jej uznać za "nominalną". W praktyce warsztatowej "prawidłowa" często oznacza "mieszcząca się w tolerancji", ale tolerancji w treści nie podano.
  • "Nie można ocenić średnicy wałka korbowego bez dodatkowych informacji." — do oceny względem wartości nominalnej wystarczy wiedzieć, czy pomiar jest mniejszy czy większy. Dodatkowe dane (np. tolerancje producenta, dopuszczalne zużycie, temperatura elementu) są potrzebne do oceny "czy część nadaje się do eksploatacji", ale to inne kryterium.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest podana wartość nominalna i jeden pomiar, najpierw sprawdź znak różnicy (mniejsze/większe), a dopiero potem myśl o tolerancjach, jeśli są podane.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odchyłkę liczysz jako: wynik pomiaru − wartość nominalna. Jeśli wynik jest ujemny, element ma wymiar mniejszy od nominalnego; jeśli dodatni, większy. W tym typie zadań najpierw ustal znak różnicy, potem jej wartość w mm.
"Za mała" oznacza, że zmierzona średnica jest mniejsza od wartości odniesienia (tu: nominalnej). W silniku może to wskazywać na zużycie czopa lub obróbkę (np. szlif). Do oceny przydatności potrzebne są zwykle tolerancje producenta.
W metrologii nawet setne milimetra mają znaczenie. Liczby porównujesz cyframi po przecinku: 55,00 ma "0 setnych", a 55,02 ma "2 setne", więc 55,00 < 55,02. Mała różnica nie zmienia kierunku odchyłki, tylko jej skalę.
Można ocenić kierunek odchyłki względem nominału (mniej/więcej). Nie da się natomiast rzetelnie ocenić, czy część jest "dopuszczalna do pracy", jeśli nie znamy tolerancji, dopuszczalnego zużycia i warunków pomiaru. To dwa różne poziomy oceny.
Typowe błędy to: zbyt duży docisk (brak użycia grzechotki), przekoszenie przyrządu, odczyt z niewłaściwej kreski, pomylenie 0,01 z 0,1 mm oraz brak kontroli "zera" mikrometru. Każdy z nich może dać błąd rzędu setnych mm.
Mikrometr służy do precyzyjnego pomiaru średnic (np. czopów wału) z dokładnością do setnych mm. Dzięki temu można ocenić zużycie, dobrać elementy współpracujące (np. panewki w odpowiednim wymiarze) i sprawdzić, czy obróbka mechaniczna została wykonana prawidłowo.
"Prawidłowy" najczęściej znaczy: mieszczący się w tolerancji lub w dopuszczalnym zużyciu podanym w dokumentacji. Jeśli zadanie podaje tylko nominał, to "prawidłowy" bywa rozumiany jako równy nominałowi. Na egzaminie zawsze trzymaj się kryterium z treści.
Bo to najprostszy sposób sprawdzenia, czy zdający rozumie pojęcia: nominał, odchyłka i interpretacja wyniku. Taka analiza jest też pierwszym krokiem w praktyce: zanim sprawdzisz tabele tolerancji, musisz wiedzieć, czy wymiar "idzie w minus" czy "w plus".
Wpływ mają m.in.: temperatura elementu i narzędzia, zabrudzenia i olej, niewłaściwe ustawienie mikrometru, zużyte powierzchnie pomiarowe, błędna kalibracja oraz bicie/owalność czopa (pomiar w jednym miejscu zamiast w kilku przekrojach).
Ćwicz trzy obszary: odczyt narzędzi (mikrometr, suwmiarka, czujnik), porównania z danymi (nominał, tolerancje, zużycie) oraz wnioskowanie (co oznacza wynik dla naprawy). Pomaga rozwiązywanie krótkich zadań z różnicami w setnych mm.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 84% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe odpowiedzi przeczą temu prostemu porównaniu.

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z metrologii warsztatowej (mikrometry, suwmiarki, ocena odchyłek)
  • Instrukcje obsługi i zasady prawidłowego pomiaru mikrometrem (siła docisku, grzechotka, temperatura)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki i napraw silników (pomiary wału korbowego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego